PlusBoekrecensie

Het moesten de vrolijke Spelen worden, die van 1972, maar het werd een inktzwarte sportzomer

De Spelen van München in 1972 moesten Hitlers Berlijnse editie van 1936 doen vergeten. Maar Palestijnse terroristen maakten handig gebruik van de zwakke beveiliging, blijkt uit Rolf Bos’ reconstructie van deze zwartste bladzijde in de olympische geschiedenis.

Peter de Brock
Een Palestijnse gijzelnemer op het balkon van de flat waar de Israëlische sporters verbleven. Beeld AP
Een Palestijnse gijzelnemer op het balkon van de flat waar de Israëlische sporters verbleven.Beeld AP

De dag dat wielrenner Hennie Kuiper na een indrukwekkende solo olympisch kampioen wordt, baalt radioverslaggever Theo Koomen. Stiekem had hij gehoopt op een winnaar uit welk ander land dan ook, nu Hilversum heeft besloten de radioreportages te versoberen na de in een bloedbad geëindigde gijzeling van Israëlische sporters. De spraakwaterval mag kort verslag doen, maar niet live op de zender. Het is de zwaarste reportage van zijn leven.

Een dag eerder weet atleet Jos Hermens niet wat hij hoort, als Avery Brundage, de hoogste baas van Internationaal Olympisch Comité, op de herdenking voor de slachtoffers van het bloedbad de beruchte woorden uitspreekt: ‘The games must go on!’

Vergeet de zeventien doden, door met sporten. Wat een huichelaar, denkt de 22-jarige hardloper en hij gaat naar huis. Ook de Amsterdamse worstelaar Bert Kops senior pakt zijn koffers, uit respect voor zijn bij het gijzelingsdrama omgekomen Israëlische tegenstanders. De meeste sporters blijven echter.

De organisatie van München 1972 was vooraf gewaarschuwd voor een mogelijke aanslag door Palestijnse terroristen. Die tip verdween echter in een diepe la. Daarin lag ook al een rapport met worstcasescenario’s van terroristische activiteiten, van de Noord-Ierse IRA tot de Baskische ETA. ‘Verbazingwekkend, want terroristische aanslagen en vliegtuigkapingen, al dan niet gericht tegen Israël, waren in die jaren schering en inslag,’ stelt Rolf Bos in Een Duitse zomer.

Binnensluipen

Het moesten de vrolijke Spelen worden, die na de besmette nazi-spelen van Berlijn 1936 het andere Duitsland moesten tonen, ‘zonder militairen, zonder politie en zonder andere uniformen’. Met als gevolg dat iedereen met wat improvisatietalent het olympisch dorp in kon.

Sommige atleten leenden hun toegangspasjes uit aan familieleden en vrienden. ‘De bewakers, gretig om een niet-militair imago te creëren, lieten het allemaal toe.’ Als in de nacht van 5 september acht mannen met zware sporttassen over het hek klimmen, gaan er dan ook geen alarmbellen af. De bewaking ziet graag door de vingers dat sporters stiekem binnensluipen, na een avondje stappen.

Wat er daarna precies gebeurde, in het olympisch dorp en op het vliegveld, weet Bos redelijk te reconstrueren in een meeslepend relaas vol bonte personages. Maar niet voor de volle honderd procent, waarschuwt hij: ‘De meeste hoofdrolspelers van het drama zullen ruim twintig uur later dood zijn.’

Op doorreis

Andere betrokkenen schetsen tegenstrijdige gebeurtenissen, verantwoordelijke politici vegen achteraf hun straatje schoon. Zelfs de Israëlische sporters die het appartementencomplex weten te ontvluchten, spreken elkaar soms tegen. In het collectieve geheugen is München 1972 gereduceerd tot een paar iconische filmbeelden van gemaskerde Palestijnse terroristen op een balkon.

Jaren later, terug in het olympisch dorp, herkent ook Jos Hermens niet veel meer. De dag na de gijzeling en de mislukte bevrijdingsactie op het vliegveld verkeerde de hardloper in shock. “Zo’n daad was wel het laatste waar je rekening mee hield.”

Rolf Bos verbleef ook in München, die zomer van 1972. Heel even dan. Op doorreis naar Athene, wachtend met zijn rugzak op de nachttrein naar Wenen. ‘Ik was zeventien en wilde naar de Middellandse Zee.’ Daar heeft de latere sportverslaggever van de Volkskrant nog altijd spijt van.

null Beeld -
Beeld -

Een Duitse zomer

Rolf Bos
Alfabet, €29,90
446 blz.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden