null

PlusOperarecensie

In de betoverende opera ‘Time’ schakelt Sakamoto de tijd uit

Beeld Sanne Peper

Het is verleidelijk om Time, de opera zonder gezongen woorden van Ryuichi Sakamoto die vrijdag in het Holland Festival zijn wereldpremière beleefde, op te vatten als een doodsmuziek voor de componist zelf. Zoals bekend heeft Sakamoto voor de tweede maal een ernstige ziekte onder de leden, die hem verhinderde bij de voorstelling in de Gashouder aanwezig te zijn.

Is dat misschien waarom de legendarische Japanse danser en acteur Min Tanaka (76) in Time aan het slot tweemaal sterft, overigens een iets te drastisch dramatisch moment, dat afbreuk doet aan de betoverende, verstilde poëzie van alles wat daaraan voorafging?

Het publiek in de Gashouder zit op oplopende tribunes. Op de speelvloer ligt wat eerst een zwarte, vierkante mat lijkt, met links daarvan een rotsblok. Associatie: zentuin. Achter de mat een breed rechthoekig filmscherm. De voorstelling begint in het donker. Er klinken kleine geluidjes en daarna iets wat lijkt op zachte, elektronische drones. Pas wanneer sho-speelster Mayumi Miyata vanaf de linkerkant heel langzaam langs het filmscherm loopt, besef je dat niets was wat het leek. De drones worden voortgebracht op de sho, dat magische Japanse mondorgeltje, en de mat blijkt een opdiep waterbassin. Via de soundtrack is nu ook een regenbui te horen.

Danser Min Tanaka komt van rechts op, gekleed in een zwarte pij. Ook zijn bewegingen zijn langzaam. Er klinkt dalende strijkersmuziek vol spanning veroorzakende voorhoudingen. Als hij voor het water knielt en naar het water reikt, trekt hij abrupt zijn hand terug. Geschrokken van zijn beeld in de vloeibare spiegel?

Tanaka speelt in de opera een man die honderd jaar wacht op de terugkeer van een gestorven vrouw. Net als hij denkt dat ze nooit meer komt, groeit uit de steen een witte lelie en weet de man dat honderd jaar zijn verstreken.

Time is in feite de toonzetting van tijdloosheid, van een droomstaat, waarin seconden en minuten, dagen en jaren geen betekenis hebben. Ook in zijn muziek , die abstracter, fragieler en wellicht persoonlijker is dan ooit, schakelt Sakamoto de tijd uit.

Het visuele concept van Shira Takatani volgt die prachtige ongrijpbaarheid volledig, maar de nadrukkelijke sterfscène van de man is een minpuntje.

Sakamoto vervlecht in Time een vroeg twintigste-eeuws Japans verhaal van Natsume Soseki met een traditioneel No-toneelstuk over dromen en een Taoïstische tekst uit de derde eeuw voor Christus over droom en realiteit. De teksten worden op het filmscherm in een Engelse vertaling geprojecteerd en in het Japans voorgelezen door een donkere mannenstem. Op het scherm zijn verder close-ups van Tanaka’s handelingen te zien en aanvullende filmbeelden, van druppels die in het water vallen en kringen vormen, een bloeiende witte lelie en, als heftig contrast, van een drukke Japanse metropool vol mensen.

De voorstelling laat de toehoorder ook lang na het slotakkoord niet los.

Holland Festival

Ryuichi Sakamoto: Time

Met Min Tanaka (dans), Mayumi Miyata (sho)
Gezien 18 juni, Gashouder
Nog te zien vandaag en morgen (20.00 uur) en 27/7 (ook als stream; tot 29/6 16 uur te zien)

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden