Plus Achtergrond

Het meesterschap van de Koreaanse filmmaker Bong Joon-ho

Met Parasite won Bong Joon-ho dit jaar de Gouden Palm. De film over de kloof tussen arm en rijk navigeert meesterlijk tussen uitersten – Bongs handelsmerk.

In Parasite knoopt de hechte familie Kim de eindjes aan elkaar.

Parasite is te zien op de vierde editie van Parool Film Fest. Het jaarlijkse filmfestival vindt plaats van 9 tot en met 13 oktober en wordt georganiseerd door Het Parool en September Film. Ga voor meer informatie en tickets naar de website van Paff.

Man, vrouw, zoon en dochter; de gezinssamenstelling van de Zuid-Koreaanse families Kim en Park is identiek. Maar verder verschillen ze als dag en nacht. De familie Kim bewoont een bedompt souterrain in een ruige buurt en zet de tering dagelijks naar de nering. 

De familie Park woont in een designmeesterwerk van een van Korea’s beroemdste architecten en huurt voor elk wissewasje personeel in. Met list en bedrog slaagt zoon Kim erin om als bijlesdocent voor tienerdochter Park de afgeschermde villa te betreden. Wat hij daar aantreft, bevalt hem: hier valt meer te doen. En meer te halen!

Met Parasite zet de Koreaanse filmmaker Bong Joon-ho een klassiek indringersthema naar zijn hand. We kennen het uit Pasolini’s Teorema (1968), waarin de goddelijke verleider Terence Stamp een Italiaans bourgeoisgezin binnendringt en ontwricht. We zagen het in Borgman (2013), waarmee Alex van Warmerdam tot de hoofdcompetitie van Cannes doordrong. En we werden er in The Handmaiden (2016) mee verleid door Park Chan-wook. Bongs beroemde landgenoot werd ook genomineerd voor de Gouden Palm, maar won hem niet.

Park is de man van de barok gestileerde kronkelplotthrillers, zoals Oldboy, Sympathy for Lady Vengeance en zijn Amerikaanse productie Stoker. Bong is de meester van de onverwachte stemmingswisselingen. In zijn werk worden we ook op het verkeerde been gezet en verrast, maar dat heeft meer te maken met de toonzetting en het gevoel dan met de spectaculaire plotwendingen waar zijn collega het patent op heeft. 

Parasite bevat kluchtige scènes en humoristische contrasten, waar om gelachen en gegniffeld kan worden. Maar de film heeft ook wrange en pijnlijke kanten, die evenzeer overtuigen.

Liefdevolle vader

Die onwaarschijnlijke vereniging van uitersten gaat de ­regisseur al jarenlang uitstekend af. De internationale opmars begon met Bongs tweede film Memories of Murder (2003), waarin een onopgeloste seriemoordzaak op het Koreaanse platteland in de jaren tachtig wordt belicht vanuit het standpunt van de provinciale politiemannen die de zaak niet konden oplossen. Dat daarbij niet alleen gehuiverd, maar ook gelachen kon worden, was destijds ­ongehoord. Bong verhief zich boven het maaiveld in een genre dat destijds al door talloze Amerikanen van naam en faam betreden was.

Hoofdrolspeler Song Kang-ho werd voor Bong wat ­Robert De Niro voor Martin Scorsese is; de regisseur en de acteur halen keer op keer het beste bij elkaar naar boven. In Parasite speelt Song vader Kim, een aimabele man die zijn armlastige status compenseert met een liefdevolle omgang met zijn gezin. 

De warme familieband rond Song zagen we ook in Memories of Murder en vormde in de ­opvolger The Host (2006) het fundament voor een spectaculaire monsterjacht in Seoel. In de Koreaanse kaskraker gooide Bong de regels van het genre overboord door zijn bizarre riviermonster meteen bij daglicht te tonen: het beest ontvoert Songs dochter, waarop de vader er met andere familieleden alles aan doet om haar te redden.

In Mother (2009) maakte Song plaats voor actrice Kim Hye-ja, die als weduwe door roeien en ruiten gaat om haar met een verstandelijke beperking behepte zoon te beschermen. Bongs humane kijk op familiebanden werkt aanstekelijk, maar sentimenteel is zijn werk niet. Er broeit altijd iets onder het oppervlak en je weet nooit welke emotionele haarspeldbochten er in het verschiet liggen. 

Rechtlijniger is de regisseur wanneer hij zijn opvattingen over politieke en maatschappelijke vraagstukken uitdraagt. Het monster in The Host wordt op Seoel losgelaten omdat arrogante Amerikanen gif in de rivier lozen. De politie en de autoriteiten opereren in Bongs films zelden in het algemeen belang en de contrasten tussen de rijken en de onderklasse worden dik aangezet.

Het verklaarde Bongs belangstelling voor de Franse strip Le Transperceneige, die hij tot zijn eerste Engelstalige productie Snowpiercer (2013) bewerkte. Strip en film spelen zich af in een nieuwe ijstijd, waarin het restant van de mensheid overleeft in een doordenderende trein, waarbij de gescheiden wagons het rigide klassensysteem weerspiegelen. 

Het onderliggende vraagstuk over de rol van de mens in de toekomst van de aarde staat ook aan de basis van Bongs Okja (2017), waarin de liefde van een Koreaans meisje voor een genetisch gemodificeerd supervarken ontroert, terwijl de karikatuur van de voedselindustrie en het dierenactivisme doet schaterlachen. Het zijn uitersten die alleen bij Bong een coherente en meeslepende film kunnen opleveren.

Bongs status en de bijzondere kwaliteiten van Okja zorgden ervoor dat producent en distributeur Netflix met de film tot de hoofdcompetitie van Cannes werd toegelaten. Het leidde tot ophef en rumoer: echte cinema hoort op een groot doek in de bioscoop te worden genoten en niet op een beeldschermpje thuis, verklaarden puristen die Netflix als een plaag beschouwen. Zij hadden een punt. 

Maar het was wel gepast dat een formidabele ontregelaar als Bong Joon-ho in Cannes de barrière slechtte. Met Parasite keerde hij er dit jaar terug, om er als eerste Koreaan in de festivalgeschiedenis de Gouden Palm te winnen. Er klonk applaus, geen geklaag. Het meesterschap van Bong Joon-ho staat inmiddels buiten kijf. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden