Plus Interview

Interim-topman De Bezige Bij krijgt het voor de kiezen

Johan de Koning (1956) is nu tien weken interim-directeur van De Bezige Bij. Het waren tien roerige weken; een revolte leek te dreigen van enkele auteurs. "We zitten niet op het niveau van ruzie maken."

Beeld Bezige Bij

Eind maart werd bekendgemaakt dat Henk Pröpper, directeur van uitgeverij De Bezige Bij, wegens gezondheidsproblemen tijdelijk terug zou treden.

Johan de Koning, directeur van uitgeverij A.W. Bruna - De Bezige Bij en A.W. Bruna maken deel uit van hetzelfde concern WPG Uitgevers - werd aangesteld als interim-directeur.

De Koning, opgeleid tot beeldhouwer, kwam na zijn aantreden meteen in roerig vaarwater terecht. Er was een reorganisatie gaande. Auteurs van De Bezige Bij kwamen in het geding tegen een boek van de Belg Dyab Abou Jahjah, in Nederland omstreden om zijn radicale opvattingen over onder andere de staat Israël.

Leon de Winter, zijn vrouw Jessica Durlacher en Marcel Möring lieten zich negatief uit over het te verschijnen boek. Auteurs dreigde de uitgeverij te verlaten.

En vorige week liet bestseller­auteur Tommy Wieringa doodleuk weten zijn volgende boek bij een andere uitgeverij, Hollands Diep, te laten verschijnen.

Hoe is het eigenlijk met Henk Pröpper?
"Hij is nog steeds ziek, en er is ook nog geen einddatum vastgesteld waarop hij weer aan het werk gaat."

Dus u zit hier nog wel even?
"Een huis als De Bezige Bij kan niet zonder directeur. En ik ben natuurlijk ook nog directeur van A.W. Bruna. Daar besteed ik nu een halve of een dag per week aan. Maar het is duidelijk dat dit een eindige is, het is geen situatie, mentaal en fysiek, om te continueren."

De Bezige Bij maakt een roerige periode door. En dan loopt Tommy Wieringa ook nog weg. Of is het een eenmalig uitstapje?
"Eenmalig, zo heeft Tommy het ook gezegd in dat krantenbericht van afgelopen zaterdag. De kop was erg misplaatst. ('Bezige Bij-auteur Wieringa vliegt uitgever Ammerlaan achterna', red.)

De werkelijkheid is dat hij bij Holland Diep eenmalig een boek gaat uitgeven, waarschijnlijk zijn stukken over natuur. Zijn nieuwe, grote roman komt in september 2017 gewoon bij De Bezige Bij uit.

Het is niet ongebruikelijk dat er kleine uitstapjes worden gemaakt, die vrijheid moeten auteurs ook kunnen voelen, zolang het belangrijkste werk van het oeuvre maar in een hand blijft."

Was u kwaad op Tommy Wieringa?
"We zitten niet op het niveau van ruzie maken, maar leuk vond ik het natuurlijk niet. Niets menselijks is een uitgever vreemd. Elke uitgever is een auteursuitgeverij en elke uitgever is hebberig en wil elke punt en komma die zo'n geweldige auteur schrijft uitgeven. Zo simpel is het."

Waarom moest er worden gereorganiseerd?
"Het gaat ook heel goed en we zijn ook heel rijk, maar wat je ziet; de markt krimpt. En we komen uit een tijd met hele grote projecten, met een zekere megalomanie, waar niet altijd geld mee werd verdiend. Dit was ook geen grote reorganisatie, we hebben het beperkt weten te houden.

We zijn nu gelukkig weer wat kleiner, de Bij was te groot geworden. Je moet in een literaire uitgeverij heel snel kunnen schakelen, en heel dicht op de auteurs kunnen werken. Dat kan niet als je te groot bent. Nu is de intimiteit weer terug in het huis."

Megalomanie. Is dat de erfenis van Pröppers voorganger Robbert Ammerlaan? Hij stond bekend om het geven van zeer genereuze voorschotten. Drukken die nog op de balans?
"Te veel. (Hij zwijgt even) Maar we lopen het in. We zijn ontzettend rijk aan auteurs. Het kapitaal staat in de kast. Dat is het succes van dit schitterende huis.

We gaan een fantastisch najaar tegemoet met nieuw werk van A.F.Th. van der Heijden, Peter Terrin, Stefan Hertmans, Erwin Mortier, Marcel Möring, Kees van Beijnum, Jan Cremer, en Margriet de Moor."

En het boek van Dyab Abou Jahjah. Wat is er toch aan de hand?
"Er was veel onrust over de mogelijkheid dat de geschriften van Dyab Abou Jahjah antisemitisme in de hand zouden werken.

Daarover kan ik heek duidelijk zijn: De Bezige Bij zal nooit een boek uitbrengen dat oproept tot geweld of aanzet tot haat van wat voor soort dan ook.

Een paar weken geleden is er een hele fijne bijeenkomst met de schrijversvereniging geweest waarin op een prachtige en zeer respectvolle manier over deze uitgeefbeslissing gesproken is. Dat is heel bijzonder in dit huis, dat je vijftig, zestig auteurs in de ogen kunt kijken."

Er is niet uitgekomen dat zijn boek niet zou worden uitgegeven?
"Nee, en dat was ook niet de inzet van die vergadering. Een contract is voor een uitgever een heilig iets. Ik vind: het maken van een boek is iets tussen de uitgever en de auteur en dat behoort tot het geheim van de schrijfkamer. Het boek verschijnt in september, dan mag iedereen er op schieten."

Waarom wil De Bezige Bij dit boek uitgeven?
"Wij publiceren zijn boek in onze reeks De Horzels, een serie pamfletten met 'stekelige' betogen. Abou Jahjah geldt in België als een belangrijke stem in het publieke debat over burgerschap en diversiteit, en heeft drie boeken over deze onderwerpen geschreven.

Hij schrijft al jaren een wekelijkse in De Standaard, de NRC van Vlaanderen. In zijn publicaties is hij een felle, onderlegde en vaak controversiële stem.

Wij geloven dat tegenstrijdige stemmen en opvattingen een bestaansrecht kunnen hebben binnen een uitgeverij als de onze. Sterker nog; juist in een uitgeverij als de onze."

Lopen er geen auteurs meer weg?
"Niet dat ik weet. Het is een vraag die je niet kunt beantwoorden. Gaat het straks regenen? Ik denk het niet als ik naar die strakblauwe lucht kijk."

En als die vijftig auteurs nu gezamenlijk beslissen dat dat boek van Abou Jahjah er niet moet komen. Hypothetisch.
"Dat is niet aan de orde."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden