PlusAchtergrond

Het Starik Museum van Kleine Werken heeft er met deze vermakelijke en ontroerende bundel een dependance bij

Zestien niet eerder gepubliceerde gedichten van F. Starik (1958-2018) bevat de nieuwe foto/collage/poëzie/prozabundel Leven als museum die zijn partner Vrouwkje Tuinman en kunstenaar Andrea Stultiens samenstelden. Met in elk exemplaar een unieke pop-up, ook te gebruiken als huisaltaartje.

Marjolijn De Cocq
Uit Leven als museum: digitale collage van negatieven uit het Starikarchief – afscheid van het Starik Museum aan de Rozengracht, 1993. Op de foto staat F. Starik. Beeld Andrea Stultiens
Uit Leven als museum: digitale collage van negatieven uit het Starikarchief – afscheid van het Starik Museum aan de Rozengracht, 1993. Op de foto staat F. Starik.Beeld Andrea Stultiens

Ze is bezorger geworden van zijn nagelaten werk. Vrouwkje Tuinman (47) was de partner van dichter, schrijver, kunstenaar F. Starik, 15 jaar met hem samen op de dag van zijn overlijden. Ze voltooide het tweede boek over zijn moeder, waaraan hij voor zijn dood had gewerkt: Klaar: afscheid van moeder en zoon, dat in 2019 verscheen.

Datzelfde jaar volgden een expositie van zijn beeldend werk in etalageruiten in ‘zijn’ Staatsliedenbuurt in september en een expositie in het Literatuurmuseum in Den Haag met foto’s van kunstenaar Andrea Stultiens van de onttakeling van zijn woning.

Tuinman won de Grote Poëzieprijs 2020 voor Lijfrente, de dichtbundel over liefde en dood die ze schreef na de dood van Starik. De afgelopen weken was ze druk met de opbouw van de tentoonstelling Eeuwig in aanbouw – F. Stariks leven als museum in het Stadsarchief, die tot en met 5 juni te zien is. Het archief van de Stichting Eenzame Uitvaart, waarvan Starik grondlegger was, is opgenomen in de collectie.

Mijn leven als museum was in 1993 bij uitgeverij In de Knipscheer het eerste prozaboek van Starik. Nu is er ter gelegenheid van de nieuwe tentoonstelling de foto/collage/poëzie/prozabundel Leven als museum. In een eenmalige oplage van 500 stuks, met daarin opgenomen zestien niet eerder gepubliceerde gedichten van Starik.

Voorin, Starik zelf: ‘De zucht tot documenteren kennen wij als een persoonlijke behoefte, we willen niet vergeefs hebben geleefd (...) Voor nu is het genoeg dat u begrijpt dat ik mijzelf als een Museum opvat, een verzameling van curieuze indrukken. U zult begrijpen dat ik daardoor wel gedwongen ben om bijna alles curieus te vinden, want ik maak eigenlijk nooit wat mee.’

Idee van meervoudigheid

Leven als museum is Tuinmans eerste uitgave in zelfbeheer. “Naast F.’s gedichten ook nieuw werk van mij, veel beeld van F. zelf, van Andrea, van mij. En mengvormen daarvan. We laten bij alles in het midden wie de maker is of makers zijn. F. verdubbelde en verknipte graag beelden. En Andrea heeft dat idee van meervoudigheid vermeervoudigd. Er zijn ook foto’s van teksten die niet eerder zijn gepubliceerd. Het boek is erg in de geest van F.” Lacht. “Alleen het gedeelte dat we het vooralsnog allemaal zelf betalen niet!”

De bundel is met dat meervoudige beeld, gedichten, handgeschreven notities en uitgetypte brieven een vermakelijk én ontroerend allegaar. April 1990, brief van F. von der Möhlen aan Herhuisvesting. ‘Met tranen in mijn ogen van Ontroering dank ik U voor UW gulle Aanbieding. De dag dat Uw brief kwam, heb ik en wel Onmiddellijk! De vriendelike huisjesmelker opgebeld, Pastoor Konijnens of zo.’

Mooi adres aan de Rozengracht, hij had altijd graag boven een garnalenkraam willen wonen. Hij moest niettemin het aanbod afslaan. ‘Ten eerste heeft de woning van die aluminium ramen, van dat kunststof, dat je nooit hoeft te verven, ik vind dat lelik. Mijns inziens zou er Principieel geweigerd moeten worden om achter dergelike moderne armoe plaats te nemen.’

Het werd een ander nummer van de gracht waar hij in 1992 zijn Starik Museum van Kleine Werken zou vestigen. Een waardebon voor een kort onderhoud met de directie van het Starik Museum is opgenomen, registratie van het eerste lid van het Starik Museum (‘geldig zolang het Museum zal bestaan’), een oproep aan ‘dames en heren potentiële vrienden van het Starik Museum’ d.d. 31.05.1992 . Én een afwijzing van de aanvraag Eenjarige Activiteiten Subsidie 1993 die korte metten maakte met het ‘werkelikheidsgehalte’ van het museum.

Afgrijselijke spelfout

Toch was het er, ook even fysiek, aan de Rozengracht 221, inclusief de Starik Museum-Bode in een eerste oplage van zeven exemplaren zomer 1992. ‘Sedert mei 1992, sluitende, voorgoed: december 1993.’ En dit boek vangt niet alleen de geschiedenis maar ook het denken erachter: het formuleren van een ideaal museum. Starik: ‘Dat wil zeggen: het ideaal van het bouwen aan een oeuvre, niet het incidentele kunstwerk staat centraal, doch eer de ontwikkeling van het verhaal.’

Starik zelf het verhaal, het oeuvre, het museum; in tekst, beeld en performance. En zo heeft het Starik Museum, eeuwig in aanbouw, er weer een meervoudiging bij. Een nieuwe dependance als een pop-up; zoals elk boek in het midden letterlijk een pop-up bevat, uniek en handgevouwen.

Tuinman: “Een soort huisaltaartje voor de lezer. Maar voor wie alles wil zien komt er ook een stop-motionfilmpje van, en ze komen allemaal als download op www.starik.nl. O! En er zit één afgrijselijke spelfout in het boek. Ook als je zelf uitgeeft, gebeurt dat. Niet te geloven, een soort vloek. Ik overweeg daar nog een sticker voor te drukken, er zitten meer stickers op het boek. Met een prijsvraag: zoek de fout.”

Non-event

Ik heb er zelf niets van meegekregen.
Het is allemaal gebeurd en ik was er niet.
Ga je eindelijk eens dood, blijk je afwezig
bij je eigen sterfscène, je bent er niet bij geweest

niet bij de huilende mensen aan je bed
niet bij het mes dat je borstbeen splijt
niet bij het hart dat stopt met kloppen
en niet bij het ‘hé, hij doet het weer’.

Ik heb altijd gerekend op
dat ik dit nog mag meemaken, dit is míjn feest
je zwaait een laatste keer gedag

zoals het nu ging, was het niks,
een non-event, zo wou ik niet gaan
en kwam terug het leven in geslopen.
F. Starik

null Beeld

Leven als museum

Erven Starik Fabriek van Kleine Werken
€29,90, 182 blz.
bestellen via www.starik.nl

Eeuwig in aanbouw – F. Stariks leven als museum is tot en met 5 juni te zien in het Stadsarchief, Vijzelstraat 32.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden