PlusGalerierecensie

Het kaalgeslagen landschap van de Betuwe

Kyra Sacks gaat als beeldend kunstenaar en antropoloog op zoek naar een bijzonder fenomeen: solastalgia. Daarvoor ging ze naar het landschap langs de Waal.

Kees Keijer
Kyra Sacks exposeert bij Fleur & Wouter. Beeld -
Kyra Sacks exposeert bij Fleur & Wouter.Beeld -

Je zou het kunnen beschrijven als ‘landschapspijn’. Kyra Sacks: “Het is een weemoedig gevoel van verlies bij een plek waar je eigenlijk nog bent. Dus het is niet zoals nostalgie, een herinnering aan een tijd die voorbij is. Je bent er nog maar het landschap om je heen is zodanig aan het veranderen dat je het gevoel hebt dat je het kwijtraakt.”

Zon in december

Het concept werd in 2003 bedacht door de filosoof Glenn Albrecht om een soort emotionele of existentieel verdriet aan te duiden dat wordt veroorzaakt door klimaatveranderingen. “Er zijn wel meer van dat soort woorden bedacht. ‘Onbehagenweer’ vind ik ook heel mooi. Het is december en we zitten in het zonnetje, dat voelt niet oké.” De omvang en consequenties van die klimaatveranderingen zijn misschien te groot en overweldigend om te kunnen begrijpen, maar we projecteren onze ideeën al wel op het landschap. “Ik was nieuwsgierig of ik dat in Nederland al kan voelen. Ervaren mensen de natuur op een andere manier?”

Sacks ging terug naar een plek in de Betuwe die ze heel goed kent. De omgeving van haar ouderlijk huis, waar haar ouders nog wonen. Ze maakte er grote houtskooltekeningen die nu bij Fleur & Wouter hangen. Tekeningen van de uiterwaarden, van stukken land die vaak overstromen. “Door de jaren heen ben ik meer gaan nadenken over dat landschap van mijn jeugd. Nu is alles recht, zoals we denken dat een typisch Nederlands landschap eruitziet. Maar ik herinner het me anders. Toen was het voor mij een soort wildernis. Om bij een strandje te komen moest je door struiken en distels. Nu is het kaalgeslagen, om het water soepel te laten wegstromen.”

Leeuwerik

Naast kunstenaar is Sacks ook antropoloog. Ze ging haar dorpsgenoten interviewen, families die al generaties in de buurt wonen vragen of ze het gevoel van solastalgia herkennen. “Een van de buren heeft een ooievaarsopvang. Hij merkt dat ooievaars niet meer allemaal op trek gaan, dat ze steeds meer hier blijven. Een andere man miste de leeuwerik in het landschap.”

De verandering in de Betuwe is extra actueel omdat er weer een grote dijkverzwaring aan zit te komen. Daarvoor zullen weer bomen moeten worden gekapt en andere elementen uit het landschap verdwijnen. “Mensen voelen wel dat de dijk echt verzwaard moet worden. En de besluitvorming is moeilijk. Er is wel inspraak, maar ook weer niet echt. Dat brengt frustratie en pijn met zich mee. Je hebt eigenlijk niet meer zoveel te zeggen over jouw plek. Dit gaat gebeuren want het is voor heel Nederland van belang.”

SOLASTALGIA

KYRA SACKS
Waar Galerie Fleur & Wouter, Van Ostadestraat 43
Te zien t/m 20/3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden