PlusInterview

Jens Sjögren: ‘I Am Zlatan is een universeel verhaal over het recht om de bal te hebben’

Waarom juist hij I Am Zlatan heeft geregisseerd weet de Zweedse regisseur Jens Sjögren ook niet precies. Hij heeft vooral komedies en drama gemaakt en bijna geen biografische films. Hij is weliswaar voetbalfan, maar zijn clubs zijn de kleine Zweedse Kalmar FF en Arsenal. En Zlatan heeft hij nooit in levende lijve zien spelen.

Opnamen van I Am Zlatan in het Olympisch Stadion. Beeld Bob Bronshoff
Opnamen van I Am Zlatan in het Olympisch Stadion.Beeld Bob Bronshoff

“Toen Fredrik Heinig – een producent met wie ik al vaker heb gewerkt, mij het scenario gaf, waren veel van mijn vrienden direct wild enthousiast. Maar ik stond aanvankelijk niet te trappelen, want voor een regisseur is het een complex project. De kans dat het misgaat is enorm. Je kunt makkelijk te lief zijn voor je onderwerp, maar het gevaar bestaat ook dat je ’m juist te hard aanpakt en daardoor geen recht doet. En dan hebben we het ook nog eens over een levende, nog steeds actieve speler, die met afstand de beroemdste Zweed aller tijden is – Bergman en Abba kunnen niet in zijn schaduw staan. Zlatan is zo’n indrukwekkende figuur. Hij is veertig en hij speelt nog steeds. In de spits, hè; hij is geen keeper, en op het allerhoogste niveau. Dat is nog nooit vertoond.”

Dus hij zei in eerste instantie nee, maar toen Sjögren het scenario nogmaals las, zag hij de rijkdom en de mogelijkheden. “Toen Zlatan doorbrak, werden YouTube en Instagram ook steeds populairder. En hij gebruikt sociale media als geen ander; hij documenteert alles wat hij doet en alles wordt door iedereen gezien – jong en oud, links en rechts, arm en rijk. Hij staat dagelijks in de krant en op ­televisie, we weten alles van hem. Dat verhaal wilde ik niet opnieuw vertellen, maar de film focust op de periode voordat hij een grote ster wordt: zijn jeugd op de pleintjes in Rosengård, een migrantenwijk in Malmö, zijn eerste contract bij Malmö FF en zijn moeizame periode bij Ajax. Als 19-jarige belandde hij, met een transfersom van 7,8 miljoen euro om zijn nek, in een huurhuis in Diemen, waar hij zich vooral onbegrepen en alleen voelde, omdat het publiek en de Ajaxstaf niet zagen hoe goed hij was.”

Een mens van vlees en bloed

Zijn film is vanuit Zlatans perspectief, zoals opgetekend in David Lagercrantz’ bestseller I am Zlatan, die ook in de ik-vorm is geschreven. “Dat was ook een manier om het klein te houden, wat nodig was omdat we nu eenmaal geen 250 miljoen kronen (bijna 25 miljoen euro) tot onze beschikking hadden. Ik wilde sowieso geen showreel, met spectaculaire omhalen en droge shots, maar een kleine, warme film. Half Billy Elliot en half Fish Tank van Andrea Arnold. Met een hoofdpersoon die niet alleen maar goed of slecht is, maar een mens van vlees en bloed. Het is een universeel verhaal, over het recht om er te zijn, en in zijn specifieke geval: het recht om de bal te hebben. Het deed me ook een beetje denken aan mijn eigen jeugd. Ik groeide op in een klein stadje in het zuiden van Zweden. Een gat zonder cultuur. Op mijn 17de ben ik naar Stockholm vertrokken om, zonder hulp van anderen, mijn weg te vinden in de filmwereld. Ik heb het niet zo zwaar gehad als Zlatan, maar het was een moeilijke periode.”

De eerste keer dat Sjögren met Zlatan over zijn aanpak sprak, was in april 2019 in Los Angeles tijdens een korte meet-and-greet. “Hij kwam meteen ter zake. Hij zei: ik ga me niet met jouw film bemoeien; jij bemoeit je toch ook niet met de manier waarop ik voetbal?! Vervolgens hebben we een tijdje zitten praten en kreeg ik het idee dat hij mijn aanpak wel zag zitten. Een jaar later, we waren inmiddels bezig met het script, heb ik hem in Milaan wat uitgebreider gesproken. Hij was heel behulpzaam; hij snapte wat ik nodig had voor de film en gaf me alle informatie.”

Begin dit jaar heeft hij Zlatan een eerste, zeer ruwe versie van zijn film laten zien. “We hadden nog geen kleurcorrectie gedaan, nog geen effecten toegevoegd en er was nog geen muziek. Maar belangrijker: door corona had ik nog niet in Amsterdam kunnen filmen, wat een ontzettend belangrijk onderdeel is van het verhaal. Dus ik was een beetje bezorgd, toen ik met een harde schijf naar Milaan vloog. Zlatan had zijn vrouw en zonen meegenomen naar de viewing. Na afloop was het even stil – het leek een eeuwigheid te duren –, toen begon Zlatan te klappen. En slaakte ik een zucht van verlichting. Natuurlijk was ik trots op wat ik al had gemaakt, maar het is zíjn leven, het zijn zijn ouders. Ik wil er verder niet al te veel over kwijt, maar hij was vooral heel tevreden hoe ik zijn ouders had geportretteerd. En zijn strijd met zijn vader die eigenlijk geen strijd was; het was gewoon zoals het was. Zlatan zei dat hij er zelfs een beetje sentimenteel van was geworden.”

Koeman en Zlatan

Zlatan wordt gespeeld door twee acteurs; Dominic Andersson Bajraktati speelt hem op 11-jarige leeftijd, Granit Rushiti is de jongvolwassen Zlatan. Sjögren: “We hebben niet geprobeerd hem honderd procent te kopiëren; we hebben er onze eigen film-Zlatan van gemaakt. Dat kon niet anders, beide hoofdrolspelers hadden nog niet eerder geacteerd, dus die konden hem helemaal niet kopiëren, er moest wel iets van henzelf in zitten.”

Hij heeft heel lang gezocht naar geschikte Zlatans. “De etniciteit moest enigszins kloppen, er moesten enige fysieke gelijkenissen zijn, en ik vond de lengte van enorm belang. De eerste keer dat ik Zlatan ontmoette viel me direct op wat er gebeurt als een groot persoon een ruimte binnenkomt. Zlatan nam de hele ruimte in. Dat is totaal anders dan als ik ergens binnenkom. Ik ben een soort puppie, zo’n klein, driftig mannetje als Joe Pesci altijd speelt. Zlatan is een reus. Hij is imposant, kalm en beweegt langzaam.”

“Toen ik Granat zag, wist ik direct dat hij het was. Hij heeft op dezelfde voetbalschool als Zlatan gezeten en in de jeugdopleiding van Malmö FF gespeeld. Maar toen kreeg hij een knieblessure, anders had hij nu op het hoogste niveau in Zweden gespeeld - zeker weten. Hij is 1.91, geen 1,95 zoals Zlatan, maar de eerste keer dat ik hem filmde, kreeg ik rillingen. Hij was zo imposant; dat kun je niet acteren, dat moet je het zijn. En hij is zeer begaafd en handig met de bal - dat kun je ook niet acteren.”

Met acteurs werken is sowieso veeleisend, meent Sjögren, maar als ze ervaring en techniek hebben kun je er tenminste over praten. “Dat was zo fijn aan werken met Gijs Naber, die Ajax-trainer Ronald Koeman speelt; hij was er maar twee dagen, maar hij had aan een half woord genoeg. Ik zou graag nog eens met hem werken.”

Koeman en Zlatan

Dominic Andersson Bajraktati speelt Zlatan op 11-jarige leeftijd, Granit Rushiti is de jongvolwassen Zlatan. Sjögren: “We hebben niet geprobeerd hem honderd procent te kopiëren. We hebben er onze eigen film-Zlatan van gemaakt. Dat kon niet anders, beide hoofdrolspelers hadden nog niet eerder geacteerd, dus die konden hem helemaal niet kopiëren. Er moest wel iets van henzelf in zitten.”

Hij heeft heel lang gezocht naar geschikte Zlatans. “De etniciteit moest enigszins kloppen, er moesten enige fysieke gelijkenissen zijn en ik vond de lengte van enorm belang. De eerste keer dat ik Zlatan ontmoette viel me direct op wat er gebeurt als een groot persoon een ruimte binnenkomt. Zlatan nam de hele ruimte in. Dat is totaal anders dan als ik ergens binnenkom. Ik ben een soort puppy, zo’n klein, driftig mannetje als Joe Pesci altijd speelt. Zlatan is een reus. Hij is imposant, kalm en beweegt langzaam.”

“Toen ik Granit zag, wist ik direct dat hij het was. Hij heeft op dezelfde voetbalschool als Zlatan gezeten en in de jeugdopleiding van Malmö FF gespeeld. Maar toen kreeg hij een knieblessure, anders had hij nu op het hoogste niveau in Zweden gespeeld – zeker weten. Hij is 1.91, geen 1,95 zoals Zlatan, maar de eerste keer dat ik hem filmde, kreeg ik rillingen. Hij was zo imposant, dat kun je niet acteren, dat moet je zijn. En hij is zeer begaafd en handig met de bal – dat kun je ook niet acteren.”

Met acteurs werken is sowieso veeleisend, meent Sjögren, maar als ze ervaring en techniek hebben kun je er tenminste over praten. “Dat was zo fijn aan werken met Gijs Naber, die Ajaxtrainer Ronald Koeman speelt. Hij was er maar twee dagen, maar hij had aan een half woord genoeg. Ik zou graag nog eens met hem werken.”

Volg alles over filmfestival Paff op onze overzichtspagina.

Nederlands acteur Gijs Naber speelt Ronald Koeman in I Am Zlatan. Beeld
Nederlands acteur Gijs Naber speelt Ronald Koeman in I Am Zlatan.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden