PlusFilm van de week

Het intrigerende Sibyl is een tikje labiel

Justine Triets komische drama of dramatische farce Sibyl trekt veel emotionele registers open – zoals ook de titelfiguur onevenwichtiger in het leven staat dan in eerste instantie lijkt. 

De simpele titel van Justine Triets Sibyl verhult de complexe opbouw, want er lopen nogal wat lijnen door elkaar. De hoofdlijn is voor dat titelpersonage, een psychiater die besluit om haar praktijk te sluiten, zodat ze kan terug­keren naar haar eerdere carrière als schrijfster. Er is ­echter ook de lijn van de jonge actrice Margot, de laatste patiënt die Sibyl aanneemt en voor wie ze al snel een ongezonde fascinatie opvat.

En er is de lijn van Sibyls eigen verleden, dat wordt op­gerakeld door de relatieperikelen waarin Margot vastzit – ze is onbedoeld zwanger van haar getrouwde tegenspeler. Plus de lijn van Margots minnaar en diens echtgenote Mika, een excentrieke regisseuse.

De montage van de film was dan ook een flinke kluif, vertelde de Franse regisseur Justine Triet in januari ­tijdens het filmfestival van Rotterdam, waar Sibyl in voorpremière ging. “Die flashbacks moesten er chaotisch, zintuiglijk in worden verweven. Toen ik het schreef, had ik, geloof ik, het idee dat we via die flashbacks in twee tijden tegelijk zouden kunnen zijn. Zo werkt het natuurlijk niet – in de montage moet je kiezen. Er waren nog veel meer lijntjes, waar we in de montage uiteindelijk geen ruimte voor hebben kunnen vinden.”

“Het grootste slachtoffer van de montageslag was het personage van Margot. Er was veel meer dat rond haar speelde, maar uiteindelijk hebben we vrij rigoureus voor het verhaal van Sibyl als hoofdlijn moeten kiezen. Dat was echt een puzzel, juist omdat die caleidoscopische opzet altijd de kern van de film was. Die moesten we behouden, terwijl we ook meer focus op Sibyl legden. Het was een beetje als zo’n draaikubus – als je denkt dat één kant klopt, ligt aan de andere kant alles weer overhoop.”

Verbergen achter fictie

Sibyl stipt een flinke dosis heftige thema’s aan – alcoholisme, psychiatrische problemen, giftige relaties, verbroken liefde – maar de kern was en bleef voor Triet het boek dat Sibyl aan het schrijven is, waarvoor ze al snel Margots leven als basis neemt. “Al die andere dingen zijn óók noodzakelijk, ik zou niet willen kiezen, maar het hart van de film is het creatieve proces. Of dat nu het schrijven van een boek is of het invullen van een rol als actrice.”

Of het maken van een film, natuurlijk. Triet, glim­lachend: “Ik verwerk mijn eigen realiteit niet zo openlijk in mijn films. Ik verschuil me liever achter een dikke laag fictie, maar er zitten zeker dingen in de film die uit mijn eigen leven komen. Bijvoorbeeld rond het uitgaan van Sibyls relatie en de problemen die mannen kunnen hebben met een vrouwelijke kunstenaar. Alleen zou ik nooit kunnen omgaan met de mensen in mijn omgeving zoals Sibyl dat doet – ze is bijna een vampier, hoe ze zich Margots verhaal toe-eigent voor haar eigen fictie.”

Virginie Efira (l) speelt charismatisch de titelrol in Sibyl.

Toch weigert Triet om haar hoofdpersonage daardoor te laten definiëren. “Ik wil niet wegduiken voor haar duistere kant. Ze doet een aantal zeer immorele dingen, maar ik zie er ook iets positiefs in. Sibyl had makkelijk een slachtoffer kunnen zijn van haar verleden, maar in plaats daarvan kiest ze ervoor om er een creatieve invloed van te maken in haar schrijven.”

Dat ook de kijker aan de kant van Sibyl blijft, zit ’m ­vooral in het charismatische spel van de van oorsprong Belgische actrice Virginie Efira, die zich in Frankrijk de afgelopen jaren van romcomactrice opwerkte tot ­intrigerende leading lady.

Net zoals de drie vrouwelijke personages elkaar op interessante manieren spiegelen, zo geldt dat ook voor Efira en haar twee vrouwelijke tegenspelers – de mannen zijn er in Sibyl vooral om mooi te zijn. Adèle Exarchopoulos zet als Margot overtuigend een paradoxale combinatie van slachtoffer en femme fatale neer. En Sandra Hüller zorgt voor de komische noot als Mika, een arthouse­regisseur met oogkleppen op.

Voor Triet was het soms een wat schizofrene ervaring om op de set met hun zeer uiteenlopende acteerstijlen om te gaan, vertelde ze. “Adèle is iemand die heel emotioneel en direct acteert, bijna dierlijk. Instinctief. Dat is lijnrecht het tegenovergestelde van Virginie: die is heel technisch en precies in haar bewegingen, een machine. En Sandra is een actrice die haar huiswerk zo goed doet, dat ze elke take iets compleet anders kan doen. Toen ik het in de montagekamer allemaal terugzag, was ik echt overdonderd door de variatie die zij bracht: elke scène kon zowel volstrekt komisch als volstrekt dramatisch zijn, met alle schakeringen daartussen.”

Klap in het gezicht

Triet houdt er sowieso van om veel takes te draaien – iets wat acteur Gaspard Ulliel aan den lijve ondervond op zijn eerste draaidag op het eiland Stromboli, waar een scène waarin zijn personage een klap in het gezicht krijgt ­minstens vijftig keer werd gedraaid.

“Ik heb door schade en schande geleerd om niet alle keuzes al op de set te maken,” aldus Triet. “Elke keer dat ik in het verleden heb geroepen: het moet zó en niet anders, heb ik vervolgens zitten janken in de montage­kamer. Dus heb ik omarmd dat ik als regisseur niet alles zeker hoef te weten, dat ik mezelf opties kan geven om pas tijdens de montage de knoop door te hakken.”

Die verschillende invalshoeken zijn ook in de uiteindelijk film nog zeer voelbaar. Sibyl slaat een aantal vreemde zijpaden in en bespeelt een breed register van emoties. Dat maakt het een intrigerende, maar ook wat wissel­vallige film. Een tikje labiel, zou je zelfs kunnen zeggen.

Sibyl

Regie Justine Triet
Met Virginie Efira, Adèle Exarchopoulos
Te zien in Cinecenter, FC Hyena, Het Ketelhuis, City, Tuschinski

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden