Plus Filmrecensie

Indiehit The ­Farewell: visueel imponerend en scherpzinnig drama

In China wordt een ‘huwelijksfeest’ georganiseerd voor een neef, een excuus voor de uitgewaaierde familie om voor het laatst hun stervende mater familias te bezoeken. Filmmaker Lulu Wang baseerde het losjes op haar eigen geschiedenis.

‘Gebaseerd op een echte leugen,’ grapt een titelkaart aan het begin van Lulu Wangs Amerikaanse indiehit The ­Farewell. De Chinees-Amerikaanse filmmaker Wang ­baseerde haar tweede speelfilm inderdaad op een verhaal uit haar eigen familie. Toen bij haar oma in China een terminale ziekte werd geconstateerd, besloot de familie haar dat niet te vertellen.

Die keuze, in China de gewoonste zaak van de wereld, stuitte op onbegrip bij kleindochter Lulu Wang, die in ­Peking werd geboren, maar op haar zesde met haar ouders naar Amerika emigreerde. Die ervaring verwerkte ze tot fictie in The Farewell, waarin hoofdpersonage Billi (Awkwafina) losjes op haar is gebaseerd en de familie lijkt op haar eigen.

Klein gebaar hier, bijzin daar

De motor van het verhaal is het (eveneens op waarheid ­gebaseerde) huwelijksfeest in China voor Billi’s neef. De arme jongen is pas drie maanden samen met zijn giechelige Japanse vriendinnetje. Hij gaat dan ook niet echt trouwen; het is een ­excuus voor de uitgewaaierde familie om een laatste keer hun stervende mater familias te bezoeken zonder argwaan bij haar te wekken.

Wang weet een universeel herkenbaar verhaal te spinnen uit het garen van het specifieke leven van haar familie. Hoewel de grote thema’s soms net iets te ­expliciet in de dialogen worden gestopt, worden de ­onderlinge verhoudingen in de familie juist op indrukwekkend sobere wijze geschetst, met een klein gebaar hier, een bijzin of minieme gezichtsuitdrukkingen daar.

Wat vrijwel onuitgesproken blijft, maar dominant is in de visuele stijl van de film, is Billi’s persoonlijke worsteling. De dolende dertiger twijfelt over de richting die ze in haar leven is ingeslagen, voor zover die er is. In Amerika voelt ze zich niet thuis, maar terug in China blijkt ook niets meer zoals ze het zich herinnert. De ­enige die nog volledig hetzelfde is, is oma Nai Nai (Zhao Shuzhen), maar ze komt juist om afscheid van haar te ­nemen.

Precaire balans

Wang vat Billi’s duistere gemoed door haar ongemakkelijk in beeld te plaatsen. We zien haar eenzaam laag in het kader met bergen negatieve ruimte boven haar hoofd, of juist omringd door haar familieleden maar door de ­compositie net geen onderdeel van de groep. Ook met die grote groep omringende personages gaat Wang knap om: telkens weet ze een precaire balans te vinden met personages die clownesk genoeg zijn om waar nodig op de lach te kunnen spelen, maar ook serieus te nemen zijn als mensen van vlees en bloed.

De grootste kracht van de film is de centrale band tussen Billi en Nai Nai – knap gespeeld door de Chinees-Amerikaanse rapper Awkwafina (in pas haar vijfde filmrol) en de Chinese veteraan Zhao Shuzhen, die al sinds haar zestiende acteert in Chinese theater- en televisieproducties.

De hele familie is in China bij elkaar voor een ‘trouwfeest’. Links naast oma Nai Nai klein­dochter Billi.

The Farewell was in januari de grote hit van filmfestival Sundance, het mekka voor de Amerikaanse onafhankelijke film. In het kielzog daarvan werd Wang door vakblad Variety uitgeroepen tot een van hun tien ‘directors to watch’ voor 2019. Het is niet moeilijk te zien waarom: The Farewell is een scherpzinnig drama met een ­komische noot, dat zijn ingewikkelde thematiek op emotionerende en visueel imponerende wijze overbrengt.

Het door Wang geschreven scenario is een slim opgebouwde vertelling. In de verschillende manieren waarop de familie ­reageert op de beslissing zit bijvoorbeeld ook de generatiekloof vervat die de emigratie van Billi’s ouders heeft veroorzaakt. Voor het in China wonende deel van de familie is het volstrekt logisch dat Nai Nai niets wordt verteld; haar als volwassenen naar het buitenland vertrokken zoons zouden het anders doen, maar begrijpen de keuze; en voor de in Amerika en Japan grootgebrachte kleinkinderen van Nai Nai is de beslissing wezensvreemd.

De film maakt een omgekeerde beweging, waarin we bijna ongemerkt worden meegevoerd: van het onbegrip over de leugen dat we in eerste instantie met Billi delen naar een groter begrip voor de waarde van de Chinese handelswijze. Dat krijgt een extra zetje als tijdens de aftiteling blijkt dat de echte leugen die The Farewell zijn uitgangspunt gaf, een staartje heeft.

The Farewell

Regie Lulu Wang
Met Awkwafina, Zhao Shuzhen
Te zien in Cinecenter, FC Hyena, Filmhallen, The Movies, Studio/K, Arena, City, De Munt

Onbekende gezichten 

Het succes van The Farewell toont maar weer eens dat studiobazen de waarheid niet in pacht hebben. Toen Wang de film aan de man probeerde te brengen, deinsden Amerikaanse financiers terug voor het verhaal dat enkel wordt bevolkt door Aziatische en Aziatisch-Amerikaanse acteurs; ze wilden meer ‘bekende gezichten’ in de cast. Ironisch genoeg was de afwezigheid van Amerikaanse sterren ook voor potentiële Chinese investeerders een reden om af te haken. Pas nadat Wang in 2016 een versie van haar verhaal had verteld in het beroemde radioprogramma This American Life, ging het balletje rollen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden