Erik Voermans. Beeld Linda Stulic
Erik Voermans.Beeld Linda Stulic

In de wereld van de klassieke muziek is corona al eeuwen een vertrouwd begrip

PlusEerste hulp bij klassieke muziek

Erik Voermans

Het virus SARS-CoV-2 bestaat in de volksmond zoals bekend sinds 2019 onder de naam corona. In de wereld van de klassieke muziek is dat woord al heel veel langer een vertrouwd begrip.

De corona – wat ‘de kroon’ betekent – is een notatieteken dat bestaat uit een boogje met daaronder een punt. Het wordt onder of boven een of meerdere noten geplaatst als de componist wil aangeven dat die betreffende noot of noten ‘langer moet worden aangehouden’. Hoeveel langer weet alleen de componist honderd procent zeker, maar als ze zijn overleden, wat vaak het geval is, kan niemand ze meer aanstoten met de vraag hoe lang hij wil dat die corona precies moet duren.

In het Engels wordt de corona ook wel fermata genoemd, of pause. De Duitsers, Nederlanders en Vlamingen houden het op ‘fermate’. De Fransen doen weer moeilijk en maken er point d’orgue van. De Spanjaarden en Portugezen zijn het meest poëtisch en vertalen het als respectievelijk calderón en suspensão.

De corona, of fermate (de gangbaardere term), komt al voor bij een componist als John Dunstable, de belangrijkste Engelse musicus van de vijftiende eeuw. Of bij de Vlaming Guillaume Dufay, Dunstables evenknie op het Europese vasteland. Van deze twee was Dufay in zijn eigen tijd het beroemdst. Hij mocht bijvoorbeeld muziek schrijven bij de inzegening van de fameuze dom in Florence, een ontwerp van de architect Filippo Brunelleschi.

Fermates dienen in de meeste gevallen een muzikaal of retorisch doel. Ze worden gebruikt als onderstreping van een frase, of om een moment van rust of stilte te waarborgen. De beroemdste fermate is die in het eerste thema van Beethovens Vijfde symfonie, op de laatste noot van het motief g-g-g-es. Die noot moet dus iets langer worden aangehouden. Maar hoe lang? We kunnen het Beethoven niet meer vragen. Hij zou de vraag bovendien niet verstaan, want hij was doof.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden