IDFA-blog

Idfa behaalt recordomzet

Van 16 tot en met 27 november vond het Idfa (Internationale Documentaire Festival Amsterdam) plaats. Een succesvolle editie met meer dan 300 documentaires en 280.000 bezoeken.

Antonia Santiago Amador alias 'La Chana'. Beeld Idfa

Het Idfa kijkt terug op een geslaagde editie. De kaartverkoop steeg van 271.000 bezoeken in 2015 tot 280.000 dit jaar, goed voor een recordomzet van 1.360.000 euro (€ 1.275.000 in 2015).

Het bezoek aan reguliere vertoningen bleef ongeveer gelijk; de groei is toe te schrijven aan de toename van het aantal jongeren dat het scholierenprogramma bezocht. In 2015 bezochten 27.800 scholieren het scholierenprogramma, in 2016 namen 38.800 leerlingen deel aan het programma. Het aantal (inter-) nationale professionele gasten is min of meer gelijk gebleven ten opzichte van 2015: 3.300 gasten.

Het Idfa kijkt terug op een geslaagde editie. De kaartverkoop steeg van 271.000 bezoeken in 2015 tot 280.000 dit jaar, goed voor een recordomzet van 1.360.000 euro (€ 1.275.000 in 2015).

Het bezoek aan reguliere vertoningen bleef ongeveer gelijk; de groei is toe te schrijven aan de toename van het aantal jongeren dat het scholierenprogramma bezocht. In 2015 bezochten 27.800 scholieren het scholierenprogramma, in 2016 namen 38.800 leerlingen deel aan het programma. Het aantal (inter-) nationale professionele gasten is min of meer gelijk gebleven ten opzichte van 2015: 3.300 gasten.

De documentaire La Chana van Lucija Stojevic is door de toeschouwers van het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) gekozen als winnaar van de publieksprijs.

Het portret over flamencokoningin 'La Chana' die na 23 jaar afwezigheid het podium weer bestijgt, voerde de lijst van de publieksfavorieten vanaf het begin van het festival aan.

De maakster was zondag niet aanwezig om de prijs (5000 euro) in ontvangst te nemen maar bedankte het publiek met een videoboodschap.

Het publiek bij het Idfa geeft na elke filmvertoning direct een mening over de film met een stemkaartje. De zeven keuzes variëren van hopeloos tot briljant. Nu het festival halverwege is - films zien kan nog tot en met zondag 27 november - een tussenstand van de publieksfavorieten.

Op nummer 1 staat de documentaire La Chana over Antonia Santiago Amador, die in de jaren 60 en 70 furore maakte als flamencodanseres, maar plotsklaps uit de schijnwerpers verdween. Films die de top 10 net niet haalden, zijn 'Raving Iran' en 'Singing with Angry Bird'.

De tussenstand. Beeld Idfa

Het 'misselijkmakende' DeathTolls Experience is een van de dertig werken die tijdens het Idfa te zien zijn in de gratis toegankelijke DocLab: Elastic Reality Expo.

De Iraanse mediakunstenaar Ali Eslami won woensdag de Immersive Non-Fiction Award voor zijn virtual realityproject, waarbij je als kijker lichaamloos door de virtuele ruimtes zweeft langs lange rijen lijkzakken.

"In het nieuws gaat het alleen over de cijfers: tientallen doden hier, duizenden doden daar," zegt Eslami tegen Het Parool. "Ik merkte dat ik daar geen gevoel meer bij had, omdat de cijfers te ver van me af stonden."

DocLab: Elastic Reality Expo, zaterdag 09.00-23.00 uur, zondag 09.00-18.00 uur in de Brakke Grond.

Reber Dosky, die afgelopen woensdag de Beeld en Geluid IDFA Award for Dutch Documentary 2016 voor zijn documentaire Radio Kobani won, zal zaterdag 26 november een Q&A doen in Bos en Lommer.

Voorafgaand aan de Q&A, onder leiding van Vrij Nederlandjournalist Harm Ede Botje, wordt Dosky’s film Radio Kobani vertoond. In zijn documentaire wordt de Koerdische Dilovan gevolgd, die een radiostation begint in het Syrische Kobani, nadat IS daar in 2014 is verdreven.

Op de avond wordt ook Doksy’s andere documentaire, Yezidi Girls, vertoond. Deze film is een verslag waarin drie jonge jezidische vrouwen vertellen over hun gevangenneming door IS-strijders.

Yezidi Girls, Radio Kobani, Q&A
Zaterdag 26 november (16.15)
Podium Mozaïek

Het programma van Best of Idfa is bekend. Op 25, 26 en 27 november kun je je een hele dag terugtrekken in het donker en krijg je vier prijswinnende films van deze editie van het Idfa voorgeschoteld.

Op het programma staan Radio Kobani (beste Nederlandse documentaire), Who We Were, The Grown-ups en Nowhere to Hide. Nowehere to Hide, een portret van verpleegkundige Nori Sharif in het plaatselijke ziekenhuis van Jalawla, in het oosten van Irak, in een van de gevaarlijkste en minst toegankelijke gebieden ter wereld, werd woensdag uitgeroepen tot beste lange documentaire van het Idfa.

DeLaMar theater, 25, 26 en 26 november.

Het Idfa heeft voor het Amsterdam Art Weekend - van 24 tot en met 27 november in tientallen galeries in de stad - een driedelig programma gemaakt waarin een dwarsdoorsnede van de hedendaagse videokunst wordt getoond in Eye.

Aanraders zijn Willehad Eilers' alcoholistische monoloog Alter Senator en Erkka Nissinens krankzinnige animatiefilm What is Community, beide op zondagavond te zien.

Voor liefhebbers van de dierenportretten van Charlotte Dumas draait op vrijdagavond Work Horse. Maar ze kunnen diezelfde avond ook terecht in Andriesse Eyck Galerie voor haar splinternieuwe film Nanae.

Eye, 25, 25 en 27 november.

Work Horse: een 13-minuten durende film van Charlotte Dumas over werkpaarden Beeld Charlotte Dumas

Van de Belgische videokunstenaar Johan Grimonprez draait op het Idfa Shadow World, een film over de moderne wapenhandel. Tegelijkertijd zijn in de Flatland Gallery zijn film Dial H-I-S-T-O-R-Y (1997) en de fotoserie No Man's Land: Politics in the Sky - Skyjackers te zien.

Gimonprez heeft een fascinatie voor angstcultuur. In Dial H-I-S-T-O-R-Y draait het om de destructieve rol van de media bij vliegtuigkapingen. Naast de film is een serie portretten van vliegtuigkapers te zien.

Flatland Gallery, Lijnbaansgracht 312, tot en met 22 december.

Portret uit de serie vliegtuigkapers van Johan Grimonprez die nu te zien is in de Flatland Gallery. Beeld Johan Grimonprez

Nowhere to Hide, de documentaire van Zaradasht Ahmed, heeft op het Idfa de prijs gewonnen voor beste lange documentaire.

De Noors-Koerdische filmmaker, die in 1995 als vluchteling in Noorwegen belandde, kreeg zijn prijs woensdagavond in de Stadsschouwburg, tijdens het prijzengala van het 29ste Idfa, dat nog tot zondag duurt. Aan de prijs is een bedrag van 12.500 euro verbonden.

De Nederlandse documentaire De kinderen van juf Kiet wordt lovend ontvangen. De film laat zien hoe het er dagelijks aan toegaat in de klas van juf Kiet Engels, die lesgeeft aan migrantenkinderen die soms nog geen woord Nederlands spreken als ze de klas binnenstappen. In Het Parool krijgt de film vijf sterren. De vertoningen op het Idfa zijn vrijwel allemaal uitverkocht, maar de film draait inmiddels ook in De Balie, Eye en Het Ketelhuis.

Lees ook de recensie van De kinderen van Juf Kiet (*****) [+]

Craigslist Allstars, een van de spannendste films op het Idfa, is gemaakt door een vrouw die pas een paar jaar geleden voor het eerst een camera oppakte: de in Amsterdam wonende Fins-Egyptische Samira Elagoz.

Ze filmde ontmoetingen met mannen die ze op advertentiesite craigslist leerde kennen. In de film komt een bonte stoet mannen voorbij: een goochelaar, een exhibitionist, een sadistische videokunstenaar, een softpornoregisseur en meer.

De film is nog te zien op woensdag 23 november om 19.45 uur in Tuschinski en op zaterdag 26 november om 21.00 uur in Eye.

Lees ook het interview met Samira Elagoz: 'De camera creëert een bijna magische situatie.' [+]

Beeld Craigslist Allstars

Tijdens het Idfa worden ook op televisie veel documentaires uitgezonden. Maandag was De Europeaan op NPO 2, een documentaire over Frans Timmermans, de vicevoorzitter van de Europese Commissie, die door documentairemaker Dirk Jan Roeleven ruim een jaar werd gevolgd.

Tv-recensent Han Lips zag vooral een intrigerende documentaire over een man die hard werkt aan een hoofdpijndossier - de vluchtelingenproblematiek - en desondanks de moed erin houdt. Maar op Twitter werd gepolariseerd gereageerd: 'schaamteloze EU promotiefilm van 3 ton'.


Hij staat liever niet in het middelpunt van de belangstelling, maar een film over poëzie kon Remco Campert (87) niet weerstaan. De dichter schittert in de documentaire Verloop van Jaren - Dichter bij Remco Campert van John Albert Jansen.

In de documentaire zien we een breekbare maar toch krachtige Campert tijdens de dagelijkse potjes scrabble met zijn vrouw, de gesprekken met zijn dochters, op weg naar de uitreiking van Prijs der Nederlandse Letteren en voordragend uit eigen werk.

"John maakt prachtige films over dichters en de dichtkunst. Een biografische film was niet de bedoeling, voor mij is de poëzie de bedoeling. Een film over mijn leven: who cares? Mijn leven is poëzie," aldus Campert.

The Passing Years is op het Idfa nog te zien op donderdag 24 en vrijdag 25 november.

Lees ook het interview met John Albert Jansen: 'De gedichten zijn het vehikel voor de film.' [+]

Beeld uit de film Verloop van jaren - Dichter bij Remco Campert Beeld filmstill

Het publiek bij het Idfa geeft na elke filmvertoning direct een mening over de film met een stemkaartje. De zeven keuzes variëren van hopeloos tot briljant. Nu het festival halverwege is - films zien kan nog tot en met zondag 27 november - een tussenstand van de publieksfavorieten.

Op nummer 1 staat The Eagle Huntress, over een dertienjarig nomadenmeisje dat met steenarenden jaagt. Tickets voor deze film zijn voor de nog komende vertoningen helaas uitverkocht, maar voor de meeste andere films uit de top 20 zijn (nu) nog wel kaarten beschikbaar.

De tussenstand van de publieksfavorieten van het Idfa tot en met 20 november Beeld Idfa

Op donderdag staat voor De Balie de kleinste bioscoop van het Idfa geparkeerd: Cinema Piccolo. En die is gratis toegankelijk, van 10.00 uur 's morgens tot 21.00 uur 's avonds.

Dat de Oekraïener Sergei Loznitsa een obsessie heeft met de Russische communistische geschiedenis blijkt uit zijn top tien van favoriete films die op het Idfa is te zien. De helft van de films gaat over het Russische communistische verleden, van de stalinistische propagandafilm 13 days - Industrial Party Process (1930) tot aan de in de Goelag spelende fictiefilm Koma (1990).

Naast het communisme is Loznitsa's tweede grote onderwerp de Tweede Wereldoorlog. Hij maakte er naast Blockade de speelfilm In The Fog over, en nu draait op het idfa zijn nieuwste doumentaire Austerlitz. Daarin filmt hij bezoekers van concentratiekampen; een eindeloze stroom zomers geklede toeristen, die de indruk wekken van een gezellig dagje uit.

Austerlitz stelt dwingende vragen over Holocaustmemorials. Zijn ze een toeristische griezelbelevenis of een nuttige bijdrage aan 'dit nooit weer'?
Vrijdagmiddag is na de vertoning van Austerlitz een Q&A met Loznitsa.

Lees hier het uitgebreide portret van filmmaker Sergei Loznita [+]

Met de vertoning van Stranger in Paradise van Guido Hendrikx is het filmfestival woensdagavond officieel geopend. Voorafgaand aan de film kreeg filmmaker Peter Triest de Mediafondsprijs Documentaire 2016 uitgereikt voor zijn filmplan Parked Lives. Hij heeft een geldbedrag van 125.000 euro gekregen.

In Parked Lives portretteert Triest een van de ruim twee miljoen Oost-Europese vrachtwagenchauffeurs die 46 weken per jaar kriskras over het continent rijden.

Subsidieaanvragen
In haar openingsspeech in Carré sprak festivaldirecteur Ally Derks over de positieve adviezen die Idfa ontving van de Nederlandse Raad van Cultuur als de Amsterdamse Kunstraad. Desondanks werden de twee subsidieaanvragen van het festival niet gehonoreerd. Derks spraak de hoop uit dat de minister dat alsnog zal doen.

Het was haar laatste openingsspeech. Volgend jaar tijdens de dertigste editie zwaait Derks af.

Een documentaire over Herman Brood met nooit eerder vertoond materiaal gaat zaterdag 19 november tijdens het filmfestival in première.

De film Unknown Brood duikt in het verleden van de beroemde rocker. Met mensen die het dichtst bij Herman Brood stonden herbeleeft de kijker de belangrijke momenten uit het leven van de rock 'n roll-muzikant.

Herman Brood in zijn atelier. Beeld anp

Elk genre films vind je terug in muziekvideo's. Zelfs documentaire. Speciaal voor Idfa presenteert Job de Wit voor het eerst een documentaireprogramma dat helemaal uit videoclips bestaat. Hij laat onder andere een serie clips van Elbow zien. "Stuk voor stuk minidocumentaires van vier a vijf minuten. Mooie verhaaltjes over echte mensen."

Fullscreen in De Balie, vrijdag 18 november, 20.00 uur, tickets €10

De 29e editie van Idfa begint woensdagavond met de vertoning van Stranger in Paradise in Koninklijk Theater Carré. De Nederlandse documentaire van regisseur Guido Hendrikx gaat over de vluchtelingenproblematiek in Europa.

Hendrikx: "Wat zich op Lampedusa aan me opdrong, was de kloof tussen hun optimistische toekomstdromen en de kansarme Europese werkelijkheid. De film gaat om die machtsverhouding: om hoe de gelukkigen omgaan met de drang naar geluk van de ander."

In de film wordt Europa belichaamd door een acteur, die in een klaslokaal op Sicilië in gesprek gaat met groepen asielzoekers.

Hendrikx heeft niet de illusie dat Stranger in Paradise veel zal veranderen. "Een film die iets verandert in de wereld... ik denk dat dat sowieso te hoog gegrepen is. Maar ik hoop dat ik mensen in ieder geval een spiegel voor kan houden. "

Lees hier het volledige interview met Guido Hendrikx [+]

Stranger in Paradise Beeld -

Behalve reguliere vertoningen verzorgt Idfa, net als voorgaande jaren, speciale schoolvoorstellingen en verwacht deze editie een recordaantal van tienduizend Amsterdamse leerlingen.

Jongeren die buiten schooltijd om naar het documentairefestival willen kunnen naar Idfa Junior, een jeugdprogramma in Filmmuseum Eye, op zondag 27 november.

De Amsterdamse Kaouthar Darmoni heeft een missie: vrouwen sterker maken door middel van buikdans. Klara Til (22) maakte de documentaire Coco Cabasa over haar die vrijdag 18 november op het Idfa in Tuschinski in première gaat.

Het westerse feminisme heeft ons ver ­gebracht, vindt Darmoni, maar gaat te veel over mannelijke waarden. Krachtige vrouwen zijn in het Westen vrouwen die geen emotie tonen, hard zijn en alles met hun hoofd ­beslissen. Kortom: halve mannen. Darmoni: "De kracht van vrouwen zit in de connectie die vrouwen maken tussen hun brein, hun hart en hun buik. Bij buikdansen leer je dat. Feminisme alleen met je brein is armoedig."

Klara Til volgt Darmoni al vijf jaar. De twee leerden elkaar kennen toen Til zich opgaf voor buikdanslessen bij Darmoni. "Kaouthar vertelde altijd van die grappige anekdotes over Tunesië," zegt Til. "Maar je voelde dat, als je die zou ontleden, er een heftig verhaal achter zat."

Darmoni werd geboren in Tunesië en groeide daar ook op. Als meisje weigerde ze zich te schikken in de rol die haar als vrouw was toebedeeld. Ze ging stiekem uit en droomde van een leven in het vrije Westen. Toen ze ging studeren in Parijs, begon ze zich meer op haar plek te voelen. Uiteindelijk belandde ze in Amsterdam als assistent-hoogleraar aan de UvA.

Rechts Kaouthar Darmoni tijdens een buikdansles. Beeld Coco Cabasa

Ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van zijn nieuwe mediaprogramma presenteert Idfa DocLab de canon van de interactieve documentaire, met de honderd belangrijkste interactieve documentaire kunstwerken van de afgelopen tien jaar, waaronder het indringende interactieve VR-project Notes on Blindness, gebaseerd op het audiodagboek van schrijver en theoloog John Hull, en The island of the Colorblind van de Vlaamse fotograaf Sanne De Wilde, een interactieve installatie die uitnodigt tot een andere manier van waarnemen.

Ook heel fijn is Follower van de Amerikaanse kunstenares Lauren McCarthy, die de kans geeft om te voelen hoe het is om een dag lang een fysiek aanwezige volger te hebben, naar analogie van de virtuele volgers op de sociale media. Je kunt je tijdens Idfa DocLab trouwens ook aanmelden als volger.

Ook worden ieder jaar verschillende prijzen uitgereikt voor de beste interactieve documentaires.

Shifting perspectives, ofwel veranderende perspectieven, is een themaprogramma over de rol van beeldvorming in de manier waarop we kijken naar en nadenken over ras en identiteit. Het absolute hoogtepunt is de 7,5 uur durende, epische documentaire O.J.: Made in America van de Amerikaan Ezra Edelman, over de opkomst en ondergang van American footballspeler O.J. Simpson, tegen de achtergrond van de geschiedenis van rassenrelaties in Los Angeles.

Als je ziet dat er decennia van geweld tegen arme zwarte bewoners aan voorafgingen, begrijp je veel beter hoe het mogelijk was dat een man die overduidelijk bloed aan zijn handen had kon worden vrijgesproken. Na afloop van de vertoning aan één stuk, op zaterdag 19 november in de Kleine Komedie, is er een uitgebreid nagesprek met Edelman.

Still uit de documentaire over O.J. Simpson Beeld Still uit documentaire

In de Idfa-competitie First Appearance zijn vijftien ­debuutfilms opgenomen van aanstormende talenten, waaronder Venus van de Deense Lea Glob en Mette Carla Albrechtsen, waarin een aantal jonge vrouwen openhartig vertelt over verlangens, fantasieën en ervaringen met seks.

Of Plastic China, over een Chinese familie die op een enorme vuilnisbelt leeft, waar ze plastic afval uit Europa sorteren en recyclen. Guido Hendrikx’ Stranger in Paradise is de Nederlandse documentaire in de selectie.

Aan de andere kant van het spectrum vinden we de Masters: gerenommeerde makers zoals Raymond Depardon, Nikolaus Geyrhalter, Errol Morris, Rithy Panh, Mahamat Saleh Haroun en Lucy Walker, van wie de nieuwste films al in ­première zijn gegaan op grote festivals als ­Cannes, Venetië en Berlijn.

Plastic China Beeld -

Het Idfa heeft zeven competities, waarvan Feature Length de belangrijkste is. Daarin zijn vijftien documentaires op­genomen, waaronder twee Nederlandse: How to meet a mermaid en De kinderen van juf Kiet.

Andere interessante titels zijn:
- Machines: een prachtig gefilmde docu over de ­erbarmelijke omstandigheden in een Indiase textielfabriek.
- Mogadishu Soldier: een compilatie van de beelden die twee Deense VN-soldaten schoten tijdens een ‘vredesmissie’ in de Somalische hoofdstad Mogadishu.
- The Good Postman: een tragikomedie over een Bulgaarse postbode in een dorp aan de Turkse grens, die een gooi doet naar het burgemeesterschap met zijn plan de lokale leegloop te bestrijden door een enorme hoeveelheid vluchtelingen op te nemen.

Ook niet te missen: You Have No Idea How Much I Love You van de Pool Pawel Lozinski, een indringende, van zeer dichtbij gefilmde sessie van een moeder en haar dochter bij een psychotherapeut.

Kiezen uit bijna 300 films, wie krijgt daar geen stress van? Het Parool tipt films en genres op het Idfa die het bekijken waard zijn, zoals films van eigen bodem. Het Idfa opent met Stranger In Paradise van Guido Hendrikx, een film over de harde realiteit achter alle Europese regeltjes voor vluchtelingen en gelukszoekers. Volgens scheidend Idfa-directeur Ally Derks is Stranger in Paradise een film 'die de tongen zeker los zal maken'.

De Kinderen van Juf Kiet (Miss Kiet's children) van de Hollandse meesters Petra Lataster-Czisch en Peter Lataster, is een variatie op Nicolas Philiberts Être et Avoir (2002), over een kloeke juf en haar klas vol getraumatiseerde Syrische en Iraakse kinderen.

Lees hier nog zeven filmtips van Nederlandse bodem.

Filmstill uit Stranger in Paradise Beeld IDFA

Maandagavond om 19.00 uur is de kaartverkoop van het Idfa van start gegaan. Enkele films - voornamelijk in het weekend - zijn al uitverkocht, maar voor het gros van de 300 films zijn kaarten beschikbaar. Wie meer dan vijf films wil zien, is voordeliger uit met de Idfa-voordeelpas (€12,50) die online en bij de kassa's van Pathé Tuschinski en Pathé de Munt verkrijgbaar is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden