Plus

Hoe stressvol is het bestaan van een dj?

Zijn show op ADE is voorlopig het laatste optreden van Hardwell. De dj kon de werkdruk niet meer aan, luidt zijn statement. Hoe stressvol is het bestaan van een diskjockey? 'Een dj is een mens, geen machine.'

Beeld Mikko Kuiper

Donderdag staat hij in de Ziggo Dome, samen met het ­Metropole Orkest. Daarna zal Robbert van de Corput, over de hele wereld bekend als dj Hardwell, voor onbepaalde tijd niet meer optreden. In een verklaring op zijn website legt hij uit waarom niet. Hij wil de komende tijd weer ­gewoon Robbert zijn en niet 24 uur per dag Hardwell, de diskjockey die al jaren in de topvijf van de DJ Mag Top 100 staat (in 2013 en 2014 zelfs op de eerste plaats).

Als kind droomde hij ervan het ooit zo ver te schoppen, nu moet hij toegeven dat het leven als dj te veel van hem vergt om een normaal persoon te kunnen zijn: 'Het voelt als een achtbaan die niet meer stopt.'

De hele wereld over reizen, draaien op de grootste feesten, tussendoor je eigen muziek maken en dan ook nog eens bakken geld verdienen. Hoe glamoureus wil je het hebben? Maar dat het bestaan van een top-dj ook zijn schaduwzijden heeft, wordt steeds duidelijker. Hardwell is zeker niet de enige dj die kampt met stress. Burn-­outs komen geregeld voor in de dj-wereld, depressies ook. Triest dieptepunt in dit verband: de zelfverkozen dood van Avicii een half jaar geleden.

Er zal veel meer hebben gespeeld, maar dat de Zweedse top-dj (een goede bekende van Hardwell) leed onder zowel de werkdruk van zijn vak als de roem die erbij hoorde, weet iedereen die de aangrijpende Netflixdocumentaire Avicii: True Stories zag.

Continue druk
Heeft de dj-wereld een probleem? "Iedereen die hard werkt, krijgt te maken met stress," zegt dj Joris Voorn. "En al lijkt dat vaak niet zo, uiteindelijk is wat wij doen ook­ ­gewoon een baan. En ja, dat kan een heel stressvolle baan zijn. Dj's aan de top reizen veel, slapen vaak slecht. Als je niet op tijd je rust pakt, kan je dat lelijk opbreken. Als ik zou willen, zou ik elke dag kunnen optreden. Ik heb ervoor ­gekozen dat alleen in het weekend te doen."

Anna Knaup leidt sinds 1995 het dj-boekingskantoor ­Anna Agency en is de manager van Hardwell. De dj nam zijn besluit voorlopig te stoppen in nauw overleg met haar. "Hoe groot het probleem is in de dj-wereld, weet ik niet, maar het is er," zegt ze.

"En het is belangrijk dat het geen taboe is. Dat het oké is om te zeggen: hé, het is me te veel geworden, ik neem even pauze. Ik ben heel trots op Robbert dat hij dit doet. Ik hoop dat hij hierin een voorbeeld is voor anderen die met dezelfde problemen zitten."

De continue druk die dj's ervaren, is volgens Knaup het voornaamste probleem. "Ze zijn als de hamster die maar blijft rennen in zijn looprad. In de popmuziek gaat het heel anders. Een band neemt een album op en gaat dan toeren. Zo'n tournee duurt maximaal een jaar en is heel intensief, maar daarna gaan ze weer minimaal een jaar de studio in voordat ze aan de volgende tour beginnen. Maar bij dj's blijft het maar doorgaan. Ze zijn vaak constant aan het toeren. En dan moeten ze ook nog nieuwe muziek produceren en vaak ook hun eigen radioshows opnemen."

Pril vak
Met de pers praat Hardwell voor onbepaalde tijd ook niet meer. In het jongste nummer van Linda staat nog wel een interview met hem, afgenomen vlak vóór hij besloot een pauze in te lassen. Hij vertelt daarin een tijdje de neiging te hebben gehad minder naar buiten te gaan, omdat hij geen stap meer kon zetten zonder te worden herkend. Opvallende uitspraak: 'Als ik één ding in mijn carrière zou kunnen veranderen, zou dat zijn: niet langer bekend zijn.'

Zijn manager Anna Knaup trekt weer een vergelijking met de reguliere popmuziek: "Veel van de huidige top-dj's zijn heel jonge jongens. Nog niet zo lang geleden zaten ze thuis bij hun ouders op hun slaapkamer achter de computer elektronische muziek te maken. Die muziek, daar ging het ze om. Met de roem die daaruit zou kunnen volgen, hielden ze geen rekening."

Beeld Mikko Kuiper

"Met een popzanger is dat heel anders. Die werkt meestal heel bewust, net als bijvoorbeeld een acteur, naar die bekendheid toe. Dan is het een keuze. Beginnende dj's hebben ook hun dromen over ­bekend worden natuurlijk, maar vaak overkomt de impact van de roem ze. Dance is de laatste tien jaar ook zo geëxplodeerd. Voorheen draaiden dj's alleen in clubs, nu draaien ze voor soms wel dertigduizend man. Hoe ga je daar mee om? Ook daarin is het dj-vak best pril."

Economische belangen
Dj Isis is een oude rot in het vak. In 1992, op haar ­zeventiende verjaardag, draaide ze voor het eerst voor publiek. Als veertiger en alleenstaande moeder draait ze nog altijd, zonder stress. "Stress heb ik alleen in mijn dagelijks ­leven. Ik put juist heel veel geluk uit het dj-leven. Muziek zie ik als een heilzaam medicijn. Maar ik heb ook een heel gevarieerd dj-bestaan. Als ik net als die jonge dj's van nu telkens maar weer één stijl zou draaien voor één soort mensen, zou ik daar misschien ook een beetje gek van worden."

Net als generatiegenoot Joris Voorn draait Isis van der Wiel, zoals ze voluit heet, voornamelijk in het weekend. "Het ideale plaatje is: vijftig optredens per jaar. Maar er zitten ook ­weleens drukke weken tussen met twee gigs per dag. Dat vind ik voor zo'n korte periode ook leuk, ik zie het als een avontuur, maar ik zou het niet continu willen."

"De dancescene is zo veranderd. De liefde voor de muziek is voor veel mensen nog ­altijd leidend, maar de economische belangen zijn heel groot geworden. Daar komen ook gehaaide types op af, die niet ­altijd het beste met iedereen voor hebben."

Populair is het beeld van managers die dj's maar blijven opzwepen tot meer, meer, meer. Terecht is dat zeker niet altijd. "Dj's kunnen vaak niet zo goed voor zichzelf opkomen," zegt Hardwellmanager Knaups. "Het zijn creatievelingen. Als manager behartig je niet alleen hun zakelijke en financiële belangen, maar ook hun persoonlijke. Ik laat de dj's met wie ik werk nooit van Amerika naar Azië naar Europa vliegen. We doen eerst een stukje Amerika, dan een stukje Azië, enzovoorts. Een dj is een mens, geen ­machine."

Hulplijn voor muzikanten
Nog een vrouwelijke dj-manager is Olga Heijns, die ­onder anderen Laidback Luke in haar stal heeft. Ze is erg betrokken bij het geestelijk welzijn van de dj's met wie ze werkt.

"Vorige week was ik op de Point Blank Music School in Londen, waar ik in het kader van World Mental Health Day deelnam aan een panel over geestelijke problemen in de muziekindustrie. In Engeland zijn ze een stuk verder op dit gebied. Vakbonden maken er werk van, er wordt onderzoek verricht en er is een hulplijn voor muzikanten."

Stress en samenhangende problemen bij dj's worden vaak niet herkend door hun omgeving. Heijns heeft daar in het verleden ook fouten in gemaakt, erkent ze. "Ik had een keer een dj die een show wilde cancelen. Het was maar twee uur rijden naar het festival waar hij moest ­optreden, maar hij zag het niet zitten en maakte problemen. Wat ben jij nou voor een divaklootzak? dacht ik toen. Nu denk ik: misschien had die jongen wel een paniekaanval."

Hoe kan stress bij dj's worden voorkomen? Dj Isis pleit voor veel slapen. "Slapen is zo ondergewaardeerd. En neem op tijd even afstand van wat je doet. Ga in retraite. Ga de natuur in. En o ja, eet gezond." Collega Joris Voorn zit op dezelfde lijn. "Maar iedereen weet wel dat rust, beweging en gezond eten belangrijk zijn. Daar praten dj's ­onderling ook wel over. Maar hoe het geestelijk met ze gaat, daar hebben ze het niet over."

Tussen de oren
Zorg er ook voor dat je je sociale contacten onderhoudt, adviseert Isis verder. "Dj's werken als andere mensen vrij zijn. Daar heeft je sociale leven onder te lijden. Kijk uit dat je niet geïsoleerd raakt." Joris Voorn is doordeweeks bij zijn gezin.

"Ik heb twee kinderen. Als ik aldoor aan het toeren zou zijn, zou ik ze bijna niet zien. Dat is niet goed voor hen, maar ook niet voor mij. Het gezinsleven reduceert de stress en werkt heel relativerend. Maar ik zit als dj meer in de underground; ik kan het me veroorloven alleen in het weekend te draaien. Die EDM-jongens aan de top moeten bijna elke dag werken om die status te behouden."

Als je dan ook nog eens de hele dag de sociale media checkt om te weten wat de concurrentie doet, word je volgens Joris Voorn snel gek. Knaup erkent dat de druk in de EDM-top groot is. "Joris zit in de technoscene, dat is een andere wereld. Als je meedraait in de top van de main­streamdance heb je toch een plekje te verdedigen. Maar de druk die dj's daar voelen, zit vaak ook tussen de oren. Ze denken dat ze overal moeten draaien, geen festival mogen overslaan. Als je een flinke fanbase hebt opgebouwd, vergeten ze je echt niet als je een tijdje stopt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden