Plus

In de rechtszaal met RTL5: 'De mores zijn bij weinigen bekend'

Volop aandacht voor misdaad op televisie, maar weinig mensen weten hoe het eraan toegaat in de rechtszaal. RTL5-programma Voor de Rechter moet daar verandering in brengen.

Voor de rechter, gemaakt door Olaf van Paassen: 'Je ziet dat rechters als het nodig is heel streng zijn' Beeld .

Er gaat bijna geen dag voorbij waarop het aan de talkshowtafels niet over de zaak-Holleeder gaat. Elk miniem detail van het 'proces van de eeuw' wordt uitvoerig besproken, elke nieuwe ontwikkeling geanalyseerd, elke gezichtsuitdrukking van 'de Neus' geduid.

Voor veel mensen is de berechting van Holleeder een spannende real-lifesoap met dagelijks een cliffhanger.

Strafrechtadvocaten zijn sowieso graag geziene gasten op tv. Ze zijn vlot gebekt en niet bang voor confrontatie, kortom: mediageniek. En ook De Rijdende Rechter, waarin al jaren burenruzies over overhangende coniferen worden beslecht, is populair.

Toch weten maar weinig mensen hoe het er echt aan toegaat in de rechtszaal: aanzienlijk minder spannend dan bij Holleeder en een stuk formeler dan bij De Rijdende Rechter.

Daarom besloot een aantal rechtbanken, waaronder die van Noord-Nederland en Limburg, de deuren te openen voor de cameraploegen van het RTL 5-programma Voor de Rechter, waarvan de eerste uitzending vanavond op televisie is.

Glaasje water
"Iedere Nederlander krijgt gemiddeld één keer in zijn leven te maken met rechtspraak. Omdat zelf een rechtszaak wordt gestart, omdat je voor de rechter wordt gedaagd, of als slachtoffer, getuige of deskundige," zegt Roderick Reinalda, woordvoerder van de Raad voor de Rechtspraak. "Wij vinden het belangrijk om te laten zien hoe het er daaraan toegaat. Dit programma draagt daaraan bij."

Er bestaat nogal een vertekend beeld van de rechtspraak, ziet ook advocaat Richard Korver, die vaak slachtoffers bijstaat in rechtszaken. Veel van zijn cliënten vinden het bijvoorbeeld lastig om te begrijpen dat de verdachte met alle egards wordt behandeld.

"Het kan bevreemdend zijn om te zien dat degene die jouw zoon in elkaar heeft geslagen door de rechter met u wordt aangesproken en een glaasje water krijgt. Andere mensen denken dat ze de rechter een hand moeten geven. De mores van een rechtszaal zijn bij weinigen bekend."

Beeld .

Wat Korver betreft mag op tv nog veel meer aandacht komen voor het recht. "In de VS heb je Court-tv, een zender die doorlopend rechtszaken toont. Zoiets zou hier ook goed zijn. Rechtspraak is openbaar en dat is een groot goed."

Hoewel in Nederland het vertrouwen in de rechtsspraak hoog is, zeker in vergelijking met andere landen, leeft bij een deel van de bevolking ook het beeld van de 'softe D66-rechters' die veel te licht straffen. Dat komt vooral door onwetendheid, denkt Olaf van Paassen van productiebedrijf De Haaien, dat Voor de Rechter maakte.

'Eenvoudige strafzaken'
"In het programma zie je dat rechters als het nodig is heel streng zijn. Maar ze moeten ook afwegingen maken die in de praktijk een stuk ingewikkelder zijn dan ze lijken. Ik hoop dat de serie erin slaagt mensen die eerst vanaf de bank riepen dat een verdachte moet worden opgeknoopt, na afloop begrip hebben voor het oordeel van de rechter."

In het programma komen vooral 'eenvoudige strafzaken' aan bod. In de eerste aflevering figureren onder anderen een man die moet voorkomen omdat hij een stinkdier heeft gedood en een vader die voor de rechter staat omdat hij zijn vrouw slaat en wapens koopt voor de leger­kamer van zijn zoontje. Zaken waar lang niet iedere Nederlander mee te maken krijgt maar ook weer niet zo'n ver-van-mijn-bedshow als, pak hem beet, het liquidatieproces.

De magistratuur treedt al langer naar buiten. In 2011 besloot het Openbaar Ministerie om wekelijks aan te schuiven bij RTL Boulevard, op NPO1 was een paar jaar geleden De Rechtbank te zien, vergelijkbaar met Voor de Rechter. En in De Raadkamer, het praatprogramma van Peter R. de Vries, lichten advocaten en rechters zaken toe.

Beeld .

Schuilt hierin niet het gevaar dat het oordeel van de rechter verwordt tot 'ook maar een meninkje' aan een talkshowtafel? Volgens advocaat Korver doen officieren van justitie en rechters er goed aan om terughoudend te zijn in de media. "Zeker bij nog lopende zaken is het niet verstandig om daar op televisie van alles over te roepen," vindt hij.

Rol van de advocaat
Volgens Reinalda van de Raad voor de Rechtspraak loopt het niet zo'n vaart. "Rechters die deelnemen aan zulke programma's, zijn zich bewust van hun bijzondere positie. Ze weten dat ze hun ambt vertegenwoordigen en niet zichzelf. Dat geldt ook voor rechters die twitteren."

Veel advocaten zijn wel uitgegroeid tot mediapersoonlijkheden. Maar dat zij zo veelvuldig bij televisieprogramma's aanschuiven, is iets fundamenteel anders, vindt Korver. "Zij dienen slechts één belang, dat van hun cliënt."

Robert Veldhoen, woordvoerder van de Nederlandse Orde van Advocaten, benadrukt dat het Openbaar Ministerie net zo goed een belang heeft, en de media daarvoor in kan zetten. "Als het OM bij RTL Boulevard iets in de openbaarheid brengt, staat de advocaat automatisch op achterstand."

Hij hoopt dan ook dat in het nieuwe RTL-programma voldoende aandacht zal zijn voor de rol van de advocaat, en juicht alles dat bijdraagt aan de kennis van het rechtssysteem toe. "De rijdende rechter, en Mr. Frank Visser doet uitspraak op SBS6 brengen de rechtsstatelijkheid naar de huiskamer. Dat is alleen maar goed."

Voor de Rechter, dinsdagavond, 21.30 u, RTL5.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden