PlusBeeldspraak

Jaja, vrouwen kunnen ook films maken, maar bestaat er eigenlijk een intrinsiek verschil?

Het Gouden Kalf voor de beste man gaat voortaan naar een vrouw. En nou blijken vrouwen ook nog briljante films te kunnen maken.

Still uit Innocence van de Franse regisseur Lucile Hadžihalilovic. 
 Beeld Alamy Stock Photo
Still uit Innocence van de Franse regisseur Lucile Hadžihalilovic.Beeld Alamy Stock Photo

Met een monumentale documentaire breekt de Britse filmmaker en criticus Mark Cousins een lans voor de bijdragen van vrouwelijke regisseurs aan de ontwikkeling van de filmkunst. In Women Make Film: A New Road Movie Through Cinema belicht Cousins veertig uiteenlopende filmthema’s en -technieken aan de hand van het werk van 183 filmmaaksters uit alle windstreken.

Een substantieel deel daarvan wordt door hem aan de vergetelheid onttrokken. Waren hun bijdragen aan de filmhistorie niet de moeite waard? Werd de balans altijd opgemaakt door ­geschiedschrijvers en critici die het werk van vrouwen niet serieus namen? Of gaat Cousins behendig met de huidige tijdgeest aan de haal?

Zijn veertien uur durende filmcollege bereikt de Nederlandse schermen terwijl er een discussie woedt over het genderneutrale Gouden Kalf voor de beste acteur, een ­categorie die voortaan mannen, vrouwen en non-binaire personen omvat. Dat was in alle andere disciplines altijd al het geval, maar de beleidswijziging van het Kalfcomité is tegen het zere been van mannen die hun stem verheffen. Het riekt natuurlijk naar perfide nieuwlichterij van de ­politiek correcte, linkse #metoo-wokedictatuur, waarin we niks meer mogen zeggen en ons alles wordt afgepakt. Is het leven niet verschrikkelijk?

Het is mogelijk dat sommige acteurs zich benadeeld voelen. Als er minder prijzen te verdelen zijn, is de kans allicht kleiner dat je voor het oog der natie met een Kalf in je handen eindelijk iets mag zeggen wat je helemaal zelf bedacht hebt. Dat moment van glorie is iedere getalenteerde ­acteur gegund. Je wordt gezien, gehoord en bijgezet in de eregalerij der groten. En dat Gouden Kalf pakken ze je nooit meer af.

Klein taal­gebied

Van de 183 filmmaaksters die in Women Make Film voorbijkomen hebben er drie Gouden Kalveren in huis. ­Nanouk Leopold, Paula van der Oest en Marleen Gorris hebben allemaal twee Kalveren op hun palmares. Gorris’ Antonia werd bovendien bekroond met een Oscar. We kunnen aannemen dat de drie regisseurs het op prijs stellen dat de kwaliteit van hun films ook door Cousins wordt opgemerkt. Het betekent dat hun werk door meer mensen bekeken zal worden, als dat tenminste mogelijk is. Dat is vaak lastig, vooral bij filmmakers die in een klein taal­gebied werken.

Naar de films van de door Cousins gesignaleerde regisseurs Kathryn Bigelow en Patty Jenkins hoeft niemand lang te zoeken: het zijn grote Amerikaanse producties. Ik werd gevloerd door Bigelows ijzersterke oorlogsfilm ­annex karakterstudie The Hurt Locker en was verrukt over Jenkins’ bevrijdende superheldin Wonder Woman. Cousins kiest ervoor om genderspecifieke kwaliteiten buiten beschouwing te laten, maar ik vermoed dat Bigelow de mannelijke psyche messcherp fileert omdat ze geen man is. En ik denk dat Jenkins haar superheldin soeverein door het glazen plafond liet knallen omdat ze na haar sterke ­debuutfilm Monster veertien jaar niet aan de bak kwam. Het was menens.

Of er een intrinsiek verschil is tussen het werk van mannen en vrouwen die films maken staat altijd ter discussie. We zijn allemaal individuen.

Mysterieus meisjesinternaat

Cousins gebruikt meerdere fragmenten uit Innocence (2004) van Lucile Hadžihalilovic. Het is dan ook een briljante film in vorm en inhoud. De Française baseerde haar scenario op het in 1888 gepubliceerde Mine-HaHa, oder über die körperliche Erziehung der jungen Mädchen, van de Duitse toneelschrijver en symbolist Frank Wedekind. De novelle over een mysterieus meisjesinternaat werd vrijwel gelijktijdig ook verfilmd door de Britse ambachtsman John Irvin , in Tsjechië op basis van een oud Italiaans scenario van Alberto Lattuada.

Irvins The Fine Art of Love: Mine Ha-Ha is een ranzige pulpfilm, waarin de nadruk wordt gelegd op de ontluikende seksualiteit van tienermeiden die door sinistere lesbiennes en bronstige edellieden worden begeerd. Een deel van het budget kwam uit de cultuurpot van het kabinet van Silvio Berlusconi, en het is lastig om naar de film te kijken zonder aan diens bunga-bungafeestjes te denken. Maar Irvins film bereikte de Nederlandse bioscopen en ­Innocence werd slechts incidenteel vertoond.

De film van Hadžihalilovic stemt op een andere manier ongemakkelijk. De filmmaakster belicht het mysterieuze instituut vanuit het speelse perspectief van kinderen en plaatst haar meisjes nadrukkelijk in de natuur, zoals ze dat in de opvolger Evolution met jongetjes deed. Het levert een betoverende dwaaltocht door een sprookjesachtig woud op, waarbij de interpretatie aan de kijker wordt overgelaten. In eigen land kreeg de regisseur felle kritiek van mannen die haar intenties in twijfel trokken.

Of die mannen de platvloerse versie van meneer Irvin ook hadden gezien, weet ik niet. Maar over Innocence zijn we nog lang niet uitgepraat, terwijl The Fine Art of Love niet meer dan een voetnoot bij de betere film is geworden.

Dus.

Innocence verscheen in Nederland op dvd (Paradiso/Movie ­Affairs) en is in Frankrijk met Evolution in een blu-ray + dvd box (Potemkine) uitgebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden