Plus Boekrecensie

Het ultieme Ramses Shaffy-naslagwerk? Dit boek doet een poging

Zondag is het tien jaar geleden dat Ramses Shaffy overleed. Over de man die eerst Amsterdam en vervolgens het hele land wist in te palmen schreef Sylvester Hoogmoed het boek Door alles heen.

Ramses Shaffy in 1968. Beeld ANP

Als hij een Fransman of een Amerikaan was geweest, zou hij dan een internationale ster zijn geworden? Zou dan de hele wereld zijn Sammy kennen en zingen?

De Amerikaanse jazzzangeres Blossom Dearie nam in de jaren zeventig een Engelstalige versie op van Sammy. Spotify kent die uitvoering niet, YouTube wel. Beschaafd swingende piano, mooi ingetogen zang. ‘High, Sammy, look up high, Sammy…’ Het is of ze een standard zingt, zo’n jazzklassieker die werd onttrokken aan het Broadwayrepertoire.

Nederland was te klein voor het talent van acteur, zanger, liedjesschrijver en vooral levenskunstenaar Ramses Shaffy, maar veel verder dan Vlaanderen reikt zijn roem niet. Serieuze pogingen ook elders voet aan de grond te krijgen waren er nauwelijks en strandden jammerlijk. In 1965 ging Shaffy met een heel stel vrienden met de Holland Amerika Lijn naar Amerika. Zijn optredens aan boord sloegen aan, maar in New York leidden ze tot alleen lange gezichten.

Shaffy en zijn entourage hadden op zee de grootste lol, dat wel. Hij en vriend Jan Cremer wisten zich meester te maken van de omroepinstallatie op het schip. Cremer riep de ene helft van de passagiers op voor een oefening waarvoor zij dienden aan te treden in hun zwemvesten. De andere helft kreeg van Shaffy te horen dat de kapitein zojuist vader was geworden en daarom iedereen uitnodigde voor een borrel.

Bekend en onbekend werk

We lezen het in het ter gelegenheid van Shaffy’s tiende sterfdag verschijnende Door alles heen van Sylvester Hoogmoed. Het is niet de eerste keer dat Hoogmoed zich over Ramses Shaffy buigt. Eerder verscheen van hem de Shaffybiografie We zien wel en ook schreef hij een boek over Shaffy’s moeder (een excentrieke Russin die zich aan de Côte d’Azur voordeed als dochter van de tsaar).

Door alles heen wordt op de achterkant aangeprezen als ‘het ultieme Ramses-naslagwerk’. Er zijn weinig Nederlandse artiesten bedeeld met een zo fraai en zo compleet boek, maar merkwaardig genoeg ontbeert Door alles heen een register – toch essentieel bij een naslagwerk.

Wel bevat het boek een discografie en een overzicht van alle toneelstukken, musicals en films waarin Shaffy optrad. Er staan heel veel foto’s in en het bevat twee cd’s: een met Shaffy’s bekendste werk, de ander met niet eerder uitgebracht materiaal.

Het biografische deel leunt vanzelfsprekend zwaar op Hoogmoeds eerdere boeken over Shaffy, maar bevat ook veel aanvullingen daarop. Een hoofdstuk is bijvoorbeeld gewijd aan Ramses Shaffy als kunstschilder (ja, was hij ook).

De minder aangename kanten van Shaffy worden in Door alles heen niet uit de weg gegaan. De man die eerst heel Amsterdam en toen het land wist in te palmen met zijn charme en zijn muziek was ook onbetrouwbaar en had vaak een kwaaie dronk.

Stil, Tom Jones

Maar ook zonder drank kon hij bot uitvallen. En meerdere keren verstoorde hij voorstellingen van collega’s; bij een optreden van Tom Jones in Carré maakte hij zoveel stampij dat de muziek werd stilgelegd.

Door alles heen bevat ook de geweldige anekdote over een eigen concert in Sneek, waar hij Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder zong, de klassieker die eindigt met twee maal een staccato ‘Niet zonder ons!’. In Sneek donderde hij bij het eerste ‘Niet zonder ons’ van het podium de orkestbak in. Een ooggetuige: ‘Even was het stil, toen zag je twee handen tevoorschijn komen, toen zijn hoofd en alsof het erbij hoorde, zong hij nog één keer: ‘Niet zonder óns!’

Door alles heen van Sylvester Hoogmoed is verschenen bij uitgeverij JEA.

Een leven lang theater; Ramses Shaffy 1933 – 2009: zondag 14.30 uur in ITA. Het avondconcert van Maarten Heijmans is uitverkocht. www.ita.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden