PlusFilmrecensie

In Nuestras madres wordt de burgeroorlog in Guatemala blootgelegd

Nuestras madres, het speelfilmdebuut van de Guatemalteekse regisseur César Díaz, is een ingetogen drama waarin Díaz deels zijn familie­geschiedenis in het verhaal heeft verwerkt.

Ernesto­ ­(Armando Espitia) en zijn moeder Christina (Emma Dib) in het ingetogen Guatemalteekse drama Nuestras madres.

De burgeroorlog die in Guatemala woedde van 1954 tot 1996 wordt in het land zelf nog altijd eufemistisch aangeduid als het ‘gewapende binnenlandse conflict’. In feite kwam dat neer op een militaire dictatuur die de bevolking met harde hand onder de duim hield. Ruim 200.000 mensen werden vermoord of ‘verdwenen’, onder andere door de doelgerichte genocide op verschillende inheemse Mayastammen.

Dit immense trauma werkt nog altijd door in de nationale psyche, toont Nuestras madres, het speelfilmdebuut van de Guatemalteekse regisseur César Díaz. Het ingetogen drama won in 2019 de Camera d’Or, de prijs voor het beste debuut op het filmfestival van Cannes, en werd vervolgens ingezonden naar de Oscars – niet door Guatemala, maar namens coproducerend België, het land waar Díaz tegenwoordig woont.

Echte oorlogsslachtoffers

Díaz verwerkt deels zijn familie­geschiedenis in het verhaal van ­twintiger Ernesto (Armando Espitia), dat zich afspeelt in 2018, tegen de achtergrond van de processen tegen de politici en militairen die de burgeroorlog aanstichtten.

In de openingsscène van de film zien we Ernesto in grote sereniteit puzzelen aan een menselijk skelet. Op een labtafel stelt hij stukje bij beetje een persoon samen. Het slotstuk is de schedel, met zo groot mogelijke waardigheid op een kleurrijk kussentje geplaatst. Hij werkt bij een organisatie die zich ervoor inzet om het recente verleden van het land letterlijk bloot te leggen: ze delven de massagraven van de burgeroorlog en proberen de lichamen te identificeren en terug te bezorgen aan de ­nabestaanden.

Op een dag meldt Nicolasa (Aurelia Caal) zich op zijn kantoor met het verzoek haar vermoorde echtgenoot op te graven. Ernesto denkt zijn eigen verdwenen vader te herkennen op de achtergrond in een foto die de inheemse vrouw bij zich heeft. Hij bijt zich vast in haar zaak – tegen de wens van zowel zijn baas, die andere zaken belangrijker vindt, als Ernesto’s moeder Cristina (Emma Dib), die het oorlogsverleden liever begraven laat.

In het afgelegen dorp van Nicolasa worden Ernesto en de tegenstribbelende collega die hij op sleeptouw neemt geconfronteerd met nog eens een dozijn vrouwen zoals Nicolasa. Het zijn geen acteurs, maar echte oorlogsslachtoffers, die op indringende wijze hun verhalen vertegenwoordigen. Zo laat Díaz, die eerder enkele korte documentaires maakte, de loodzware realiteit doorsijpelen in zijn fictie. Vernuftig verweeft hij de grotere geschiedenis van zijn land in Ernesto’s persoonlijke verhaal.

Statig tempo

Behalve als documentairemaker werkte Díaz eerder vooral als editor voor andere filmmakers; hij sneed onder meer Ixcanul (2015) en Temblores (2019) van Jayro Bustamante, momenteel de bekendste Guatemalteekse filmmaker. Die achtergrond is duidelijk voelbaar in Nuestras madres, waarvan de stijl bepaald wordt door het ritme. Ondanks de korte speelduur (nog geen 80 minuten) houdt hij het statige tempo aan dat deze grote geschiedenis waardig is.

Het is Díaz’ grote verdienste dat Nuestras madres desondanks geen droge geschiedenisles wordt. De sleutel van de film blijkt in de slot­akte de confrontatie tussen Ernesto en zijn moeder – geen botsing van grote emoties, maar juist een die zich in imposante stilte voltrekt. Ernesto zoekt naar zijn vader, maar vindt in plaats daarvan zijn moeder terug.

Nuestras madres

Regie César Díaz
Met Armando Espitia, Emma Dib
Te zien via Picl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden