PlusDe Klassieker

Hoe een doodgewaande Berlijnse bankier zich in een kafkaësk universum begeeft

Welke moderne klassiekers moet je als literatuurminnend wereldburger gelezen hebben? Dieuwertje Mertens maakt een selectie. Deze week Leven verboden! uit 1934 van de Oostenrijkse Maria Lazar (1895-1949).

Dieuwertje Mertens
null Beeld -
Beeld -

Waar gaat de roman over?

De Berlijnse bankier Ernst von Uferman staat na de grote beurskrach van 1929 aan de rand van een faillissement. Hij moet naar Frankfurt om een nieuwe lening aan te vragen. Op het vliegveld blijkt dat hij zijn papieren kwijt is, waardoor hij de vlucht mist. Als het vliegtuig neerstort, denkt iedereen dat hij dood is.

Von Uferman besluit zijn leven te ontvluchten en neemt een nieuwe identiteit aan. Hij smokkelt een pakketje naar Wenen in dienst van wat later een nationaalsocialistische organisatie blijkt te zijn. Zijn vrouw, die inmiddels een relatie heeft met zijn voormalige zakenpartner, leeft riant van het bedrag van zijn levensverzekering. De ‘sensatiepers’ komt hem echter op het spoor.

Waarom zou je Leven verboden! lezen?

De roman werd prachtig vertaald door Kris Lauwerys en Isabelle Schoepen bij uitgeverij Van Maaskant Haun. Lazar schrijft met veel vaart en gevoel voor humor over een man die zich in een kafkaësk universum begeeft. Ook werpt ze de nodige ethische vraagstukken op: ben je schuldig als je in onwetendheid een opdracht voor een misdadige organisatie hebt aangenomen?

Wie is het meest opmerkelijke personage?

Von Uferman ontvlucht zijn financiële verantwoordelijkheid en zijn vrouw Irmgard met wie hij gelukkige getrouwd zegt te zijn. Dat hem gevraagd wordt een pakketje over de grens te smokkelen, beschouwt hij als zijn lot. Hij laat zich leiden door het toeval. Het lijkt hem allemaal nauwelijks te deren, tot hij op de hielen wordt gezeten door de sensatiepers. Voor wie in het lot gelooft, lijkt leven inderdaad verboden voor Von Uferman. De lezer ziet ook een man die geen verantwoordelijkheid neemt.

Hoe werd het boek (destijds) ontvangen?

In 1934 verscheen deze roman in een Engelse vertaling onder de titel No right to live! onder pseudoniem van Esther Grenen. Het boek was flink gecensureerd om de Führer niet te schofferen. Een Weense uitgever wist het oorspronkelijke manuscript te verwerven van Lazars dochter. Door haar Joodse achtergrond in een antisemitisch klimaat raakte Lazar, die kort na de oorlog in ballingschap zelfmoord pleegde, al snel in de vergetelheid. Sinds kort is er hernieuwde aandacht voor haar werk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden