PlusInterview

‘Ik wil de positie van Nationale Opera & Ballet uitbouwen’

Aankomend NOB-directeur Stijn Schoon­derwoerd: ‘Het is niet meer vanzelfsprekend dat je altijd bent uitverkocht.’Beeld Guido Benschop

Stijn Schoonderwoerd wordt de nieuwe directeur van Nationale Opera & Ballet. ‘Er gaat niks boven de klank van een orkest, een koor en zangers over je heen voelen komen.’

 Stijn Schoonderwoerd (54) zal een klein vreugdedansje hebben gemaakt toen hij eind december vernam dat hij zich vanaf 1 februari de nieuwe algemeen directeur van Nationale Opera & Ballet (NOB) mag noemen, een instituut dat tot de wereldtop behoort. Schoonderwoerd – nu nog de baas bij het Nationaal Museum van Wereldculturen, dat ontstond na een fusie van Tropenmuseum, Museum Volkenkunde, Afrika Museum en Wereldmuseum – geeft het aan de telefoon grif toe: “Ja, ik krijg de mooiste baan ter wereld. Alle bestuurlijke ervaring die ik heb opgebouwd in mijn vorige levens komt hierin samen.”

Bent u gevraagd of hebt u gesolliciteerd?

“Opera & Ballet heeft een bureau in de arm genomen, dat vervolgens mensen gaat bellen. Dus ik ben benaderd, maar als je dan antwoordt dat je geïnteresseerd bent, ben je in feite ook aan het solliciteren.”

Wat wordt uw belangrijkste klus?

“Ik denk de positie van NOB in stand houden en uitbouwen als internationale topinstelling die op wereldniveau functioneert. En tegelijkertijd zorgen dat het functioneren gebaseerd blijft op een brede steun, zowel maatschappelijk als politiek. Zijn de bezoekers een beetje een afspiegeling van de Nederlandse samenleving? Het zou een spookbeeld zijn dat er straks nog maar een klein groepje mensen is dat van opera en ballet kan genieten. We moeten dus aansluiting blijven vinden bij de hartslag en de vraag van de tijd en tegelijkertijd het artistieke niveau op het hoogst denkbare peil houden.”

Wat is uw antwoord op die vraag van de tijd?

“Het is simultaan schaken. Want het is nu niet meer vanzelfsprekend dat je altijd bent uitverkocht. Bij het zoeken naar een nieuw publiek moet je meewegen wat de kaartjes kosten, wat het aanbod is, want sommige opera’s en balletten zijn nu eenmaal geschikter voor een nieuw publiek dan andere. Een moderne opera is minder toegankelijk dan een van Verdi. Wie geef je opdracht om producties te maken? Hoe doe je je marketing, je sociale media? De tijd van alleen de klassieke poster langs de weg aan een lantarenpaal is allang voorbij. Je moet nadenken over andere productvormen: een ander soort voorstellingen, al dan niet zonder pauze. En dat zijn nog maar een paar aspecten van dit complexe vraagstuk.”

In hoeverre is de jonge chef-dirigent van DNO, Lorenzo Viotti, die ook van hiphop houdt, een factor?

“Ik denk dat hij geweldige kansen biedt. Ik denk dat hij ook mooi belichaamt dat kunstvormen in elkaar overvloeien en dat de grenzen tussen low art en high art steeds diffuser worden. Daardoor kun je aansluiten bij andere kunstvormen en ontwikkelingen, maar daar heb je wel mensen voor nodig die dat zien en kunnen. Viotti is zeker zo iemand.”

Artistiek directeur Sophie de Lint en hij willen bijvoorbeeld geen witte, zwartgeverfde tenor meer in de rol van Otello.

“Dat soort vragen wordt terecht gesteld. We moeten ons er rekenschap van geven dat hoe wordt gekeken naar wat wij op het toneel brengen niet statisch is. De veranderingen in de samenleving en het perspectief waarmee onze kunstvormen worden bekeken, zijn dynamische processen, die van ons een adequaat antwoord vragen. Dat is zeker een uitdaging.”

Bent u bang voor de populistische stem die roept dat een operahuis veel te duur en te elitair is?

“De discussie over wat iets kost en hoeveel we ergens voor overhebben is van alle tijden. Toen ik net bij het NedPhO begon, wilde staatssecretaris Rick van der Ploeg, van de PvdA, dat er bezuinigd werd op de symfonieorkesten. Tegelijkertijd denk ik dat er vandaag de dag meer erkenning is voor absolute topkwaliteit. Je moet gewoon accepteren dat dit een prijs heeft. Kijk naar Ajax. Dat kon pas serieus meedoen in de Champions League toen het aanvaardde dat het dan flink moest investeren in de spelersploeg. Het is romantiek om te denken dat je topkwaliteit kunt leveren zonder dat het geld kost. We moeten trots zijn op wat Nationale Opera & Ballet brengt. We staan op de wereldkaart. Hebben zelfs een voorbeeldfunctie. Dat straalt gunstig af op Nederland. En daar hoort weer een hele keten bij die de top stut. Volgens mij is dat besef er inmiddels wel.”

U treedt aan in de beroerdst denkbare tijd.

“Ja, verschrikkelijk. En de financiële kant is nog tot daar aan toe, maar denk ook eens aan de jonge dansers die zich een heel seizoen lang niet artistiek kunnen ontwikkelen. Of aan artistiek directeur Sophie de Lint, die haar eerste eigen seizoen verloren ziet gaan. Aan de andere kant biedt het een impuls voor nieuwe ontwikkelingen. Binnen alle beperkingen ontstonden Faust [working title] en Dancing Apart Together; zowel opera als ballet kwamen met iets nieuws. En die potentie en impulsen zijn er ook nog als alles straks weer normaler wordt. Elke crisis is het begin van iets nieuws.”

Wat gaat u op 1 februari als eerste doen?

“Zodra het weer kan: in een studio zitten waar wordt gezongen of gedanst. Even dat gevoel weer aanspreken waarmee ik 8,5 jaar geleden Het Nationale Ballet verliet. Want in alle eerlijkheid: ik heb dat gemist. Ik ben dol op mijn werk in het museum, maar er gaat uiteindelijk niks boven in een zaal zitten en de klank van een orkest, een koor en zangers over je heen te laten komen. Ik kan intens ontroerd raken van een voorstelling en bij een tentoonstelling heb ik dat toch minder.”

Wat zou voor u straks een droomproject zijn? Een nieuwe Ring?

“Haha. Ik heb de mooiste herinneringen aan Pierre Audi’s Ring. Maar voor een algemeen directeur is die cyclus wel een van de allergrootste financiële uitdagingen.”

CV Stijn Schoonderwoerd

2012-heden Directeur Nationaal Museum van ­Wereldculturen (Tropenmuseum, Wereldmuseum, Museum Volkenkunde, Afrika Museum)
2008-2012 Zakelijk directeur Het Nationale Ballet
2000-2008 Algemeen directeur Nederlands Philharmonisch Orkest/Nederlands Kamerorkest
1996-2000 Adjunctdirecteur NedPhO/NKK
1993-1996 Financieel manager Rotterdams Philharmonisch Orkest
1989-1992 Inspecteur Rijksfinanciën
1984-1989 Studie economie
1978-1984 Gymnasium B

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden