PlusAchtergrond

Janis Joplin: rauwdouwer en pubermeisje tegelijk

Een halve eeuw geleden overleed Janis Joplin aan een overdosis. Holly George-Warren schreef een nieuwe biografie van de invloedrijke rockzangeres.

Janis Joplin op het Northern California Folk-Rock Festival, waarschijnlijk 1968. Beeld Michael Ochs Archives

De biografie Janis is al ver over de helft als Janis Joplin in 1968, als lid van de groep Big Brother & The Holding Company, met Piece of my heart haar eerste hit scoort. Twee jaar later is de zangeres dood; op 27-jarige leeftijd overleden aan een overdosis heroïne. De carrière van Janis Joplin had goedbeschouwd slechts vier jaar geduurd. Achter in Janis schrijft Holly George-Warren dat ze ongeveer even lang werkte aan haar biografie van de Texaanse zangeres.

Joplins invloed is ondanks dat veel te korte leven en die veel te korte carrière groot. Patti Smith, Debby Harry, Stevie Nicks, Cyndy Lauper, Kate Pierson van de B-52’s en de gezusters Wilson van Heart hebben haar nog ‘live’ zien optreden; het deed hen beseffen dat er voor henzelf wellicht ook mogelijkheden waren in de wereld van de rock-‘n-roll, lang een boys only club.

Latere zangeressen als Pink, Amy Winehouse, Lady Gaga, Lucinda Williams en Alicia Keyes staken naar eigen zeggen ook veel op van Jop­lins vrijgevochtenheid. Maar de zangeres is niet alleen een vrouwelijk rolmodel. Haar manier van zingen, diep geworteld in de blues en zwaar emotioneel, liet vooral zijn sporen na bij mannelijke zangers; Robert Plant van Led Zeppelin voorop, maar ook Steven Tyler, Axl Rose en Kurt Cobain maakten er studie van.

De Nederlandse vertaling van Janis verscheen eind vorig jaar al, maar heeft nog niet veel aandacht gekregen. Dat is niet terecht. Het is zeker niet het eerste boek over Janis Joplin, maar het heeft wel degelijk wat toe te voegen aan wat er al was. George-Warren (een medewerkster van het Amerikaanse muziektijdschrift Rolling Stone, die eerder biografieën schreef van Alex Chilton en countryzanger Gene Autry) sprak er niet alleen een heel leger tijdgenoten van Joplin voor, maar had ook inzage in haar dagboeken en brieven.

En Joplin mag dan al een halve eeuw dood zijn, haar levenswandel biedt genoeg aanknopingspunten met nu actuele thema’s rond genderidentiteit.

In de jaren vijftig was ze als kind en puber volgens de toen geldende normen veel te jongensachtig. Maar ook in de jaren zestig, toen ze zo ongeveer de ongekroonde koningin van de hippiebeweging was, liep ze op tegen de voor vrouwen en mannen bedachte rollen. De muziekindustrie was zo seksistisch als wat, maar ook de pers keerde zich geregeld tegen haar. Nota bene Rolling Stone, in die tijd dé stem van de tegencultuur, omschreef haar in een concertrecensie als een ‘heerszuchtige hoer’.

Middelbareschooltijd

In haar middelbareschooltijd, waarin ze als voorstander van integratie bekend stond als nigger lover, ging het nog harder toe. Nog voor ze ook maar enige ervaring had op seksueel gebied, roddelden medeleerlingen over haar vermeende losbandigheid. In de gangen wierpen jongens haar kleingeld toe, haar uitscheldend voor ‘hoer’ en ‘slet’.

Vanaf het moment dat Joplin seksueel actief werd, maakte ze er werk van ook. In Janis komt een parade van minnaars en minnaressen voorbij – ze was openlijk biseksueel in een tijd dat homoseksualiteit in grote delen van Amerika, onder meer in haar eigen Texas, nog verboden was. En ja, tussen al die lovers zaten ook de nodige beroemdheden. George-Warren beschrijft het zonder sensatie, maar wel met oog voor smeuïge details. Joplin, die op school altijd zo overhoop lag met de sportjongens, deelde het bed met football-legende Joe Namath.

Chelsea Hotel

Leonard Cohen keek in de song Chelsea Hotel liefdevol terug op een affaire met Joplin. Zij had er minder goede herinneringen aan. Gevraagd naar de hoogte- en dieptepunten in haar seksleven, noemde ze in die laatste categorie haar ervaringen met Cohen én Jim Morrison. Met de zanger van The Doors had ze sowieso haar problemen; bij een ruzie beukte ze zelfs met een drankfles op zijn hoofd.

Ja, Janis Joplin was een rauwdouw. Ze zoop als een ketter, blonk uit in grof taalgebruik en kon gewelddadig zijn. Zelfs nadat de Hell’s Angels op het beruchte Altamont Free Festival een zwarte bezoeker hadden gedood, bleef ze innig bevriend met ze; de Angels beschouwden haar als hun kleine zusje.

Haaks op al dat ruige gedoe staan de door George-Warren geciteerde brieven van Joplin aan haar ouders. Joplin, die behalve van lezen ook veel van schrijven hield, hield het thuisfront uitgebreid van haar wel en wee op de hoogte. Aandoenlijk is het onverwachte pubermeisjesproza waarin ze dat vaak deed. Voorafgaand aan een trip met Big Brother naar Chicago: ‘Vliegen vind ik echt te gek & en in een R&R-band zitten & naar een concert vliegen is nog veel spannender. ZUCHT!!’

Holly George-Warren: Janis – haar leven en muziek (uitgeverij Arcade, € 27,54, Ebook 9,99)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden