Plus

Het Hem, plek vol kunstambitie

In de oude munitiefabriek op het Hembrugterrein komt Het Hem, huis voor kunst en cultuur. Eerst tijdelijk, in afwachting van een grootse vernieuwing door bureau OMA van Rem Koolhaas.

In Koolhaas' ontwerp krijgt de oude fabriek een opbouw met onder andere 150 hotelkamers Beeld OMA

In de 200 meter lange hal van de voormalige munitiefabriek klapt Kim Tuin een paar keer in haar handen. Het geluid echoot door de lege ruimte. "Hoor je het? Tik, tik, tik, tik. Alsof je een steen over het water laat stuiteren," zegt ze. "Dit is echt een waanzinnig pand, met ongelooflijk veel potentie."

Nadat Tuin vorig jaar moegestreden opstapte als directeur van Stichting NDSM-werf belde Amerborgh. De investeringsmaatschappij van ondernemer en filantroop Alex Mulder had op het Hembrugterrein de voormalige munitie­fabriek gekocht, het beeldbepalende en modernistische gebouw langs het Noordzeekanaal. Ze zochten nog een artistiek directeur voor hun plan om er een 'experimenteel platform voor de kunsten' van te maken. Had Tuin interesse?

"Na NDSM was ik vooral heel erg klaar met alles en wilde ik eerst lang op vakantie. Voor ik vertrok lieten ze me toch even het pand zien. En ik wist al snel: dit is inderdaad bijzonder."

Het aas had gewerkt, de artistiek directeur hapte toe. Hem gaat het nieuwe kunstencentrum heten. Komend voorjaar hoopt Tuin de deuren eerst tijdelijk te openen, zodat er in het gigantische complex - inclusief de kelder, die vroeger dienst deed als schietbaan - geëxperimenteerd kan worden.

"We willen kijken hoe het pand werkt. Het is groot, maar het is ook kleurrijk en staat vol pilaren. Ga als kunstenaar maar iets maken dat goed reageert op de omvang en niet wegvalt."

Levendig
Over de exacte programmering valt nog niets te zeggen. Wat Het Hem uiteindelijk moet gaan worden blijft ook wat vaag. "Ik mocht er alles mee doen wat ik wilde, als het maar een levendige ontmoetingsplaats zou worden. Een mensenplek waar kunstenaars zich thuis voelen en de vrijheid krijgen om te experimenteren."

Het Hem moet 'cross-disciplinair' worden, met zo veel mogelijk 'vormen van kunst'. Naast beeldende disciplines noemt Tuin nadrukkelijk ook film, muziek en dans. Het Hem moet een plek worden 'van grote gebaren' waar je 'een dagje kunt vertoeven' en kunt 'drinken, eten en slapen'.

"Je gaat hier niet zomaar even heen. Het is niet hartje Amsterdam, niet hartje Zaanstad. Je moet even moeite doen om hier te komen. Die expeditie wordt binnen voortgezet. Je moet door het pand kunnen dolen en allerlei dingen kunnen tegenkomen."

Concreter is het ontwerp van Rem Koolhaas' architectenbureau OMA voor de ingrijpende verbouwing van de naoorlogse fabriek. Er komt een opbouw van twee bouwlagen over de gehele lengte van de fabriek, die aan een kant zelfs twintig meter uitsteekt. De hoogte van het pand verdubbelt bijna, van 13 meter naar 25 meter.

In behandeling
In Het Hem moet de kunstervaring zich vermengen met het dagelijkse leven. Daarom komt er een hotel met minimaal 150 kamers en shortstayappartementen. Ook is er ruimte voor een groot restaurant en cafés, een daktuin, ateliers, werkplaatsen, zaalverhuur en een filmtheater.

Wanneer de bouw, die naar schatting 1,5 jaar zal duren, moet beginnen is nog niet duidelijk: de benodigde omgevingsvergunning is nog in behandeling. De tijdelijke programmering die volgend jaar begint blijft lopen tot aan de start van de bouw.

Bij de NDSM-werf vertrok Tuin vanwege de continue strijd met de gemeente over woningbouw en het behouden van de culturele vrijplaats. Nu is ze weer neergestreken op een groot en vrij leeg oud industrieterrein, dat snel gaat veranderen: op het Hembrugterrein zijn duizend woningen gepland.

Tuin maakt zich er nu geen zorgen om. "Ik heb hier een dak en muren, waarbinnen ik alles kan doen. Op de NDSM speelden veel meer belangrijk. Daar was eigenlijk niet zo veel vrijheid, hier voel ik me veiliger."

Investeerder in cultuur

Amerborgh is in handen van ondernemer en filantroop Alex Mulder, oprichter van het beursgenoteerde detacheringsbureau USG People. In Amsterdam is Amerborgh de eigenaar van Felix Meritis, De Nieuwe Liefde, de Rode Hoed en het Compagnietheater.

Toen Mulder in 2006 bij USG vertrok, wilde hij Amsterdam al een cultureel centrum cadeau doen: The Next. Het moest een centrum voor creatieve bedrijvigheid op de Zuidas worden, met een museum voor aankomend talent. Dat plan werd, vanwege discussies met de gemeente Amsterdam over de grondprijs, nooit gerealiseerd.

"Het plan van The Next is niet helemaal een blauwdruk voor wat we nu in Het Hem gaan doen, maar het is er wel afgeleid. Mensen staan centraal," zegt artistiek directeur Kim Tuin. "En natuurlijk, Amerborgh heeft dit pand gekocht en investeert in alles wat we hier doen, maar het is onmogelijk dat ze alles gaan betalen. We moeten ook aan de bak met fondsenwerving."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden