PlusAchtergrond

Het werk van indiefilmer Kelly Reichardt is radicaal op de meest bescheiden manier

First Cow speelt in het Oregon van 1820, waar een eerste koe aankomt.  Beeld -
First Cow speelt in het Oregon van 1820, waar een eerste koe aankomt.Beeld -

Indiefilmer Kelly Reichardt is dit jaar een van de belangrijkste (virtuele) gasten op het filmfestival van Rotterdam. De afgelopen 25 jaar bouwde ze gestaag aan een eigenzinnig oeuvre vol dolers langs de rafelranden van de Amerikaanse droom.

Alleen al de titels van de films van Kelly Reichardt (56) spreken boekdelen over haar rijke oeuvre. Ze maakte zeven speelfilms sinds haar debuut River of Grass uit 1994, en stuk voor stuk dragen ze titels van exact twee woorden, de koppelwoordjes ‘and’ en ‘of’ daargelaten (voor haar sporadische korte films houdt ze het meestal bij één woord).

Ondanks hun beperkte lengte weten die titels te intrigeren, vaak doordat er twee woorden aan elkaar gekoppeld worden die logisch samengaan en intuïtief toch ook botsen. Old Joy, bijvoorbeeld, de titel van haar tweede speelfilm, waarmee ze internationaal doorbrak en in 2007 een Tiger Award won op het filmfestival van Rotterdam. Of Night Moves, haar ecothriller over drie milieuactivisten die een aanslag beramen. Of in het geval van haar recentste film: First Cow – de gejaagdheid van dat competitieve woordje ‘first’ tegenover de bedaagd herkauwende koe.

Die titels zijn vakwerk op de vierkante centimeter. Het is tekenend voor het rijke minimalisme en de weloverwogenheid die Reichardt ook in de films keer op keer toont. Haar werk is radicaal op de meest bescheiden manier denkbaar.

Dat zag ook de jury van de Robby Müller Award, de vorig jaar door het IFFR ingestelde prijs voor uitmuntende beeldmakers, vernoemd naar de legendarische Nederlandse cameraman. Om de prijs luister bij te zetten, geeft Reichardt op het festival een Big Talk en wordt First Cow vertoond.

Reichardt werd in 1964 geboren in Miami, Florida. Daar maakte ze ook haar speelfilmdebuut River of Grass. Vanaf haar tweede film, Old Joy, draait ze al haar werk in de andere uithoek van het Amerikaanse continent, op de stoffige wegen en in de groene bossen van Oregon.

Die films lijken op papier in bekende hokjes te passen. River of Grass klinkt als een Bonnie en Clydeachtig misdaadverhaal over een stel op de vlucht. Old Joy en Wendy & Lucy (2008) zijn roadmovies, Night Moves een ecothriller, Meek’s Cutoff (2010) en First Cow spelen in de westernzandbak.

Reichardt trekt echter doelbewust de angel uit die genres. River of Grass omschreef ze al als ‘een roadmovie zonder de weg, een liefdesverhaal zonder liefde, een misdaadverhaal zonder misdaad’. Die strategie van weglaten is een vaste waarde in haar oeuvre, net als haar scherpe oog voor de grimmige schoonheid van het Amerikaanse landschap. In welk genre ze ook werkt, Reichardts films zijn in de eerste plaats karakterstudies: rustig uitgesponnen verhalen van mensen die weg proberen te komen, maar daar vrijwel nooit in slagen.

Oliebollen voor de kolonisten

First Cow zet in dat opzicht een bescheiden nieuwe stap. In het Oregon van 1820 ontstaat een vriendschap tussen Otis Figowitz, alias Cookie, de timide kok voor een groep rouwdouwende pelsjagers, en de Chinese immigrant King-Lu, op de vlucht nadat hij een moord heeft gepleegd. Samen zien ze een uitweg uit het zwervende bestaan dankzij de koe die de rijkste man van het gebied naar de nieuwe wereld heeft laten verschepen – inderdaad, de eerste koe in de wijde omtrek. Cookie en King-Lu melken het dier ’s nachts in het geniep, en met die melk maakt Cookie oliebollen die grif aftrek vinden onder de kolonisten.

Voor het eerst zijn Reichardts hoofdpersonages dus geen dolende zielen, maar willen ze zich settelen waar ze zijn. De in het heden geplaatste openingsscène van de film, waarin een vrouw die haar hond uitlaat stuit op twee skeletten die zij aan zij in het bos liggen, maakt al duidelijk dat hen dit in zekere zin lukt, maar hij hangt ook direct een dreiging boven het verhaal.

Aan de haal met de western

In Meek’s Cutoff ging Reichardt ook al aan de haal met het westerngenre. Daar bekeek ze de barre tocht door de woestijn van een groep kolonisten vanuit het vrouwelijke perspectief, dat klassieke westerns consequent negeerden. In zekere zin doet ze dat in First Cow opnieuw, ook al zijn haar hoofdpersonages hier twee mannen. In een sleutelscène zien we hoe Cookie het houten hutje dat King-Lu voor zichzelf bouwde een opfrisbeurt geeft: de spulletjes aan kant, een bosje zelfgeplukte bloemen op de tafel.

Zonder drammerig of pamflettistisch te worden, sluipt zo het actuele thema identiteitspolitiek de film in, zoals Reichardts werk altijd een onderhuidse politieke lading heeft. Zie in First Cow ook de nooit benadrukte en toch altijd nadrukkelijke aanwezigheid van de oorspronkelijke bewoners van het Amerikaanse continent aan de randen van het verhaal en de beelden.

Wat je daarvan maakt, is aan de kijker zelf. Het dichtst bij een statement komt Reichardt in een terloops gefilmd gesprek tussen twee sjofele cowboys die verder niets met het verhaal van doen hebben. “Als dit een plek voor koeien was, had God ze er wel gemaakt,” bromt de een. “Geldt dat niet ook voor witte mensen?” riposteert de ander.

Kelly Reichardt. Beeld Corbis via Getty Images
Kelly Reichardt.Beeld Corbis via Getty Images

Big Talk: Kelly Reichardt, 4/2, 17.00 uur via iffr.com. First Cow is vanaf 3/2, 17.00 uur 72 uur on demand beschikbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden