Achter de schermen

Hou vol: elke zaterdag een hart onder de riem

Links de cover van Elspeth Diederix, rechts die van Laurence Whiteley.

Sinds een paar weken prijkt op zaterdag geen nieuws op de voorpagina van Het Parool, maar een kunstwerk met een bemoedigende boodschap: hou vol. ‘De behoefte aan vrolijkheid is groot.’

Twee grote handen houden voorzichtig een blauwe aardbol vast, waarop Nederland lijkt op te lichten. ‘Hou vol’, staat onder de illustratie, in letters die er net zo retro uitzien als de tekening. Het was op 21 maart de eerste voorpagina van wat een reeks zou worden om lezers van Het Parool een hart onder de riem te steken gedurende de coronacrisis. “Een krant moet vooral informeren en nieuws brengen,” zegt hoofdredacteur Ronald Ockhuysen. “Maar als krant met een duidelijke focus op Amsterdam staan we dichter bij de lezers dan een landelijke krant; wij komen onze lezers dagelijks tegen op straat of in de supermarkt. Ik voelde sterk de behoefte om die lezers te laten weten dat we gezamenlijk uit deze situatie moeten zien te komen.”

Troost en houvast

In eerste instantie zou het bij één kunstwerk blijven, dat de hele voorpagina van de zaterdagkrant zou beslaan. De Britse illustrator en grafisch ontwerper Laurence Whiteley, die zich in zijn werk laat inspireren door posters uit de jaren dertig, werd gevraagd een bemoedigend affiche te ontwerpen. In jarenvijftigstijl, waarmee een voorzichtige knipoog wordt gemaakt naar posters die de burger moed gaven tijdens de wederopbouw. “We kregen zo veel positieve reacties dat we op de redactie hebben besloten voorlopig elke zaterdag een speciale voorpagina te maken,” zegt Ockhuysen. 

“We hebben meteen contact gezocht met kunstenaars voor wie we veel bewondering hebben. Ze werken allemaal belangeloos mee: ze maken speciaal voor ons iets nieuws of selecteren een bestaand werk dat bij de boodschap past.” Zo bood de Amsterdamse fotograaf Elspeth Diederix een recente foto aan van een veld vol donkere, dichte tulpen met in het midden één felgekleurd, open exemplaar dat hoop symboliseert. De Amsterdamse beeldend kunstenaar Ruud van Empel selecteerde een even hoopvol beeld: een blauw bladerdek waarachter de zon lijkt te schijnen. “Iedereen zoekt een werk dat zegt: er komen betere tijden.”

Voor de meest recente voorpagina, die van 18 april, maakte de beroemde Zuid-Afrikaanse kunstenaar William Kentridge een nieuw werk. Een tekening van een boom, met in de takken teksten als ‘I am not afraid’ en ‘finding our fate’. “Het is mooi om te merken dat zo veel kunstenaars willen meewerken om lezers een beetje troost en houvast te bieden,” zegt art director John Koning. Kunstenaars krijgen min of meer carte blanche. Er gelden eigenlijk maar twee voorwaarden: het werk moet bij de boodschap passen en de woorden ‘hou vol’ moeten erop staan – verwerkt in het kunstwerk of er later op gezet, als de krant wordt vormgegeven. 

“De meeste kunstenaars komen met voorstellen waar we meteen tevreden over zijn,” zegt Koning. “Ze voelen goed aan wat de bedoeling van de reeks is. Wij houden vooral in de gaten dat de werken elkaar zoveel mogelijk afwisselen. Niet alleen qua medium – we hebben illustraties, fotografie, schilderkunst en binnenkort zelfs een geborduurd kunstwerk – maar ook wat betreft toon. De beelden van Diederix en Van Empel waren bijvoorbeeld heel ingetogen en liefdevol. Dan is het leuk om er werk van onze eigen Streetart Frankey naast te hebben, die wat meer humor in zijn aanpak verwerkt.”

Links de cover van Ruud van Empl, rechts die van Frank de Ruwe, aka Streetart Frankey.Beeld Ruud van Empel

Niet te zwaar

Onder de naam Streetart Frankey maakt en fotografeert Frank de Ruwe wekelijks een kunstwerk in de openbare ruimte, dat in PS van de Week wordt geplaatst. Voor de voorpagina ging hij anders te werk dan hij gewend is. “Ik wilde een beeld maken dat ‘hou vol’ zei, maar mijn werk staat niet bekend als heel zwaar of diepzinnig. Ik ben meer van de grap, van het kleine. Ik wist al snel dat ik iets met een kaars wilde doen. Dat vind ik een mooi, veelzeggend symbool: niet voor niets branden mensen in moeilijke tijden een kaarsje om anderen liefde, geluk en gezondheid te wensen.”

“Dat iedereen in deze periode op zoek is naar een nieuwe balans wilde ik er ook in verwerken. Zo kwam ik op het idee van een toren kaarsen, die elkaar in evenwicht houden. Zes stuks, met daarop letters die de woorden ‘hou vol’ vormen. Die letters wilde ik er niet later op laten zetten, want in mijn straatfotografie voeg ik ook nooit achteraf iets toe.”

Omdat de kaarsentoren toch wat te zwaar werd qua thematiek, voegde De Ruwe er nog een grappig element aan toe: een kabouter, die de kaarsen op zijn neus laat balanceren. “Ik zei het al: ik ben van de grap en het kleine.” De Ruwe zette zijn kunstwerk ditmaal niet op straat, maar in een fotostudio. “Daar heb ik meer controle over het licht en de achtergrond. Die werd groen, omdat die kleur staat voor balans, genezing, gezondheid en voorspoed.” 

Na het maken van de foto – dat moest snel, want de toren was wankel – zag De Ruwe dat de korte stompkaarsen ook wel wat weg hadden van wc-rollen. “Onbedoeld, maar wel grappig. En destijds actueel, want ik maakte de foto in de tijd van het hamsteren. Ik hoop dat dit beeld mensen even laat glimlachen in een tijd van ellende.”

Frank de Ruwe aan het werk voor de cover van Het Parool.Beeld -

Uitscheuren en opplakken

De reacties op de speciale voorpagina’s zijn overweldigend en hartverwarmend, zegt hoofdredacteur Ockhuysen: op social media en in de mailbox van de krant stromen positieve reacties binnen. “Voor het eerst in mijn vijf jaar als hoofdredacteur krijg ik lezerspost van mensen die alleen even willen zeggen hoe blij ze ermee zijn. Vaak weten mensen je vooral te vinden als ze het ergens niet mee eens zijn, maar nu sturen lezers zelfs foto’s mee waarop te zien is dat ze de kunstwerken hebben uitgescheurd en achter het raam hebben gehangen. De behoefte aan wat vrolijkheid is groot.” Lezers hoeven de voorpagina vol nieuws overigens niet te missen: die wordt gewoon gemaakt, en zit verstopt achter de kunstvoorpagina.

Dat juist kunst wordt gebruikt om lezers een hart onder de riem te steken, vindt Ockhuysen een logische keuze. “Daar leent kunst zich bij uitstek voor. Kunst en Het Parool passen bovendien bij elkaar; het is een belangrijk onderdeel van Amsterdam en we besteden er veel aandacht aan in de krant. Met deze voorpagina’s kunnen we een positieve boodschap op een smaakvolle manier verspreiden onder onze lezers en maken we kunst ook nog eens toegankelijk voor heel veel mensen.” 

Tot wanneer een kunstwerk de voorpagina van de zaterdagkrant zal beslaan, is nog niet bekend. “We kijken per week hoelang we met de reeks doorgaan,” zegt Koning. “Zolang we de noodzaak voelen om mensen een steuntje in de rug te geven, gaan we ermee door. En die noodzaak is er voorlopig nog wel.”

De voorpagina van 18 april 2020, door William Kentridge.Beeld William Kentridge
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden