PlusRecensie

Het misbruikte lichaam is ook een machtsmiddel

Als Joan in de ogen van een man kijkt, maakt ze direct een inschatting hoe groot de kans is dat hij haar verkracht. Mannen zíjn beesten, vrouwen wórden beesten zodra er andere vrouwen in het spel komen, is een van rauwe conclusies van Beest, de debuutroman van Lisa Taddeo (1980). Ze laat zien hoe the male gaze, de mannelijke blik, vrouwen verdeelt.

Dieuwertje Mertens
null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Als haar voormalige minnaar Vic zich in een restaurant ten overstaan van Joan en Big Sky, de man van wie ze houdt, door zijn hoofd schiet, vlucht Joan uit New York naar de bergen boven Los Angeles. De as van haar overleden ouders – haar verleden – reist in twee plastic zakken met haar mee op de achterbank.

Ze deelt haar nieuwe bloedhete onderkomen – een soort inferno – met de knappe 24-jarige River en de oude, seniele Leonard. Doel van de reis is om Alice te vinden, een jonge yogalerares, die ze nooit eerder heeft ontmoet, maar die een sleutel naar haar verleden is. Al snel ontvangt ze dreigende appjes van Vics vrouw die claimt dat haar dochter onderweg is om Joan te vermoorden.

Inderdaad, er zijn heel veel verhaallijnen. Maar onder aan de streep draait het hierom: als geen ander weet Joan hoe wreed en inhalig mannen kunnen zijn en hoe groot de toorn van vrouwen jegens andere vrouwen kan zijn.

“Als iemand me zou vragen mezelf in een woord te omschrijven, dan zou ik verdorven zeggen,” vertelt Joan aan een mysterieuze derde tot wie zij zich richt om haar levensverhaal te vertellen. Ze wil een aantal misvattingen de wereld uithelpen, vooral over vrouwen: “Ik wil niet dat je de haatspiraal voortzet.”

Joans verhaal begint als een intieme bekentenis, waarin ze de zaken niet mooier voorspiegelt dan ze zijn. Tot warme betrekkingen of vriendschappen met andere vrouwen is het in haar leven eigenlijk nauwelijks gekomen: “Ik was niet het soort vrouw waar andere vrouwen van houden.”

Maîtresse

Ze speelt graag en met verve de rol van maîtresse, maar de wederkerige liefde is haar nog nooit ten deel gevallen. De neiging om haar lichaam te pas en te onpas in de strijd te gooien als ruilmiddel voor waar het haar op dat moment ook aan schort, is een hardnekkige. Als tienjarige ondervond ze wat misbruik betekent en sindsdien is haar lichaam haar machtsmiddel, maar laat ze nu – 37 jaar oud en door het leven getekend – op het punt staan dat haar schoonheid tanende is en haar macht lijkt af te nemen: ‘Ik dacht aan de manier waarop mannen over vrouwen die hun schoonheid kwijt waren, praatten. Ik wist wat ze bedoelden, omdat het mij ook overkwam. Je ogen worden doffer en je verdroogt als een oude sinaasappel. Maar volgens mij is het niet zozeer een fysieke verandering, eerder een bijproduct van moeten toekijken hoe je echtgenoot met de oppas dweept.’

Joan knoopt een vriendschap aan met de bloedmooie Alice, van wie ze vooral registreert hoe mannen naar haar kijken en hoe zij hierop reageert. De lezer voelt hoe die blik hun omgang bedreigt en misschien wel vertroebelt. Maar de vriendschap – die liefde van een vrouw voor een andere vrouw – die voor Joan als snel een obsessief karakter krijgt, leert haar ook dingen. Alice hoort de verhalen over haar liefdesleven aan en vindt Joan minder verdorven dan zij zichzelf vindt: “Begrijp je Joan, je hebt verkrachtingen en dan zijn er ook nog de verkrachtingen die we toestaan, die waar we eerst voor gaan douchen en ons voor klaarmaken. Maar dat betekent niet dat zo’n man niks uitspookt.”

Overdaad aan verhaallijntjes

Haar bereidheid haar eigen karakter en handelen te fileren, haar mysterieuze en getroebleerde verleden en haar rake observaties van de berekenende omgang tussen de seksen en de fijne onomwonden stijl, maken van Joan een zeer aantrekkelijke verteller. Je hangt vanaf de eerste pagina aan haar lippen. Taddeo laat haar zeer gedoseerd met veel omwegen gebeurtenissen uit haar leven prijsgeven in de richting van haar superplot – de roman wordt ook wel een thriller genoemd. Maar in wezen is het een ideeënroman met een overdaad aan verhaallijntjes – een typische beginnerskwaal – die desalniettemin kunstig met elkaar zijn verweven. De krachtige verteller heeft zoveel gedoe echter niet nodig.

Het plot is ondergeschikt aan de onderliggende feministische thema’s als the male gaze en toxic masculinity, maar bovenal ondergeschikt aan haar intelligente verteller die ‘het systeem’ genadeloos blootlegt.

Lisa Taddeo: Beest. Vertaald door Janine van der Kooij.Nijgh & Van Ditmar, €22,50, 335 blz. Beeld
Lisa Taddeo: Beest. Vertaald door Janine van der Kooij.Nijgh & Van Ditmar, €22,50, 335 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden