Jennifer Lawrence in  X-Men: Dark Phoenix.

Plus

Hollywood is dit jaar in de greep van eindtijddenken

Jennifer Lawrence in X-Men: Dark Phoenix. Beeld Doane Gregory

X-Men: Dark Phoenix is niet het eerste slotstuk van een grote filmfranchise dit jaar, en ook verre van het laatste. Hollywood is in 2019 in de greep van eindtijddenken.

Weet u nog, de millenniumbug? Dat digitale kevertje dat in 1999 de hele wereld in rep en roer bracht? We zaten klaar voor het einde der tijden, klokslag middernacht bij de overgang naar het nieuwe millennium.

Storm in een glas water, bleek achteraf, maar het apocalyptische denken leverde in de laatste jaren van die vorige eeuw wel prachtig pessimistische cinema op. Kijk naar de films uit 1999 die de tand des tijds hebben doorstaan, van The Matrix tot Fight Club, en je kijkt naar een culturele ­depressie. Zelfs de James Bondfilm in dat jaar kreeg de weinig optimistische titel The World Is Not Enough mee.

En nu, in het laatste jaar van de jaren 2010, lijkt Hollywood in de greep van een vergelijkbaar eindtijddenken. Na Avengers: Endgame wordt nu ook X-Men: Dark Phoenix expliciet gepositioneerd als het einde van een filmfranchise. Al is dat einde in het geval van de X-Men net wat minder zelfgekozen.

Dat zit zo: de superheldenverhalen over de mutanten van de X-Men komen uit de stal van stripgigant Marvel. Maar die verkocht de rechten, ruim voordat superheldenfilms de grote melkkoe van Hollywood werden, door aan filmstudio Fox. Die bouwde er vanaf de eerste X-Men-film uit 2000 een inmiddels twaalf films tellend universum ­omheen, met twee parallel aan elkaar lopende tijdlijnen – Dark Phoenix hoort in de lijn die begon met First Class (2011).

Intussen begon Marvel zijn eigen filmstudio, en bouwde het zijn eigen filmuniversum op – zonder de X-Men, maar met helden als Iron Man, Captain America en Spider-Man. Vervolgens (bent u er nog?) werd Marvel in 2009 overgenomen door Disney, en werd eerder dit jaar ook Fox bij het megaconglomeraat ingelijfd.

Onder één dak

Zo zijn alle Marvelsuperhelden dus voor het eerst in twintig jaar weer onder één dak. Maar de twee los van elkaar ­gegroeide filmuniversa zijn met geen mogelijkheid met ­elkaar te verenigen, dus alle plannen voor aanstaande X-films gingen subiet in de prullenbak. Alleen de twee al (grotendeels) voltooide films worden nog uitgebracht –nu eerst Dark Phoenix en in 2020 (wellicht) nog The New ­Mutants, een horrorfilm van Josh Boone die naar verluidt grotendeels los van de rest van de X-verhalen staat.

Daarmee is Dark Phoenix de facto het slotstuk voor de X-tijdlijn van de afgelopen jaren – van First Class via Days of Future Past (2014) naar Apocalypse (2016). Hoewel de deal tussen Disney en Fox bij het maken van de film nog niet rond was, vertelde regisseur Simon Kinberg (als schrijver een van de voornaamste architecten van het X-universum) in een interview met Entertainment Weekly dat hij de film benaderde als een eindpunt, of op zijn minst een tussenstand. “Het is de climax voor deze franchise. Tijdens de eerste opnamedagen draaide ik The End van The Doors, om de toon te zetten voor de acteurs en de crew.”

Het jaar van het slotstuk

Vorige maand zette Avengers: Endgame al met veel bombarie een ‘punt’ achter die andere superheldenwereld, het 22 films tellende filmuniversum van Marvel, informeel ­bekend als het Marvel Cinematic Universe. Kinberg knipoogt daar in Dark Phoenix overigens nog even naar, door de legerafdeling die de X-Men opjaagt en gevangen zet, de Mutant Containment Unit te noemen – met dezelfde ­afkorting MCU dus, zeer prominent op de mouwen van de wrede soldaten. Zachtjes happen naar de (nieuwe) baas.

De twee films staan niet op zich: 2019 kan de boeken in als het jaar van de eindfilms. En eindseries, trouwens, dankzij het alomtegenwoordige slotseizoen van Game of Thrones. Zelfs Toy Story 4 schijnt, afgaand op opmerkingen van hoofdrolspelers Tom Hanks en Tim Allen, toe te werken naar een zwaar emotionele climax.

In september mag Sylvester Stallone nog één keer ­komen opdraven als Rambo in een vijfde film rond zijn beroemde Vietnam­veteraan; de ondertitel Last Blood verwijst niet ­alleen direct terug naar de eerste film in de reeks, First Blood uit 1982, maar belooft ook weinig goeds voor het personage.

In oktober volgt Terminator: Dark Fate, waarmee regisseur Tim Miller en producent James Cameron schoon schip maken in Camerons filmuniversum rond moord­dadige robots uit de toekomst. Officieel is dit de zesde film in de Terminator-reeks, maar Cameron negeert de drie slecht ontvangen sequels die zonder zijn bemoeienis tot stand kwamen en maakt een direct vervolg op zijn Terminator 2: Judgment Day uit 1991. Linda Hamilton keert na 28 jaar terug in haar iconische rol als Sarah Connor.

In december volgt nog het einde der eindes met Star Wars: The Rise of Skywalker, de derde film uit deze derde Star Wars-trilogie, waarmee regisseur J.J. Abrams ­afmaakt wat hij in 2015 begon met The Force Awakens. ­Deze hele trilogie draait om afsluiten – in elk van de twee directe voorgangers overleed één van de helden uit de originele films.

Doorstart

Een einde is in Hollywood natuurlijk nooit écht een einde. Die punt die Avengers: Endgame achter het Marveluniversum zet, is eerder een puntkomma: volgende maand alweer verschijnt de volgende film, Spider-Man: Far from Home. Naar verwachting presenteert de studio binnenkort zijn volgende vijfjarenplan. Ongetwijfeld gaan de

X-Men, en de andere helden die dankzij de Fox-deal weer in handen van de studio kwamen, daarin een rol spelen. Ook Rambo en de Terminator gaan niet voor het eerst dood. Maar doorstart of niet, al die eindes bij elkaar spreken alsnog boekdelen over het culturele gemoed. We zijn met zijn allen op weg naar het einde der tijden, of dat nu door superschurken of door klimaatrampen wordt veroorzaakt.

Wie weet dat de overgang naar een nieuw decennium wat nieuw optimisme brengt, zoals in 2000 de veel strijdvaardigere films Gladiator en Erin Brockovich de grote successen waren. De titel van de eerste sequel van het jaar 2020 geeft alvast goede hoop: Bad Boys for Life.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden