PlusInterview

In kostuumfilm The World to Come vonkt het tussen twee buurvrouwen

Na de festivalweek in februari zet het International Film Festival Rotterdam zijn vijftigste editie deze week feestelijk voort. De tweede etappe opent met The World to Come van Mona Fastvold.

Vanessa Kirby (links) als Tallie en Katherine Waterston als Abigail in The World to Come.  Beeld
Vanessa Kirby (links) als Tallie en Katherine Waterston als Abigail in The World to Come.

“IJs in de slaapkamer,” dat is zo ongeveer het eerste wat we Abigail horen zeggen. Het is een omschrijving van de vrieskou op de kleine boerderij die zij met haar echtgenoot Dyer bestiert in de ruwe Amerikaanse natuur in 1856. Maar het kenmerkt ook de relatie tussen Abigail en Dyer, bevroren sinds de dood van hun dochter. Daar komt verandering in als het stel nieuwe buren krijgt, en er een vonk overslaat tussen Abigail en buurvrouw Tallie.

De van oorsprong Noorse actrice en filmmaker Mona Fastvold (35) plaatst zich met haar tweede speelfilm in de relatief nieuwe traditie van films als Portrait de la jeune fille en feu van Céline Sciamma en Ammonite van Francis Lee – kostuumfilms rond een lesbische liefde. Films die aandacht schenken aan relaties die in die tijd wel ­bestonden, maar niet beschreven konden worden.

Fastvold begon haar carrière als actrice en heeft naast wat regiewerk vooral ervaring als scenarist; ze schreef onder meer mee aan de twee speelfilms van haar partner, de Amerikaanse acteur Brady Corbet. Met The World to Come filmt ze voor het eerst een door anderen geschreven scenario. Dat was even wennen, vertelt ze via Zoom vanuit haar woonplaats New York. “Als je zelf iets schrijft, ben je heer en meester van dat universum. Nu moest ik me het materiaal eigen maken.”

Toch was Fastvold direct getroffen door het scenario, ­geschreven door romanciers Ron Hansen en Jim Shepard. “Het was prachtig geschreven; het voelde meer als literatuur dan als een filmscenario. En toch zag ik direct voor me hoe ik er cinema van kon maken, door de natuur erin te betrekken bijvoorbeeld. Ik had meteen een aantal beelden op het netvlies, en voelde een drang die te filmen. En ik zag wat ik aan het verhaal kon toevoegen – een meer sensuele kant, en ideeën rond het thema van moederschap.”

Roemeens nationaal park

De natuur die Fastvold zocht, vond ze niet in Amerika. Een nationaal park in Roemenië leverde de ongerepte wildernis die de boerderijen moest omringen. “Ik wilde de film op locatie draaien. Zodat we écht van binnen naar buiten konden, en de natuur constant voelbaar zou zijn.”

Niet alleen voelbaar voor de kijker, maar vooral ook voor de vier acteurs in de centrale rollen: Katherine Waterston als Abigail, Vanessa Kirby als Tallie en Casey Affleck en Christopher Abbott als hun echtgenoten Dyer en Finney. “Mijn achtergrond ligt in dans, en ik sprak met de acteurs heel veel over bewegingen en gebaren,” legt Fastvold uit. “Zeker in het begin van hun relatie kunnen Abigail en Tallie niets uitspreken. Daarom spreken ze in code, en die code zit voor een groot deel in hun lichaamstaal. Ze tasten bij elkaar af wat de ander voelt, geven elkaar stille hints.”

Een klein gebaar kan veel meer zeggen dan al die woorden, stelt Fastvold. “Alleen al een shot van iemands nek kan zo veel emotie overbrengen, door hun houding maar ook door hoe het in het kader is geplaatst en hoe het uitgelicht is.”

Regisseur Mona Fastvold: ‘Ik zag direct voor me hoe ik er cinema van kon maken.’



 Beeld
Regisseur Mona Fastvold: ‘Ik zag direct voor me hoe ik er cinema van kon maken.’

De film draait volledig om dit viertal acteurs. Hoe de twee vrouwen opleven in elkaars gezelschap krijgt weliswaar de meeste ruimte op het scherm, maar hun echtgenoten zijn met even grote zorg ingevuld. “Het konden niet enkel kwaadaardige kerels zijn,” zegt Fastvold. “Zeker Dyer niet: dat personage is alleen interessant als hij meeleeft met Abigail, als hij probeert haar te begrijpen. Het is niet het cliché van de jaloerse echtgenoot; hij wil dat ze zich beter gaat voelen, wat er ook aan de hand is, en geeft haar de ruimte. Dat zet haar dilemma ook meer op scherp, ze kan hem niet zomaar achterlaten.”

Finney is, zacht gezegd, minder begripvol. “Juist daarom zocht ik een zeer charmante acteur, iemand met een goed gevoel voor humor. Omdat het duidelijk moest zijn hoe Tallie en hij ooit een stel zijn geworden, ook al is zijn ­gemoed nu zoveel zwartgalliger. Met Chris Abbott sprak ik veel over jaloezie, een demoon die het slechtste in ieder mens boven kan halen. Juist die charme en humor geven zijn personage een extra gevaarlijk randje.”

In je oor fluisteren

Tegenover het ingetogen acteerwerk staat de voice-over waarin Abigail haar zielenroerselen prijsgeeft. “Er wordt vaak lacherig gedaan over voice-overs – het is het favoriete gereedschap van luie filmmakers,” zegt Fastvold. “Maar ik gebruik hem niet om de plot te verhelderen. Het gaat om intimiteit tussen Abigail en de kijker. Het moest voelen alsof ze naast je zit en zacht in je oor fluistert.”

Die voice-over was zo essentieel, dat Fastvold een ongebruikelijk procedé toepaste. De teksten werden al opgenomen voordat ze met de acteurs op de set stond. Zo kon de voice-over tijdens het draaien worden afgespeeld, en werden de scènes exact getimed op wat er te horen zou zijn. “We zochten naar een jazzy, hypnotiserend ritme – heel langzaam aan het begin van de film, maar gaandeweg krijgt het steeds meer momentum.”

De crew keek er soms raar van op. “Dan draaiden we een shot waarin minutenlang niets leek te gebeuren, waarin Abigail haar huishoudelijke taken vervult. Of lieten we midden in een gesprek een stilte van een halve ­minuut vallen. Maar Katherine en ik wisten precies wat daar ­gezegd zou worden, zij legde dat allemaal in haar spel.”

The World to Come van Mona Fastvold is te zien op IFFR en ­vanaf 8 juli in de reguliere bioscopen.

IFFR 2021: tips

Guido Hendrikx: A Man and a Camera

Simpel recept, eindeloos complex resultaat. Documentairemaker Hendrikx (die in 2017 Idfa opende met Stranger in Paradise) reist met een camera op de schouder heel Nederland door, belt bij willekeurige mensen aan, en doet er verder het zwijgen toe.

Shahram Mokri: Careless Crime

De Iraanse revolutie ontvlamde, letterlijk, in een bioscoopzaal, toen terroristen in 1978 Cinema Rex in brand staken. Deze indringende mix van fictie en essay kijkt terug op de brand. Overigens is ook de film die toen draaide, Masoud Kimiai’s beklemmende noir The Deer, op het festival te zien, net als het recent teruggevonden meesterwerk The Chess Game of the Wind van Mohammad Reza Aslani uit diezelfde tijd.

Qi Rui: The Day Is Over

Opnieuw een opwindend nieuw talent uit China, die opnieuw een weinig rooskleurig beeld van zijn thuisland schetst. Drie jonge tienermeisjes proberen van het platteland naar hun ouders te reizen, die zoals vele Chinese ouders honderden kilometers ver weg werken in de stad.

Ashish Avikunthak: Glossary of Non-Human Love

Opvallend lijntje in het IFFR-programma: weirde scifi uit India. Met naast de (toegegeven, publieksvriendelijkere) satirische serie OK Computer ook deze verontrustende blik op een alternatief heden, waarin kunstmatige intelligentie de mensheid heeft overgenomen en het begrip ‘liefde’ probeert te begrijpen.

Joke Olthaar: BERG

Een film die ‘bewijst hoe kleurrijk bergen kunnen zijn in zwart-wit’, aldus IFFR-programmeur Janneke Langelaan. Zij selecteerde deze eerste speelfilm van theatermaker Olthaar voor Bright Future, het festivalprogramma voor nieuw filmtalent.

Hirota Yusuke: Poupelle of Chimney Town

IFFR 2021 sluit af met deze Japanse animatiefilm, waarvan het kleurrijke oppervlak een duistere waarschuwing over klimaatverandering verhult. In een stad die permanent bedekt is onder een dikke laag smog sluit een eenzame jongen vriendschap met een monster gemaakt van vuilnis.

Joost Broeren-Huitenga en Jan Pieter Ekker

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden