PlusAchtergrond

Het wrakstuk dat hij koesterde na de Bijlmervliegramp is nu in het Amsterdam Museum

Het Amsterdam Museum en Imagine IC staan stil bij de Bijlmervliegramp, dit jaar dertig jaar geleden. Hoe verzamel je een vliegramp? ‘Dat luikje was superheet, ik brandde er mijn vingertoppen aan.’

Kees Keijer
In het midden het vliegtuigluik dat Floor Wesseling na de Bijlmervliegramp vond en mee naar huis nam. Beeld Monique Vermeulen/Amsterdam Museum
In het midden het vliegtuigluik dat Floor Wesseling na de Bijlmervliegramp vond en mee naar huis nam.Beeld Monique Vermeulen/Amsterdam Museum

Hij zat 4 oktober 1992 op zijn kamer te wachten tot Studio Sport zou beginnen. Floor Wesseling, destijds 17 jaar oud, hoorde ineens iets vreemds. “Een gigantisch gek geluid.”

Hij woonde in Geerdinkhof, vlak bij de flats Groeneveen en Klein-Kruitberg. “Ik keek uit mijn raam waar dat geluid vandaan kwam. Het was heel naargeestig. En opeens zie ik zo’n enorme paddenstoel. Direct daarna werd alles oranje.”

Wesseling ging met zijn vader en broertje van 14 op onderzoek uit. Zijn vader dacht aan een gaslek, maar dat geloofde Floor niet. Toen ze bij de rampplek kwamen, zagen ze verschrikkelijke dingen. “Verbrande mensen, mensen die sprongen, echt verschrikkelijk. Ik was in shock en mijn vader begon gelijk mensen te helpen.”

“Op een gegeven moment kijk ik op de grond en toen zag ik dat ding liggen.” Aan zijn voeten lag een wrakstuk, een ovale vorm van een centimeter of zestig. ‘Impact resistant door’ staat er in zwarte letters op. “Toen zei ik: het is een vliegtuig!”

“Ik pakte dat ding op. Hij was superheet. Je ziet het aan die vlekken, daar brandde ik mijn vingertoppen aan.” Toen het brokstuk was afgekoeld heeft Wesseling hem alsnog opgeraapt en onder zijn jas meegenomen naar huis. “Ik heb het altijd bewaard, als een aandenken. Het is een behoorlijk ironische tekst, ‘impact resistant door’. Dat klopt, hij heeft de klap inderdaad heelhuids doorstaan.”

Lappendeken

Het wrakstuk ligt nu in een vitrine in het Amsterdam Museum aan de Amstel. Het museum werkte samen met Imagine IC om stil te staan bij de Bijlmervliegramp. Bij Imagine IC op het Bijlmerplein staan de verhalen en herinneringen centraal van mensen die de ramp van nabij meemaakten. In het Amsterdam Museum zijn vooral objecten en kunstwerken te zien die met de ramp te maken hebben.

Tijdens een residentie bij CBK Zuidoost koos Fatric Bewong uit Ghana ervoor een kunstwerk te maken over de vliegramp. Voor het project ging Bewong bij Het Groeiend Monument (een boom die de ramp doorstond) in gesprek met dertig deelnemers die verbonden zijn met de geschiedenis van de plek.

Zij maakten onder andere frottage-tekeningen van de schors van bomen in de buurt. Witte katoenen servetten werden over de bomen gelegd en met zwart krijt betekend, waardoor de structuur van de schors zichtbaar wordt. Deze servetten werden onderdeel van een lappendeken van herinnering. In het kunstwerk zit ook de honingraatstructuur van het stedenbouwkundige plan van de Bijlmer verwerkt.

Traumaverwerking

Fotograaf Paul van Riel was op die bewuste 4 oktober ook aanwezig in de Bijlmer. Zijn foto’s tonen de ravage van het rampgebied, de hulpdiensten en de media. Een deel van zijn foto’s verscheen in kranten, in de tentoonstelling hangen afdrukken die niet eerder getoond zijn.

Na de ramp was de impact op kinderen in Zuidoost groot. Ze konden zich slecht concentreren en luisterden angstvallig naar het geluid van overvliegende vliegtuigen. Basisschooldocenten lieten hun leerlingen tekeningen maken om te helpen met traumaverwerking. Een jaar later werden de tekeningen en teksten gebundeld in het boek Een gat in mijn hart. Een indrukwekkende selectie van de bladen hangt nu op zaal.

Proeftuin

De huidige generatie kinderen blijkt opvallend slecht geïnformeerd over de Bijlmervliegramp. Gonca Yalçiner, manager Educatie en Participatie van het Amsterdam Museum: “Op scholen is er helemaal geen aandacht voor. Kinderen komen het bij toeval tegen als een docent het belangrijk vindt. Maar het zit niet structureel in het curriculum.”

“In ons museum hebben we ook weinig objecten in de collectie, dus we gebruiken deze tentoonstelling als proeftuin om te kijken welke verhalen en welke objecten we missen. Want het is onderdeel van de geschiedenis van de stad.”

Floor Wesseling heeft het luikje van het vliegtuig nu tijdelijk uitgeleend aan het museum. De afgelopen vijftien jaar hing het wrakstuk in zijn studio voor grafische vormgeving in Noord. Het zit daar in een geel buizenframe dat toevallig precies dezelfde kleur heeft als de achterkant van het luik. “Iedereen denkt dat het onderdeel van de architectuur is. Ik zie het bijna elke dag en voor mij is het een gedenkteken.”

“De laatste tijd zat ik te denken om het aan het Amsterdam Museum te schenken. Maar we moeten even overleggen of ze het willen. En anders hang ik hem gewoon weer terug in de studio.”

30 jaar Bijlmervliegramp: t/m 21 mei 2023 in Amsterdam Museum aan de Amstel, t/m 31 januari in Imagine IC.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden