PlusBoekrecensie

Het vluchtelingenverhaal van Daniel Nayeri is als een legendarische lappendeken

Het is zijn eigen levensverhaal dat Daniel Nayeri, nu 37, te boek stelde. Beeld
Het is zijn eigen levensverhaal dat Daniel Nayeri, nu 37, te boek stelde.

Hij is een zelfbenoemde Sjeherazade in zijn eigen Vertellingen van duizend-en-één-nacht, de met zijn moeder en zus uit Iran gevluchte Khosrou Nayeri. Hij is twaalf en doet voor de klas van Mrs Miller in Edmond, Oklahoma zijn verhaal. Een verhaal dat zich niet laat wringen in de wetten van de westerse ­vertelkunst. Het voert naar zijn verre voorouders in het mythische land Dastan dat Perzië werd en toen Iran. Het voert naar de jaren toen hij nog gewoon was en merksneakers droeg en een vader had. Het voert naar geheime politie, martelingen en een vluchtelingencentrum in Italië.

En het wekt ongeloof bij zijn klasgenoten – want alle Perzen zijn leugenaars, hij praat raar en zijn eten stinkt. Dat hij zijn onuitspreekbare naam van een oude koning heeft verruild voor de meer toegankelijke van een andere, Daniel, maakt hem niet minder buitenstaander in een land waar schoolreisjes worden gemaakt naar een 98 jaar oud huis dat een ‘historische plek’ is.

Lappendeken

Het is zijn eigen levensverhaal dat Daniel Nayeri, nu 37, te boek stelde. Veertien jaar geleden kreeg hij het bericht dat zijn ‘baba Haji’ in Ardestan was overleden; nooit meer zou er een herinnering aan zijn grootvader van vaderskant bij komen, dan de slechts drie die hij bezat.

Dat was het moment dat hij besloot zijn verhaal op te schrijven. Want vergeten, stelt hij, is wat het meest pijn doet. ‘A true story,’ luidt de ondertitel van Everything sad is untrue. Voor zover hij weet, schrijft Nayeri in zijn nawoord, hij kon geen familie­papieren of historische documenten raadplegen, hij schreef vanuit eigen herinnneringen. En zoals hij Khosrou/Daniel de twaalfjarige verteller laat benadrukken, herinneringen zijn nooit helemaal waar. ‘Een verhaal als een lappendeken is de schande van de vluchteling.’

Maar wat een lappendeken! Eerder een magisch tapijt – of het legendarische, met robijnen en smaragden ­bezaaide tapijt De Lente van Khosrou van de gelijknamige shah rond 500.

Schattig maar ook sneu

De kleine Khosrou was ‘mazloem’ geweest: ‘Je zegt het van iemand die schattig maar ook een beetje sneu is. Mazloem is een jong hondje. Geen blij hondje, maar een hondje dat wordt geschopt.’ Maar als Daniel sterkt hij zich aan pesterij en pijn en slaat een brug naar zijn toekomst.

Nayeri droeg het boek op aan zijn moeder, de ontstuitbare. ‘Toen ik als klein jongetje in Isfahan woonde, zei ik altijd tegen mijn moeder dat ik later een kasteel op de berg Sofeh voor haar zou bouwen. Een luchtkasteel, waar ik vanuit mijn raam naar kon kijken (…) Het spijt me, mam. Ik ben het niet vergeten. Het is me alleen nooit gelukt. In plaats daarvan heb ik een boek voor je geschreven. Ik weet dat het er niet aan kan tippen.’

Dat is niet waar.

null Beeld -
Beeld -

Fictie

Daniel Nayeri
Alles wat verdrietig is, is onwaar
Vertaald door Carla Hazewindus
De Geus, €24,50
384 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden