Plus Theaterrecensie

Het Hout: een weinig verheffende toneel­voorstelling

Jeroen Brouwers' roman Het Hout, over misstanden in een klooster, heeft een topzware theaterbewerking gekregen.

Aus Greidanus als Bonaventura, die tegen wil en dank het klooster in is gerold Beeld Jan Versweyveld

In een van de mooiste scènes in Het Hout draaien Aus Greidanus jr. en Maria Kraakman als twee dartelende jongverliefden om elkaar heen. Ze dansen bijna, met een mengeling van hunkering en terughoudendheid, nieuwsgierigheid en ongeloof, twee eenzame zielen uit twee eenzame werelden.

Badend in een warm lentelicht, hij in een stug lompengewaad, zij in een fladderende zomerjurk.

Het is een van de spaarzame momenten van lichtheid in de verder topzware theaterbewerking van Jeroen Brouwers' roman uit 2014. Greidanus speelt Bonaventura, een goedbedoelende stakker die min of meer tegen wil en dank een Rooms klooster is ingerold en met lede ogen de misstanden in de gemeenschap aanziet.

Onder het mom van de kloostergeloften van Franciscus van Assisi - 'armoede, kuisheid en gehoorzaamheid' - worden de tienerjongens stelselmatig onderdrukt, vernederd, mishandeld en seksueel misbruikt.

Dat laat Bonaventura in passieve vertwijfeling - de gemeenschap de rug toekeren of blijven om er voor de jongens te zijn? - die alleen door een steelse blik van een jonge vrouw kan worden doorbroken.

Decorontwerper Andrew Lieberman plaatste een aantal verrijdbare glazen wanden in een iets verlaagde (en daardoor sluimerend beklemmende) ruimte.

Als die doorzichtige panelen de acteurs omsluiten symboliseert dat treffend het pijnlijke wegkijkmechanisme. Immers is wat er achter de gesloten deuren gebeurt voor niemand een geheim.

Laffige wegkijkers
Het Hout is Michiel van Erps grotezaaldebuut als regisseur. En net als in zijn speelfilmdebuut Niemand in de Stad toont hij zich hier een zeer gedegen acteursregisseur. De acteerprestaties zijn stuk voor stuk met veel gevoel voor detail vormgegeven - het spel van Greidanus voorop.

Theater

Het Hout
Door Internationaal Theater Amsterdam
Gezien 4/11, ITA
Te zien t/m 25/11, aldaar

Die laat in zijn personage gaandeweg steeds meer jeugdigheid, twijfel en leven toe, waardoor diens spagaat tussen de hermetische gemeenschap en de lonkende, onbereikbare buiten­wereld mooi invoelbaar wordt.

Verder is het een tamelijk voor de hand liggende theaterbewerking geworden. De nuance van het personage Bonaventura is helaas volstrekt niet te vinden bij alle overige personages.

De kloosterbroeders zijn dan wel beestachtige, hijgerige viespeuken, dan wel laffige wegkijkers - ze ontstijgen daarbij geen moment aan het beeld dat we al kenden. Zelfs de jonge vrouw Patricia, hoe speels en licht ook door Kraakman gespeeld, is per saldo een vrij vlak personage, een pion in de ontwikkeling van Bonaventura.

De scènes in het jongensklooster zijn loodzwaar, verstikkend en duister, die daarbuiten zijn juist gedoopt in licht en luchtigheid. Een treffend contrast, maar niet echt een spannende artistieke adaptatie.

Van Erp wil het hebben over de dilemma's waar je als individu voor komt te staan binnen een collectief verzwijgen van wantrouwen - een thematiek die ook binnen de toneelsector zelf zeer actueel is - maar werpt met deze regie geen nieuw licht op de zaak.

Het Hout blijft daardoor een weinig verheffende toneel­voorstelling.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden