Plus

Hoe houd je online vrienden te vriend?

Op sociale media verklappen we nogal eens intieme nieuwtjes van anderen. Hoe ga je om met privacy en hoe houd je al je on- en offline vrienden te vriend?

Beeld Hedy Tjin

'Vraag mij om toestemming.' Amerikaanse kinderen in de leeftijd tien tot zeventien jaar zijn er heel duidelijk over in een deze maand verschenen onderzoek van de universiteiten van Washington en Michigan onder 249 ouder-kindparen.

Maar liefst drie keer zoveel kinderen als ouders vinden dat er regels moeten zijn over wat hun ouders op sociale media over hen delen. En wie kan zich niet inleven in hun gevoel van onmacht? We maken het allemaal mee: van die ongunstige foto van gisteravond die helaas al tien melige comments heeft, tot jouw heuglijke nieuwtje dat verklapt wordt aan al je vrienden door een onverlaat die het verschil tussen privébericht en wallpost niet kent.

Gebruikers van sociale media hebben nog maar nauwelijks zélf een verstandig beleid over wat ze beter wel en niet kunnen delen - laat staan dat ze dat kunnen inschatten voor derden. De meeste slachtoffers van oversharing zijn dan ook weleens dader. Toch is er bijna nooit tijd om toestemming te vragen voor een post of tag die ook op het digitale cv van de ander belandt. Hoe voorkom je dat je een asociale socialemediagebruiker wordt?

Regel 1: Denk aan de ander

Een grote reden voor spijtige social-posts is het ontbreken van de wetenschap over wat delen in je netwerk precies inhoudt, en door hoeveel mensen een foto of tekst wordt gezien. Uit een studie van Stanford blijkt dat Facebookgebruikers denken dat nog geen derde van het publiek hun posts zien.

Je kunt je daarom de '90-1-9-regel' hanteren: één procent van de gebruikers van sociale media is 'maker', negen procent is commentator en negentig procent is kijker. Nu verschilt de werkelijke verhouding nogal, maar de strekking is dat het grootste gedeelte van je publiek onzichtbaar is.

Publiek, ja. Hoe gezellig het ook kan zijn op Twitter of Facebook, privé is het niet. Dat heeft zelfs de kantonrechter in de zaak van de ontslagen Blokkermedewerker in 2012 gezegd, nadat deze zijn baas op Facebook een 'hoerestumperd' had genoemd. De rechter stelde 'dat het privékarakter van Facebook betrekkelijk is, zo ook het begrip vrienden'. Bedenk je dus bij elk bericht aan een ander of over een ander: hoort dit voor een publiek en zo ja: wélk publiek?

Vriend-vriend, ouder-kind, ontevreden klant-bedrijf, flirt-doelwit; verschillende netwerken overlappen elkaar en jouw publiek is niet noodzakelijk hetzelfde als dat van de persoon die je tagt.

Zie het als een groot schoolplein, waar andere groepjes meekijken, camera's hangen en misschien iemand langsloopt die je bericht op een ander plein verspreidt. O ja, er rijden ook de hele tijd bedrijven langs om te kijken waarover jullie het hebben, en daarna komt er iemand monstertjes uitdelen van precies die crème tegen striae waarover jullie het hadden.

Regel 2: Beteugel je ijdelheid

Het Kodakmoment is gekomen en voor de zekerheid worden twaalf foto's gemaakt. Je kijkt het album door en, jawel, nét op dat ene plaatje waarop jij een keer niet je ogen dicht had, kijkt die ene vriendin een beetje dwaas. Ach, zij live-blogt ook elk avondje uit, dus je zet 'm op Instagram met eronder 'taggen maar!'


In een onderzoek van Carnegie Mellon Universiteit uit 2011 - in Nederland is er nauwelijks onderzoek naar gedaan - wordt de neiging een leuk beeld van jezelf te geven aangedragen als een van de belangrijkste redenen voor spijtige posts. De morgen na het feestje kan die vriendin zomaar appen dat ze zich op haar werk 'ziek' heeft gemeld. 'Deze post kan mijn baas niet zien, toch?' Zucht. Moet je de foto nog verwijderen als ie al 57 hartjes heeft?


Met 2,1 miljoen Instagramgebruikers in Nederland is snel beelden delen voor velen een automatisme. Van de ondervraagden in een Amerikaans onderzoek van Pew Research Center geeft 36 procent in 2014 aan dat foto's delen zonder toestemming een punt van ergernis is op sociale media, terwijl 74 procent van de lezers van magazine Real Simple geen toestemming vraagt en 62 procent foto's plaatst van mensen die niet op Facebook zitten.


Doe de omacheck: is tekst of foto geschikt om te laten zien aan de oma van deze persoon? Ja? Ook aan bazen, partners en klanten? En staat je vriend of vriendin er minder dan oogverblindend op, vraag dan of je de foto mag plaatsen. Al helemaal als die persoon geen actief socialemedialeven leidt.


Voor wie vaker aan de slachtofferkant van deze situatie zit: verander je privacy-instellingen zodat je eerst toestemming moet geven voor een tag. Is een foto je echt te bont? Vragen om het verwijderen ervan is geen gezeur.

Regel 3: Wachten, wachten, plaatsen

Het lijkt een inkoppertje te zijn, maar veel spijt-posts worden geschreven onder invloed van emoties, drugs of alcohol of ordinaire haast. Zo postte een van de ondervraagden uit het hiervoor genoemde Carnegieonderzoek per ongeluk een filmpje waarin zij en haar man seks hadden, terwijl ze een filmpje wilde delen van haar kind dat net had leren lopen. Vele vrienden hadden het filmpje al geliket toen ze dat ontdekte.


In een onderzoek uit 2015 van het Britse onderzoeksbureau YouGov blijkt dat de groep van 18 tot 34 jaar het vaakst de mist in gaat door spontane posts. Deze groep leest namelijk vaak niet terug wat ze schrijven voordat ze iets plaatsen.


Laat het Facebookvenstertje voortaan dus gerust even openstaan en check je post over een minuutje of tien nog eens. Vermoed je dat je weleens dronken of high zou kunnen worden? Neem een app zoals de Drunk Locker, die binnen een bepaald tijdframe je gebruik van Facebook, Twitter, Instagram, Snapchat en meer blokkeert.

Regel 4: Master het medium

In Nederland groeide het Facebookgebruik in 2015 met bijna een kwart onder ouderen. Daardoor komt er een groep gebruikers bij die minder bekend is met het medium. Onbegrip over de privacy-instellingen van Facebook komt ook naar voren als risico in het Carnegieonderzoek.


Zo hoorden we van het geval waarbij een moeder haar dochter op haar wall feliciteerde met haar nieuwe baan, zonder erbij stil te staan dat haar nog onwetende oude baas en collega's meekeken. Te laat, ze had al dertien likes, drie niet-likes en comments met '??' te pakken.

Regel 5: Voor wie is dit leuk?

Deze regel werkt twee kanten op. Vraag je eerst af óf je bericht voor iemand leuk, interessant of inspirerend is. Maar vraag je ook af of het aan jou is iets over het onderwerp te delen. Het posten van een echofoto is voor aanstaande ouders de kans om honderd likes te krijgen. Dus voor je je blijdschap uit over de gezinsuitbreiding en de ouders tagt, check je of zij al hebben besloten iets op Facebook te zetten. Hetzelfde geldt voor de nieuwe baan of het huwelijk van een ander.

Bij een bruiloft is er trouwens tegenwoordig vaak sprake van een socialemediabeleid. Tijdens een begrafenis of crematie geldt als stelregel: doe maar niet. En verander je in een bui van daadkracht je relatiestatus naar 'in een relatie', dan kan het handig zijn de persoon die je omhelst in je vorige twaalf selfies te informeren over deze stap.

Vooral als ze er (nog) niet over kunnen beslissen, mag je je afvragen of wát je over anderen deelt later nog leuk is. Nu de eerste kinderen uit het Facebooktijdperk naar de middelbare school gaan en die uit de Instagramtijd naar de basisschool, beginnen gebruikers zich af te vragen hoe kinderen zich voelen bij hun eerste digitale voetafdrukken.

Neem bijvoorbeeld #reasonsmysoniscrying, begonnen als de Tumblrpagina waarop Greg Pembroke foto's van zijn huilende zoon met de bizarre redenen voor zijn uitbarstingen postte. Het werden een Twitterkanaal en een Facebookpagina waaraan verschillende ouders bijdragen. Hilarisch voor de kijker, zeker, maar ook voor de huilende kinderen?

Bedenk je of een kind een digitaal bestaan krijgt en welk beeld ze daar later van zichzelf terug mogen vinden. Voor bijvoorbeeld de twee jaar oude Millie-Belle Diamond en de vier jaar oude London Scout is het al te laat - zij werden nog voor ze konden schrijven de ster van een eigen Instagramaccount.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden