PlusTheaterrecensie

In online voorstelling Micha Wertheim spelen toeschouwers ook een rol

Micha Wertheim speelt 'Niemand anders' in het Oude Luxor in Rotterdam, februari 2021 Beeld Gijsbert van der Wal
Micha Wertheim speelt 'Niemand anders' in het Oude Luxor in Rotterdam, februari 2021Beeld Gijsbert van der Wal

Over de coronacrisis zijn al cabaretprogramma’s gemaakt, maar Niemand Anders is de eerste die haar volledig omarmt. Hoewel we niet precies zullen verklappen hoe, lijkt een waarschuwing op zijn plaats.

Wie de onlinevoorstelling volledig blanco wil ervaren, kan beter stoppen met lezen na deze simpele conclusie: ja, het is een aanrader. Koop kaarten.

In 2016 en 2017 maakte Wertheim het tweeluik Ergens Anders/Iemand Anders. Vooral het eerste deel veroorzaakte ophef, omdat de cabaretier zelf niet aanwezig was. Fysiek dan, want zijn geest waarde wel degelijk rond. Wertheim vertelt in deze nieuwe voorstelling dat hij destijds al een derde deel voor ogen had, waarin hij zou optreden voor lege zalen. Zonder publiek dus. Tot maart 2020 leek dat een bespottelijk idee, nu kan het niet anders.

Permanent zichtbaar

Wie de voorstelling wil zien, moet zijn webcam aanzetten. Dat is een beetje ongemakkelijk. Onder in het scherm komen medebezoekers voorbij. Ze drinken een biertje of lopen even naar de wc. Het is volstrekt ­onduidelijk wie jou op welk moment bekijkt, al laat Wertheim terloops merken dat hij op één van zijn schermen een totaaloverzicht heeft.

Je waant je daardoor in het panopticum waar Michel Foucault beroemd mee werd. Omdat je permanent zichtbaar bent, ga je je anders gedragen. Netter. Bewust of onbewust kijk je ook naar die koppen onderaan. Vinden ze de voorstelling mooi? Lachen ze? Kijken ze misschien een beetje verveeld?

Dat laatste zou niet gek zijn, want Niemand Anders begint ronduit saai. Wertheim neemt ons via een Zoom-achtergrondje mee naar zijn werkkamer. Die heeft hij altijd graag gewild, maar hij kan zich er nauwelijks concentreren. Het boek dat Wertheim in deze crisistijd wilde schrijven, is er niet gekomen. De Russische literatuur die hij zou gaan lezen, staat onaangeroerd in de kast. Ja, de was opvouwen en de administratie...

‘Niemand was er altijd al’

Wacht. Er klopt iets niet. Dit kan niet zijn waar de grote Micha Wertheim zijn toehoor op wil trakteren. Is het een parodie? Heeft hij expres een voorstelling gemaakt die zo oninteressant is dat niemand anders er bij aanwezig zou moeten zijn? Wertheim is nooit vies van een gimmick, maar dat lijkt wat al te simpel.

De waarheid blijkt inderdaad complexer. Mooier. Ontroerender. Dit is geen gefilmd theater, maar digitaal theater. De techniek observeert niet, maar maakt een wezenlijk onderdeel uit van de ervaring. Wertheim toont aan dat contact essentieel is voor de beleving van kunst. We hebben anderen nodig om te weten wie we zelf zijn. Daarom laat hij mensen halverwege in koppels met elkaar praten. Net zoals ze dat in het theater normaal gesproken doen voorafgaand aan de voorstelling.

Die medaille heeft echter ook een andere, unheimische kant. Corona veróórzaakt geen eenzaamheid, maar maakt beter zichtbaar dat we uiteindelijk alleen zijn. Die ongemakkelijke waarheid zit verpakt in een schitterend zinnetje: ‘Niemand was er altijd al’.

Wertheim neemt een lange aanloop, maar springt uiteindelijk erg ver. Zelfs online speelt hij het klaar om je volledig uit je eigen gedachten te trekken. Dat is een schitterend ­cadeau.

NIEMAND ANDERS

Micha Wertheim
Gezien online, vanuit Oude Luxor, 10/2
Te zien 13, 17, 19, 23, 24 en 27/2 vanuit diverse theaters, kaarten te koop via www.michawertheim.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden