Pluspaff

'Het is een acteursdroom om ­iedereen op één moment te zijn'

Op dertien schermen tegelijk was Manifesto een publiekstrekker bij het Holland Festival. PAFF presenteert de bioscoopversie van deze kunstzinnige monsterproductie.

Cate Blanchett declameert een Dadamanifest als priesteres van de punkBeeld Manifesto

Dertien rollen speelt Cate Blanchett in Manifesto van de Duitse kunstenaar Julian Rosefeldt. Ze is onder anderen een lerares die haar klas de filmwetten van Jean-Luc Godard doceert ('No­thing is original').

Ze speelt een fabrieksarbeider, een poppenspeler, een choreograaf, een dakloze man en een huismoeder die bidt voor 'kunst die niet alleen op zijn kont in een museum zit; voor kunst waar gaten in vallen als in sokken, die gegeten wordt als een stuk taart', terwijl haar zoons en echtgenoot ongeduldig zitten te wachten tot de kalkoen aangesneden kan worden. In een andere scène heeft Blanchett zelfs twee rollen, die van nieuwslezer en van verslaggever ter plaatse.

Dertien schermen
Op het afgelopen Holland Festival was Manifesto te zien op dertien schermen in een grote, verduisterde loods op een bedrijventerrein in Amsterdam-Noord - het was een van de publiekstrekkers. Wie toen geen kaartje wist te bemachtigen, kan nu terecht in de bioscoop, waarvoor Rosefeldt een speciale, lineaire filmversie heeft gemaakt.

De reden waarom hij ook een lineaire film uitbracht, was van praktische aard, aldus Rosefeldt: het was nodig om zijn project te financieren. Dat er nu ook een filmversie is, betekent dat Blanchett met haar bijzondere optreden in aanmerking komt voor de Oscar voor beste actrice.

De Oscars hadden er overigens ook bijna voor gezorgd dat het hele project was afgeblazen. Voordat de opnamen zouden beginnen, had Blanchett een Oscar gewonnen voor haar rol in Woody Allens Blue Jasmine. "En als je een Oscar wint, wil iedereen met je werken. Cate voelde dat het haar moment was en had het superdruk, maar gelukkig bleef ze aan boord."

Chemie tussen moeder en kind
"Maar de enige manier waarop we het konden doen, was door haar hele familie naar Berlijn te halen voor de kerst. Toen we het erover hadden wie haar man en kinderen konden spelen, stelde Cate haar eigen man en kinderen voor. Beter kan natuurlijk niet; die chemie tussen moeder en kind is niet gespeeld maar echt."

Rosefeldt ontmoette Blanchett zes jaar geleden; zij was in Berlijn voor filmopnamen, hij had een opening in de Berlinische Galerie. Een gemeenschappelijke vriend, de Duitse theaterregisseur Thomas Ostermeier, nam Blanchett daar mee naartoe als een soort verrassingsgast. Ze vond zijn werk mooi, zei ze, en ze raakten aan de praat. En toen spraken ze af dat ze een keer iets samen moesten gaan doen.

Rosefeldt wist direct dat hij haar meerdere rollen wilde laten spelen, omdat hij haar ziet als een soort onderzoeker van de menselijke soort. Blanchett bleek direct gefascineerd. "Het is ook een droom voor iedere acteur om iedereen op één moment te zijn. Manifesto bewijst mijn gelijk; Cate kan heel goed iemand anders worden. Niet spelen, maar wórden; het is alsof ze door iets of iemand wordt over­genomen."

Drie uur voor de baard
Eigenlijk had Rosefeldt twintig scènes willen maken, maar dat was onmogelijk, omdat Blanchett maar elf dagen tijd kon maken. "Het was gekkenwerk; ze speelde op dezelfde dag de zwerver én de nieuwslezeres; een man en een vrouw, met compleet verschillende accenten. Alleen het opplakken van haar baard kostte al drie uur. En dan die teksten..."

"Bij theatermonologen zou je er weken op moeten studeren, maar daar was natuurlijk ook geen tijd voor, dus we moesten een truc verzinnen. Via een oortje fluistert haar assistent ze in haar oor. Jack Nicholson doet het zijn hele carrière al op die manier, vertelde Cate."

De tweede editie van PAFF, het filmfestival van Het Parool, distributeur September Film en De Filmhallen, is van 4 tot en met 8 oktober in De Hallen. Kijk voor kaarten en het volledige programma op www.paff.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden