PlusBeeldspraak

In Wake in Fright gedragen de mannen zich net zo bruut als in Taxi Driver of Goodfellas

Op vakantie is niets te dol, van bungeejumpen en wurgslangen knuffelen tot paddo’s slikken. Het is kinderspel naast de Australische vakantie van een leraar in Wake in Fright.

Bart van der Put
John Grant (Gary Bond) gaat eindelijk op vakantie in Wake in Fright.
 Beeld Alamy
John Grant (Gary Bond) gaat eindelijk op vakantie in Wake in Fright.Beeld Alamy

Zomer 2022. Omroep Zeeland signaleert een opmerkelijk roekeloze vorm van vakantiepret. Medewerkers van de stichting Dierenwelzijn Walcheren verbazen zich over het gedrag van toeristen op Zeeuwse stranden die bezaaid zijn met dode en stervende vogels.

Vakantie

Zonaanbidders negeren de waarschuwingsborden voor vogelgriep en trekken zich niets aan van de vrijwilligers die dagelijks in beschermende pakken besmette kadavers opruimen. Sommigen laten hun honden met dode vogels spelen. Weinigen lijken zich bewust van het gevaar dat vogelgriep voor mens en dier vormt. Het is vakantie. Iedereen ligt toch op het strand?

De mens is een kuddedier en wanneer de kudde de kluts kwijtraakt, is het einde zoek. Zijn we als lemmingen en springen we op vakantie massaal over de klif naar een ongewisse bestemming?

Ik mag graag denken dat de kudde mij vreemd is en dat ik immuun ben voor kuddegedrag. Maar waarom at ik in den vreemde organen die ik thuis nooit zou consumeren? Waarom stapte ik dan in de auto bij een chauffeur die een krachtig hallucinogeen had geslikt? Waarom zat ik zonder gordel in de open laadbak van een pick-uptruck die in het holst van de nacht langs ravijnen slingerde? Iedereen deed het. We hadden allemaal wat op. Het was vakantie.

Outback

Zomer 1970. In de Australische outback maakt de jonge leraar John Grant (Gary Bond) zich op voor de snikhete kerstvakantie, die op het zuidelijk halfrond in de zomer valt. Grants standplaats Tiboonda behelst niets meer dan een klein schoolgebouw met slechts een klaslokaal en een vervallen bar annex hotel aan de overkant van de spoorlijn. De leerlingen komen van afgelegen boerderijen in de desolate omgeving.

Grant sjokt dagelijks heen en weer tussen het gribushotel en de klas. Hij voelt zich genomen door de overheid, die hem heeft opgeleid in een systeem waarin de studieschuld met twee jaar ploeteren in de buitendienst moet worden afbetaald. Dat is geen doen. Maar nu is het vakantie.

The Yabba

De lange reis naar zijn vriendin en het strand bij Sydney voert langs de mijnwerkersstad Bundanyabba, die door de overwegend mannelijke bewoners liefkozend The Yabba wordt genoemd. De taxichauffeur die Grant van de trein naar een uitgewoond hotel brengt, geeft er hoog van op: een nacht in The Yabba is veel te kort. Iedereen hier zal je verzekeren dat The Yabba de beste stad van heel Australië is. Er is niets dat erop lijkt!

Grant wil in de ochtend het vliegtuig naar de beschaving pakken. Maar na de lange treinreis door de bloedhete outback gaat een koud biertje er goed in. In het enorme en stampvolle zuiplokaal vloeit het gerstenat rijkelijk. Geen man zal hier ooit droog staan: de bar in het midden van de hal is gebouwd voor permanente bierverstrekking op een industriële schaal.

De lokale politieman Jock Crawford ontfermt zich meteen om de nieuwkomer: “Doordrinken vriend, ik haal er nog een voor je!” En daarmee is het pleit beslecht. Grant is in The Yabba en zal daar voorlopig niet wegkomen.

Chips Rafferty

De ogenschijnlijk joviale politieman in Wake in Fright (1971) wordt gespeeld door de boomlange acteur Chips Rafferty, die met de puike rol een lange loopbaan in de Australische filmwereld afsloot. Rafferty werd geboren in de mijnstad Broken Hill, die model stond voor The Yabba en door de Canadese regisseur Ted Kotcheff ook als filmlocatie werd benut.

Als politieman waakt Rafferty over de mores in de stad: er wordt hier gedronken. Dat is de norm. Alles wat daaruit voortvloeit hoort bij The Yabba. Het gaat er ruig aan toe en John Grant kan er geen weerstand aan bieden. Wanneer je naar Wake in Fright kijkt, word je evenzeer meegetrokken in de peilloze diepten, ook als je broodnuchter bent.

Kotcheffs verbijsterende verfilming van de gelijknamige roman van Kenneth Cook was twee keer een sensatie op het festival van Cannes. De film opende in 1971 de hoofdcompetitie en keerde in 2009 terug, na een verbluffende restauratie die tot een brede herwaardering en een nieuwe uitbreng op blu-ray leidde.

Martin Scorsese

Martin Scorsese is een uitgesproken fan. Allicht: Kotcheff kijkt in Wake in Fright net zo meedogenloos en onverschrokken naar het gedrag van brute mannen als Scorsese in Taxi Driver en Goodfellas doet. Dat werd hem in Australië aanvankelijk niet in dank afgenomen.

Dat is begrijpelijk. Wie die kerels bezig ziet, wil er niet bij horen. Dat wilde die leraar ook niet. Maar iedereen had wat op. Iedereen deed mee. Het was vakantie.

Wake in Fright verscheen op blu-ray (+dvd) bij Eureka: Masters of Cinema.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden