Plus

Jan Slagter: 'Ik heb een pesthekel aan anonieme twitteraars'

Omroep Max drukt een stevig stempel op de zomerprogrammering van de NPO. Voorman Jan Slagter vecht ondertussen zijn robbertjes met andere omroepen. 'Ik ben nooit haatdragend, maar zeg wel de waarheid.'

Jan Slagter Beeld Mark van der Zouw

Op de redactievloer van Omroep Max hangt een A4'tje: 'Op deze redactie: eten we bijna dagelijks taart, maken we urgente en prikkelende programma's, lachen we met elkaar, doen we ons best, ben je zo jong als je je voelt, houden we van de planten, bedenken we geweldige items, zijn we soms een beetje gek, voel je je thuis.' Wees welkom, dus.

Dertien jaar geleden kreeg Omroep Max een aspirant-status in een publiek bestel met toen nog twintig omroepen. Voorop liep Jan Slagter. In eerste instantie werd hij gezien als een cowboy die, zonder enige tv-ervaring, even vijf miljoen kwam afpikken van de bestaande omroepen voor een moeilijk te bereiken doelgroep: 50-plussers.

Nu heeft Omroep Max 350.000 leden en is Slagter een omroepbestuurder. Met programma's als Heel Holland Bakt (finale 2017: 3,4 miljoen kijkers), We Zijn Er Bijna (gemiddeld zo'n 1,5 miljoen kijkers), De Zaak Menten (nominatie Nipkowschijf 2017, winnaar Gouden Kalf) en Het Geheime Dagboek van Hendrik Groen (slotaflevering: 2 miljoen kijkers) weet hij grote groepen kijkers te bereiken.

In de zomer domineert Omroep Max tradi­tioneel de programmering, ook dit jaar; maandag begint cultprogramma We zijn er bijna weer. Slagter: "In de vakantie zijn een miljoen mensen weg. Er blijven er ook veel achter, met name ouderen. Zeker als ze alleen zijn, is de televisie voor hen toch vaak een huisgenoot."

Voor iemand die geregeld kritiek uit op de publieke omroep, is Slagter deze ochtend opvallend mild. Als hij praat over Jinek (KRO-NCRV), Nieuwsuur (NOS/NTR) en EenVandaag (AvroTros), zegt hij: "De zomerprogrammering is voor de NPO erg belangrijk. En we zijn er - nu wel - de hele zomer."

We?
"Ja, we. Zo heb ik er altijd naar gekeken. Met Omroep Max zijn we onderdeel van de publieke omroep en we hebben een prachtig bestel. Ik weet dat ik af en toe kritisch ben, en er zijn dingen die beter kunnen, maar als je op Twitter kijkt kun je denken dat het één grote puinhoop is."

"Uiteindelijk zijn het daar 500 mensen die iets vinden, maar die andere 17 miljoen mensen kom ik tegen op straat. Daar krijg ik een ander beeld. Ik heb een enorme pesthekel gekregen aan anonieme twitteraars. Ik heb overwogen ermee te stoppen, maar soms is het toch handig."

Bijvoorbeeld als NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch iets vinnigs tweet over Tijd voor Max?
"Ja. Dan kan ik me niet inhouden."

Vandermeersch liet begin april op Twitter weten het onbegrijpelijk te vinden dat de NPO (tijdelijk) de ruimte gaf aan Tijd voor Max op het tijdslot van DWDD. Daarop reageerde Slagter: 'Wat een arrogante opmerking. Het spijt me dat je nu maanden niet meer te zien zal op tv. We zullen je niet vragen. #lummel #zakpatat.'

Slagter, nu: "Ach, ik hoop hem een keer tegen te komen. Dan drinken we een Belgisch biertje en is het klaar. Zo zit ik erin. Ik vond het een beetje kort door de bocht van Peter. Overigens heb ik vernomen dat 'lummel' op de redactie van NRC een geuzennaam is geworden." Een brede glimlach.

Het is een typisch voorbeeld van hoe Slagter zich af en toe uit in de media. Hij slikt weinig in en neemt het op voor de goede zaak. Zíjn goede zaak, welteverstaan. In 2016 had hij het lang­durig aan de stok met toenmalig staatssecretaris Sander Dekker, die amusement volledig wilde uitbannen bij de publieke omroep.

Het lukte Slagter de boel te vertragen en amusement heeft nog altijd een plek, zij het in beperkte vorm. Nu de NPO voor 2019 een bezuiniging van 62 miljoen boven het hoofd hangt, is er opnieuw discussie in Hilversum.

Onlangs zei u: hef de NTR maar op.
"Nou, ja. De NTR heeft een budget van 72 miljoen euro. Je zou dus nog 10 miljoen overhouden." Dan, serieuzer: "Die uitspraak kwam tot stand doordat Paul Römer, algemeen directeur van de NTR, met een plan is gekomen waarin de omroepen door het leven moeten gaan als productiehuizen en de inhoud en coördinatie van de programma's volledig bij de NPO komen te liggen. Dat is een oud plan, gepikt van staats­secretaris Medy van der Laan. En het is ook een slecht plan."

Dat vindt u.
"Als je kijkt naar hoe we nu als publieke omroep georganiseerd zijn, dan moeten de omroepen zorgen voor externe pluriformiteit. Alle meningen in ons land moeten vertegenwoordigd worden door de omroepen. Dat kun je nooit over­laten aan één man of vrouw. Daar kan niemand de verantwoordelijkheid voor nemen."

"Ik kan iets vinden over de zorg, de EO kan iets vinden over abortus, BNNVara kan iets vinden over euthanasie en de VPRO kan iets vinden over de vluchtelingenproblematiek. Dat kunnen we doen zonder dat iemand vanuit de NPO er verantwoordelijk voor is. Ja, zij programmeren, maar de omroepen zijn eindverantwoordelijk voor de inhoud. Verander je dat, dan krijg je een ontzettende eenheidsworst."

Jan Slagter: 'Omroep Max wordt ook getroffen door de bezuinigingen; wij nemen meer dan 25 procent van de bezuiniging op NPO 2 voor onze rekening.' Beeld Mark van der Zouw

Er is geen eenheid over hoe de 62 miljoen bezuinigd moet worden. U gaf aan geen probleem te zien in de halvering van de zendtijd van Andere Tijden, het stopzetten van Brandpunt+ en het korten van VPRO Tegenlicht. Is dat niet oncollegiaal?
"Waarom?"

Zodra een optie wordt besproken waarbij Maxprogramma's op de schopstoel komen te zitten, staat u op uw achterste benen.
"Römer - of Drömer, zoals hij inmiddels wordt genoemd - deed alsof het elke dag moord en doodslag is binnen de publieke omroep. Dat is nonsens. Ja, er is weleens wat, dat heb je met acht spelers. We zijn bezig met toekomstsessies en dat gaat in goede sfeer. Omroep Max wordt ook getroffen door de bezuinigingen; wij nemen meer dan 25 procent van de bezuiniging op NPO 2 voor onze rekening."

"Ik vind het helemaal niet gek om daarnaast bij programma's als Andere Tijden, Brandpunt+ en Tegenlicht te bekijken of je meer kijkers kunt bereiken door de opzet te veranderen. De NPO heeft nooit gezegd dat met het geld dat door de halvering van Andere Tijden vrij moet komen, een programma met Frans Bauer wordt gemaakt. Het is deels een besparing en deels wil de NPO op een nog meer verantwoorde en vernieuwende manier met het geld voor journalistieke programma's omgaan."

Blijft staan dat u het bloed van voormalig staatssecretaris Dekker wel kon drinken toen hij waagde aan uw amusement te komen.
"Als ik pleit voor amusement, kom ik op voor het totaal van de publieke omroep. Ik ben voor een brede publieke omroep, Dekker voor een smalle."

Waar Heel Holland Bakt bij de commerciëlen zit.
"En Wie is de Mol? en Boer Zoekt Vrouw. We hebben het steeds over amusement, maar nog maar 7 of 8 procent van het aanbod van de NPO is amusement. Dekker had als enige missie de publieke omroep marginaliseren."

"Bij de commerciëlen zou Heel Holland Bakt nooit zo gemaakt kunnen worden; we stellen een ruim budget beschikbaar om een puur programma te maken, zonder product placement. Het programma wordt niet aangeboden door Dr. Oetker. Janny (van der Heijden) en Robèrt (van Beckhoven) zouden ook nooit meedoen als er Becel Bakboter op tafel staat."

"Los van die discussie: dat er meer onderzoeksjournalistiek, kunst en cultuur op tv moeten komen, is ook maar een mening. Mevrouw Janssen van driehoog-achter, die dolgraag naar Heel Holland bakt kijkt, betaalt net zo veel aan de publieke omroep als Paul Römer."

Er zal, mede door teruglopende Ster-inkomsten, iets moeten veranderen.
"Minister Arie Slob was hier een paar weken geleden en die is vóór de omroepverenigingen en vóór de externe pluriformiteit, maar hij kan niet ongelimiteerd in de buidel tasten. Dus moeten we met zijn allen naar de tekentafel."

U bent niet voor radicale veranderingen?
"We hebben al heel wat veranderd bij de publieke omroep, hè. We hebben een mediawetswijziging gehad onder Dekker, waardoor er meer macht bij de NPO is gekomen. Daar zal je mij niet over horen."

"We zijn van 20 omroepen teruggegaan naar 8. Honderden mensen zijn ontslagen, er is 200 miljoen bezuinigd. Dus zeg niet dat ik tegen verandering ben. Ik wil alleen wel dat we een publieke omroep houden waar mevrouw Janssen ook iets van haar gading vindt."

Een maand geleden kreeg André van Duin de Zilveren Ere Nipkowschijf. Voor hoeveel procent was die van u?
"Nee, die is voor André van Duin. Het gaat over zijn oeuvre."

In het juryrapport werd stilgestaan bij zijn 'tweede carrière' in Heel Holland Bakt en Het geheime dagboek van Hendrik Groen. Van Duin bedankte u daarvoor in zijn dankwoord.
"Die tweede carrière is bij ons begonnen, ja. Daar heb ik een rolletje in gespeeld, omdat ik hem heb gevraagd. Hij kan veel meer dan alleen meneer Wijdbeens spelen. Ik ben altijd fan geweest van André; er bestaat geen grotere komiek in Nederland. Tegelijkertijd is het een rustige man en sta je niet voortdurend te bulderen van het lachen als je hem spreekt. Toen Martine Bijl Heel Holland bakt niet meer kon doen (vanwege een hersenbloeding), moest ik aan André denken."

Hoe ontstaat zo'n idee?
"Je praat er met mensen over, natuurlijk. Er kwam een shortlist en daar stond André op één. Op een zondagmiddag hebben we gesproken bij Hotel Krasnapolsky en daarna was het snel geregeld. Hij wilde Martine om toestemming vragen en hij wilde het met Joop van den Ende bespreken. Joop is zijn klankbord."

U zegt: daar praat je met mensen over. Ik kwam hier net toevallig binnen en toen werd u aan­gesproken door Nieuwsweekend-presentator Peter de Bie. Hij noemde u 'de generaal'.
"Dat was een grapje. Peter heeft het hier goed naar zijn zin, sinds het gedoe rond zijn overstap van AvroTros. De lijntjes zijn kort. We hebben wel een hoofd televisie en een hoofd radio, maar ik bemoei me met het proces. Ik ga straks gewoon even een bakkie koffie drinken bij Peter en zijn redactie."

"Dan maken we een grap en een grol. Ik vind de werksfeer belangrijk. Als de werksfeer niet meer goed is, stop ik morgen. En 'de generaal'? Iemand moet het voor het zeggen hebben. We hebben een aantal regels hier - geen gevloek en getier en geen muziek onder gesproken woord - maar verder krijgen mensen heel veel verantwoordelijkheid."

Hoe ziet u uw toekomst bij de omroep?
"Ik moet officieel doorgaan tot mijn 67ste, maar ben al een beetje aan het afbouwen. Ik maak nog steeds weken van 70 uur, maar ik delegeer veel en overleg met mijn adjunct, hoofd tv en hoofd radio. Twee weten immers meer dan één. Maar als het ergens niet goed gaat, bemoei ik me ermee of zeg ik er iets van."

Denkt u achteraf wel eens: had ik maar even mijn mond gehouden?
"O, dat zal ongetwijfeld. Maar bij mij weet je wel waar je aan toe bent. Ik ben nooit haat­dragend, maar wil wel altijd de waarheid zeggen. Zo zit ik in elkaar: ik onderneem actie. We hadden hier jaren dat de koffie niet te zuipen was. Ik kwam toen bij Shell en daar hadden ze koffie van Starbucks. Niet zo'n winkeltje, maar wel die koffie uit een apparaat. Geweldige koffie. Dan maak ik foto's, zoek ik het merk op en bestellen we zo'n apparaat. Nu drinken ze hem hier."

CV Jan Slagter

Geboren
3 maart 1954, Den Haag

Opleiding
Mulo, daarna reclame­cursussen

Loopbaan
1970-1980: makelaar in huurkoopovereenkomsten bij Amro Bank
1980-1990: impresariaat kleinkunst in België, manager van onder anderen Elly & Rikkert
1990-heden: oprichter en voorzitter Stichting Welzijn Gehandicapten Nederland
2002: oprichting Omroep Max, wordt directeur
2005: Omroep Max toegelaten tot publiek bestel
2014: Omroepman van het Jaar

Opgebiecht

Leermeester
"Ik ben selfmade, ik heb niet echt een leermeester gehad in tv. In 2005, toen we begonnen, wist ik nauwelijks hoe je een tv moest aanzetten. Alles valt te leren."

De beste uit het vak
"Dat zijn er twee: Joop van den Ende en John de Mol. Zij hebben Nederland wat betreft televisie op de kaart gezet. Ze hoeven allebei eigenlijk niks meer te doen, maar de passie in die koppen valt er niet uit te rammen."

De slechtste uit het vak
"De directeur van de publieke omroep van Noord-Korea."

Het beste advies gekregen
"Luister naar wat de mensen op straat te vertellen hebben."

Het slechtste advies
"In 2003: Begin niet met Omroep Max, dat gaat niet lukken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.