Plus Analyse

Het Songfestival mag weer, al is er niks veranderd

In Nederland is het Eurovisie Songfestival weer bon ton. Gerenommeerde artiesten doen mee, serieuze media doen op serieuze toon verslag. Waar is de ironie gebleven?

Douwe Bob. Beeld ap

Tot vier jaar geleden was het parallelle universum waarin het Eurovisie Songfestival zich afspeelde prettig overzichtelijk. Het Songfestival was het domein van homo's, van de Tros en van rare Oost-Europese landen die niemand op de kaart kan aanwijzen. Maar bovenal was het Songfestival het summum van slechte smaak. Debiele acts in mallotige outfits die spuuglelijke liedjes zingen: iedere weldenkende osm'er haalde er zijn neus voor op.

Naar het Songfestival keek je niet. Punt.

Of eigenlijk, komma. Want er waren ook altijd al slimme sluiproutes om uit de greep van de goedesmaakpolitie te blijven. De meest gebruikte: ironie. Vooral de gayscene kon de kitsch­erigheid vol overgave omarmen door het te scharen onder 'camp': het semi-serieus, semi-valsenichterig dwepen met lage cultuur zoals ook met musicals en Willeke Alberti gebeurt.

Indianentooi
En gelijk opgaand met de acceptatie van de homo, en dan vooral van het gillerige Geer-en-Goorsoort, durfden ook steeds meer hetero's naar het liedjesfestijn te kijken. Maar dus niet zonder het eerst te overgieten met een dikke saus van ironie, de stijlvorm waarachter het altijd comfortabel schuilen is.

Treble (2006). Beeld epa

En zo kon Nederland jarenlang veilig lachen om het koeterwaals van Treble, om het draai­orgel van Sieneke en om de indianentooi van Joan Franka. De homo's schaterend, de hetero's een beetje besmuikt en de grachtengordel niet, of hoogstens als een boer met kiespijn.

Credible artiest
Toen kwam Anouk, en werd alles anders. Opeens bleek het te mogen: als credible artiest meedoen, en nog scoren ook. In haar kielzog volgden het succes van Ilse de Lange en Waylon, de pijnlijke afgang van Trijntje Oosterhuis en de gepolijste rock-'n-roll van Douwe Bob. In plaats van campy zangeressen uit het B-segment, gearriveerde artiesten die echt iets kunnen.

Het zorgde eerst voor vertwijfeling en daarna voor een kentering bij publiek en media. Het Songfestival moest klaarblijkelijk weer serieus worden genomen. Vijf jaar geleden was het nog ondenkbaar, maar inmiddels is ook in hoger­opgeleide kringen de vraag 'Waar ga jij zaterdag het Songfestival kijken?' doodnormaal, alsof het gaat om de Champions Leaguefinale.

Sportwedstrijd
Bij 'kwaliteitsmedia' deed het post-Pim Fortuyneffect opgeld. Uit angst om maatschappelijke ontwikkeling over het hoofd te zien, gingen ze overcompenseren.

De NOS meldde vorig jaar zonder enige schroom welke jurk Trijntje droeg tijdens de generale repetitie, bij Pauw werd de tweede halve finale uitgebreid nabeschouwd en dagblad Trouw, 'misschien wel de beste' maar toch zeker niet de frivoolste krant van Nederland, zette Douwe Bob prominent op de voorpagina nadat hij de finale had bereikt. En ook Het Parool deed woensdag verslag van het liedjesfestijn alsof het om een belangrijke sportwedstrijd ging. 'Stemvast, energiek en verleidelijk, Douwe Bob presteert op hoog niveau.'

Platte Eurodance
Maar wacht eens even. Is het Songfestival anno nu, los van het niveau van de Nederlandse inzendingen, anders dan tien jaar geleden? Is er reden om de liedjeswedstrijd meer belang toe te dichten dan dat mensen het blijkbaar leuk vinden?

Anouk (2013). Beeld anp

Nee hoor. Nog steeds zijn platte Eurodance en wanstaltige emokitsch de norm, nog steeds is de presentatie tenenkrommend niet-geestig en nog duurt het hele gebeuren veel te lang. Dat Nederland opeens serieuze deelnemers afvaardigt, maakt het Songfestival niet opeens een serieuze aangelegenheid.

Natuurlijk, je kunt intelligente essays schrijven over wat Conchita Wurst heeft gedaan voor de emancipatie van lhbt'ers in Europa, je kunt op de puntenverdeling diepgravende geopolitieke beschouwingen loslaten en je kunt het Songfestival zien als de vervolmaking van de Europese droom: Alle Menschen werden Brüder. Maar uiteindelijk is het Songfestival toch vooral een melige verkleedshow met niets om het lijf hebbende liedjes. Laten we er niet meer van maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden