PlusInterview

In toneelstuk Happy in Holland worden stereotypes ontleed: ‘Het gaat eindelijk een keer écht over ons’

Happy in Holland-actrices  Mei Ling Wan-Im en Charlotte Ha. Beeld Benning & Gladkova
Happy in Holland-actrices Mei Ling Wan-Im en Charlotte Ha.Beeld Benning & Gladkova

Het Chinees-Indisch restaurant kennen we allemaal, maar wat weten we eigenlijk van de wereld erachter? In het toneelstuk Happy in Holland spelen actrices Mei Ling Wan-Im (75) en Charlotte Ha (27) moeder en dochter, worstelend met het leven tussen twee culturen, maar ook trots op hun afkomst.

Marieke Poelmann

In een voormalig gymlokaal aan de Prinsengracht in Amsterdam repeteren actrices Mei Ling Wan-Im en Charlotte Ha voor Happy in Holland, een voorstelling over het einde van een Chinees-Indisch restaurant zoals er zovelen van zijn in Nederland. Moeder en dochter op het toneel, liefdevolle collega’s in het repetitielokaal die thee voor elkaar inschenken. Ze vinden elkaar in een combinatie van Nederlands, Engels en Mandarijn. “In China heeft bijna elke stad zijn eigen dialect,” legt Charlotte Ha uit. “Ik spreek van huis uit Wenzhouhua, en Mei Ling spreekt Kantonees. Die talen lijken niet eens op elkaar. Daarom kiezen we voor Mandarijn: dat spreken we allebei een beetje.” Ha vertaalt de interviewvragen voor Wan-Im naar het Mandarijn en geeft haar antwoorden weer door in het Nederlands.

Charlotte Ha: “Het verhaal gaat over de relatie tussen moeder en dochter. Happy groeit op in twee culturen: de Chinese cultuur van haar ouders en het restaurant, en het Nederland daarbuiten. Dat is herkenbaar voor mij, ook mijn ouders hadden een Chinees restaurant. Op school is alles anders dan thuis, dat heeft veel impact op de verhouding met je ouders. Als je moeder Nederlandse tradities niet kent, dan ga je als kind je moeder dingen kwalijk nemen. Waarom ben jij niet zoals andere moeders? Dat komt naar voren op feestdagen zoals kerst, waarbij andere ouders vrij zijn en Chinese ouders keihard moeten werken. Of meedoen met activiteiten op school, dat is voor veel Chinese ouders iets onbekends. Happy leeft in twee werelden en heeft daardoor een moeizame relatie met haar moeder. Naarmate ze ouder wordt, probeert ze steeds meer in de schoenen van haar moeder te gaan staan om haar te begrijpen. In het stuk is Happy 30 jaar oud en kijkt ze terug op haar jeugd. Dat confronteert haar met de worstelingen die ze heeft doorstaan, zoals racisme en cultuurverschillen. Dat is herkenbaar voor mij.”

Het gevoel tussen twee culturen in te staan kennen jullie van binnenuit, hoe uit zich dat?

Charlotte Ha: “Als je opgroeit in Nederland als Chinees, loop je tegen heel veel dingen aan. Je voelt je anders, je ziet er anders uit en krijgt te maken met discriminatie. Daarom heb ik veel moeite gehad met mijn zelfbeeld. Ik herkende me niet in de meisjes en vrouwen die ik zag op televisie en in bladen en werd daar erg onzeker van. Gelukkig hebben mijn ouders mij meegegeven dat ik trots moet zijn op mijn cultuur. Je jeugd is als kind van restauranthouders echt anders dan die van klasgenoten. Voor mijn ouders was het spitsuur tussen vijf en zeven uur, toen ik klein was verbleef ik die tijd in een kamertje waar ik mezelf kon vermaken. Ik gluurde door een kiertje van de deur om te kijken of de klanten al weg waren. Later werkte ik mee in het restaurant en bouwde ik een band op met vaste klanten.”

Mei Ling Wan-Im: “Als publiek ga je merken wat voor effect het restaurant heeft op de familierelaties en op het zelfbeeld van de personages. We zijn als Chinese Nederlanders jarenlang gestereotypeerd. Tien jaar geleden zou iedereen denken: ‘Oh, Chinezen, die werken in een Chinees restaurant.’ Je ziet nu dat kinderen van de tweede generatie hier in Nederland ineens ook andere banen hebben. Maar helemaal loskomen van die stereotypen is een illusie, ook ik moet ondanks een jarenlange zang- en acteercarrière nog steeds vechten om voorbij stereotype rollen te komen zoals de Japanse geisha, de Chinese toerist of de serveerster.”

Charlotte Ha: “Toen ik de castingoproep las, dacht ik: gaan we weer, een Chinees restaurant. Ik wilde dat nooit, de serveerster spelen. Maar toen besefte ik dat dit verhaal eerst verteld moet worden, op een waardige manier. Ik hoop ook op herkenning voor mensen die hetzelfde hebben meegemaakt. Dit stuk gaat eindelijk een keer écht over ons. Wij hebben als Chinezen een stukje horecageschiedenis geschreven en een eetcultuur naar Nederland gebracht. De eerste vorm van uiteten gaan was naar de Chinees. Ik ben daar trots op. Maar ik denk ook: ik wil laten zien dat ik meer kan zijn dan wat jij van de buitenkant denkt dat ik ben.”

Het interview gaat verder na de foto.

Posterbeeld van Happy in Holland: regisseur Char Li Chung en schrijvers Sun Li en Tjyying Liu. Beeld Benning & Gladkova
Posterbeeld van Happy in Holland: regisseur Char Li Chung en schrijvers Sun Li en Tjyying Liu.Beeld Benning & Gladkova

Wat doet het met jullie om in een stuk te spelen dat dicht bij je eigen ervaringen komt?

Charlotte Ha: “Al tijdens mijn opleiding heb ik me veel zorgen gemaakt of er ooit een rol geschreven zou worden die waardig genoeg is om te spelen. Ik had nooit durven dromen dat er een rol zoals Happy voorbij zou komen, ik ben regisseur Char Li en de schrijvers heel dankbaar dat ze dit samen met ons doen. Happy laat mij reflecteren op mijn eigen jeugd. Ik heb dezelfde omgeving als zij gehad. Ondanks dat ik het makkelijker had, merk ik dat ik toch dingen heb weggeduwd. Bijvoorbeeld dat ik mij ook wel voor mijn moeder kon schamen als ze niet goed Nederlands sprak. Of de angst dat jongens niet op mij zouden vallen omdat ik een Chinees uiterlijk heb. Als ik in de zomervakantie naar China ging, werd ik overladen met complimentjes, in Nederland was ik dat niet gewend. Het is ontzettend herkenbaar, wonen in Nederland als het enige Chinese gezin in een dorp. Ik heb me nooit helemaal Nederlands gevoeld, ook al ben ik hier geboren.”

Mei Ling Wan-Im: “In dit stuk zit veel herkenbaarheid, dat roept gevoelens op. Zelf werkte ik vroeger ook in verschillende restaurants als serveerster. Daardoor kon ik niet uitgebreid koken voor mijn kinderen of ze ophalen uit school. Ik was altijd aan het werk en thuis praatte ik niet veel, omdat ik dat niet gewend was. Zo was er afstand en bleven de dingen die we op ons hart hadden onuitgesproken. Nu ik wat ouder ben, kan ik dat veel beter. Ik werk minder en heb veel meer contact met mijn kinderen. Ik besef dat ik mij thuis voel in Nederland omdat mijn zoon hier thuis is.”

Happy in Holland gaat op 21 januari als lunchvoorstelling in première in Theater Bellevue, vanaf woensdag 18 januari zijn er try-outs.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden