PlusAchtergrond

Hoe de hoodie zo’n politiek beladen kledingstuk werd

De hoodie is behalve een populair mode-item ook een kledingstuk dat achterdocht en angst opwekt. Het dragen ervan heeft zelfs mensenlevens gekost. Een tentoonstelling in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam ontrafelt de vele aspecten van het politiek beladen item. 

Model Adut Akech in Balenciaga in ‘The Earthwise Issue' van i-D, najaar 2018.Beeld Campbell Addy

Weinig kleding­stukken zijn zo politiek en sociaal ­beladen als de hoodie. Tonen beveiligingscamera’s iemand met een capuchon, dan denken velen al te weten hoe laat het is. Een persoon die, vooral ’s avonds en laat staan ’s nachts, op straat een hoodie draagt, is up to no good.

Luxe modemerken mogen de van oorsprong sportsweater met capuchon omarmd hebben – oversized exemplaren van modehuizen Vetements en Raf Simons gaan als statussymbool voor honderden euro’s over de toonbank – het kledingstuk blijft daarnaast ook onderwerp van morele paniek. Het wordt geassocieerd met criminaliteit en agressie, want waarom wil de drager anders anoniem blijven? 

Derhalve hebben bepaalde instanties de capuchontrui in de ban gedaan. In winkels, bijvoorbeeld bij Footlocker, wordt klanten bij binnenkomst verzocht de capuchon naar beneden te doen. Achterliggende gedachte: zodat ze bij jatwerk herkenbaar zijn op beveiligingscamera’s.

Etnisch profileren

De Britse Lou Stoppard, schrijver en curator van expositie The Hoodie in Het Nieuwe Instituut in Rotterdam, liep al een tijd rond met het idee voor de tentoonstelling, maar vond de juiste instelling niet. Een museum was niet de juiste plek, het elitaire galeriecircuit evenmin, tot ze in Het Nieuwe Instituut de juiste omgeving vond, die bovendien wilde meedenken over ­manieren om de discussie ook elders, het liefst op straat zelf, aan te wakkeren. Derhalve is er een samenwerking met Concrete Blossom (zelfbenoemd platform voor en door dwarse denkers en bruggenbouwers die streven naar een inclusieve samenleving) dat verantwoordelijk is voor een ‘on-site programma’ van evenementen en activiteiten op diverse locaties in Rotterdam.

Stereotypering en etnische profilering in de media, waardoor bepaalde groepen jongeren in een criminele hoek worden geduwd, komen aan bod in Rotterdam. Bijvoorbeeld door het belichten van de dood van de Afro-Amerikaanse ­tiener Trayvon Martin, die in 2012 in Florida werd doodgeschoten door burgerwacht George Zimmerman. In zijn telefoontje naar 911 noemde hij de ongewapende Martin ‘een verdachte kerel in een grijze hoodie’. 

Talkshowhost Geraldo Rivera stelde daarop in het tv-programma Fox & Friends doodleuk dat ‘de hoodie net zo goed verantwoordelijk was voor de dood van Martin als Zimmerman’. Een absurde suggestie van boontje komt om zijn loontje.

Enkele maanden later droegen honderden ­demonstranten een hoodie als protestsymbool tijdens de Million Hoodie March in New York, om een eind te maken aan etnisch profileren. Met de vraag: ‘Wie kan of mag ’m zonder problemen dragen’ boven een commentaar in The New York Times sloeg de krant de spijker op de kop. Kun je als getinte of zwarte tiener de hoodie beter mijden, omdat alleen witte, bevoorrechte kids er

Het Nieuwe Instituut in Rotterdam brengt de expo The Hoodie.Beeld Petra van der Ree

’s Avonds veilig mee wegkomen? De ‘Our Son Trayvon-hoodie die online verkocht wordt om geld in te zamelen voor de naar hem vernoemde foundation, is eveneens in Het Nieuwe Instituut aanwezig. Net als werk van kunstenaar Devan Shimoyama: een hoodie van zijden bloemen. Shimoyama worstelt in zijn sculpturale objecten met de dood van onschuldige zwarte mannen door politie- of beveiligersgeweld, waar­onder Trayvon Martin. Shimoyama’s objecten zijn gemaakt van mooie, zachte materialen, in contrast met de vele rauwe video’s die op sociale media circuleren van fatale ontmoetingen met de politie.

Mensenrechten

Het Nederlandse equivalent van de hoodie, zoals schrijver, regisseur, performer en programmamaker Malique Mohamud van Concrete Blossom het noemt, is de jas met bontkraag. Eveneens politiek beladen en vol vooroordelen over de drager. In de expositie hangen zes van zulke dure jassen aan een kapstok zoals je ze naast de deur van een klaslokaal zou kunnen aantreffen. Het werk, genaamd An und für sich van Daniëlle van Ark, moet bezoekers aan het denken zetten. De jassen zijn een uniform geworden, een sjabloon. 

Het werk zegt iets over de relatie tussen het individu en de groep. In ­dezelfde ruimte ‘hangen’ ook twee etalagepoppen rond, in trainingsbroek en weggedoken in hun hoodie. Lou Stoppard: “Mensen schrikken ervan, het geeft ze een unheimisch gevoel.”

De Nederlands-Servische Bogomir Doringer creëerde speciaal voor de tentoonstelling een videoinstallatie met uiteenlopende manieren waarop de media mythes en sterotyperingen rondom het kledingstuk voortbrengen en in stand houden. Daarnaast deed hij onderzoek naar het gebruik van maskers in hedendaagse protestbewegingen, van Pussy Riot en Anonymous tot het Zapatistisch Nationaal Bevrijdingsleger. De eis je gezicht te laten zien en de vraag om transparante en continue zichtbaarheid, druisen in tegen onze individuele vrijheid en mensenrechten, vindt de kunstenaar.

Júist die camera’s en inbreuk op de privacy zijn voor veel mensen reden om, als teken van ­verzet, een capuchon te dragen. Vexed Generation, het Britse cultkledinglabel uit de jaren ­negentig, is een reactie op mensenrechtenschendingen door de overheid en het groeiend aantal bewakingscamera’s – in het Verenigd ­Koninkrijk alleen al tussen de 4 en 6 miljoen. ‘Als jij een camera ophangt, doen wij onze kraag omhoog’ is hun motto. 

Hun ‘slash neck hoodie’ uit 1998 is bij de mond en hals bedrukt met een clausule uit de crime and disorder act: een wetsvoorstel dat de politie bevoegdheid geeft mensen te dwingen hun masker af te zetten.

Naast de negatieve maatschappelijke connotaties die het kledingstuk oproept, wordt er in Rotterdam gelukkig ook ingegaan op het culturele en modische aspect van de hoodie. Een foto die fotograaf Campbell Addy van model Adut Akech in een XXXL Balenciaga sweater maakte, eerder gepubliceerd in het Britse tijdschrift i-D, ontbreekt niet. 

Voor tijdschriftliefhebbers is er sowieso een keur aan beelden van de hoodie in muziek- en modebladen. We zien acteur Daniel Radcliffe – aka Harry Potter – op de oktober 2013 cover van The New York Times Magazine met hoodie, daarnaast in vetgedrukte letters: ‘Harry Who?’. Een poging zo geassocieerd te worden met coole popsterren en stoere mannelijkheid en zo van zijn kinderimago af te komen. 

Ook zien we dat de hoodie het uniform is geworden van jonge ceo’s en ondernemers om een buitenstaandersimago te cultiveren, neem Facebookoprichter en miljardair Mark Zuckerberg.

Wu-Tang Clan

Het Amerikaanse merk Champion, uitvinder van de hoodie, bracht de capuchonsweater in de jaren dertig op de markt als het ideale kledingstuk voor atleten om over wedstrijdkleding te dragen om zo, voor of na de training, warm te blijven. Bouwvakkers die buiten in de kou werkten namen het over, graffitikunstenaars en breakdancers volgden, net als hiphop­muzikanten en hun fans. 

Expo The Hoodie in Het Nieuwe Instituut.Beeld Elle Perez

Op de cover van het eerste studioalbum Enter the Wu-Tang (1993) – te zien in Rotterdam – bedekken leden van de Amerikaanse hiphopgroep Wu-Tang Clan hun gezicht met capuchons en maskers.

Kortom, het kledingstuk heeft weinig meer van doen met sportswear, maar is alom geliefde streetwear geworden. In het businessclass­gedeelte van een vliegtuig kom je er modellen en dj’s off duty in tegen, maar ook Amerikaanse dames op leeftijd, omdat je er zo heerlijk comfortabel en knus in kunt wegduiken. 

Op dat verlangen om in de huidige hectische maatschappij je soms even af te zonderen in je eigen wereld, is het geavanceerde Britse kledingmerk Vollebak ingesprongen met zogeheten ontspanningshoodies die zijn uitgerust met een gaas­vizier en ingebouwde lusjes voor een kop­telefoon. Volgens het merk – in de Britse pers geroemd omdat ze voor outdoorkleding hetzelfdde zouden doen als Tesla voor auto’s’ – zijn hun hoodies ‘een isolatietank die je overal mee naartoe neemt’. Duik erin weg en je creëert je eigen space: mindfulness in een hoodie.

The Hoodie, Het Nieuwe Instituut, tot 12 april 2020

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden