Plus

Het HEM laat zich aan de wereld zien

Modeondernemers Edson Sabajo en Guillaume Schmidt hebben de eerste grote expositie ingericht van Het HEM. ‘Voor ons was het ook een leerproces.’

Gabriel Lester ontwierp een woud van grijze zuilen in de ruimte. Guillaume Schmidt: ‘Deze installatie vertaalt waar het bij de boksclinic om gaat; het gaat niet alleen om het doel, maar ook om de weg ernaartoe. De installatie zelf is een soort hindernisbaan of ontdekkingstocht.’ Beeld C. Eeftinck Schattenkerk

Ervaring in het tentoonstellingen maken hadden ze niet. Maar daar schrokken Edson Sabajo en Guillaume Schmidt allerminst van terug. Net zomin als van de enorme ruimte in de oude Kogelfabriek die ze tot hun beschikking hadden. Schmidt: “Aan de hand van gesprekken zijn we samen tot een lijst gekomen met mensen die we graag zouden willen hebben of die bij ons passen. En dat grote gebouw? Als je nog nooit een tentoonstelling hebt gemaakt, is het een uitdaging. Ik vond het juist fijn dat er zoveel ruimte is. Dan is er ook ruimte voor eigen interpretatie.”

Sabajo en Schmidt, oprichters van het streetwear- en lifestylemerk Patta, willen ook mensen uitdagen om vergelijkbare initiatieven op te pakken. In samenwerking met het curatorenteam van Het HEM heeft het ondernemersduo een dynamische tentoonstelling gemaakt, Chapter 1NE, die geworteld is in de hiphopcultuur.

Schmidt: “Wij als zwarte ondernemers willen dat mensen die naar ons kijken ernaar streven om ook zoiets te doen. Er zijn in principe heel weinig regels voor. Als je het probeert, kun je allerlei dingen doen die mensen niet verwachten. Puur en alleen al het feit dat dit er is en dat wij dit doen, laat zien waar wij voor staan.”

Sabajo: “Zo zijn we ook begonnen met de business waar we nu in zitten.”

Geen zak geld

Rieke Vos, curator van Het HEM: “Het gebouw is zo lekker om doorheen te wandelen dat we al vanaf het begin besloten hebben dat we het heel erg open wilden houden. Dus niet overal muurtjes bouwen en alles volhangen. We wilden vanuit het gebouw zelf aan de tentoonstelling gaan bouwen en ook de bestaande architectuur laten zien.”

Schmidt: “Er was veel samenspraak en discussie. Voor ons was het ook een leerproces. We zijn gewoon geïnteresseerd in van alles en nog wat. Muziek, kunst, sport, die interesses moeten samenkomen.”

Er is veel werk van zwarte kunstenaars bij, omdat dat het perspectief is dat de samenstellers graag wilden tonen. Het zijn deels kunstenaars met wie Sabajo en Schmidt al eerder hebben samengewerkt en met wie ze bevriend zijn. “We hadden ervoor kunnen kiezen om met een zak geld allemaal grote artiesten hiernaartoe te halen, maar dat past gewoon niet bij ons. Wij willen ook mensen laten zien die ons hebben gebracht naar waar wij nu zijn.”

Black Panthers

In een van de ruimtes hangen twee iconische foto’s die Dana Lixenberg in de jaren negentig maakte van Tupac en Biggie. Schmidt: “Jaren geleden zijn we in contact gekomen met Lixenberg en het idee ontstond om iets met haar foto’s te gaan doen. Ze is een leuke vrouw maar ook enorm perfectionistisch. We werkten vier jaar aan een project voordat er iets uitkwam. Daardoor hebben we een goede relatie opgebouwd en dat was hartstikke tof. Als eerste brachten we twee T-shirts uit met deze foto’s van Tupac en Biggie, daarna volgden nog acht shirts met mensen die zij fotografeerde, van muzikanten maar ook van mensen als Allen Ginsberg en Noam Chomsky.”

Even verderop staat een grote groene doos met rode ster en de kenmerkende witte letters van Heineken. Erik van Lieshout heeft het logo echter een kleine draai gegeven, waardoor er nu ‘urine’ staat. Binnen draait zijn nieuwe ­video Beer, die Van Lieshout maakte nadat hij de Heinekenprijs 2018 voor de kunst had gekregen.

Voor de kopse kant van de enorme bovenzaal van Het HEM heeft Farida Sedoc drie enorme posters ontworpen waarin de beeldtaal van de Black Panthers herleeft. Sabajo en Schmidt zijn al vijftien jaar goed bevriend met de kunstenaar. In de werken heeft Sedoc verschillende elementen bij elkaar gebracht die een gedeelde geschiedenis hebben. Rondom een portret van Huey P. Newton, een van de oprichters van de Black Panthers, staat de naam van de Canadees-Amerikaanse rapformatie Main Source. Op een van hun albums maakte rapper Nas zijn debuut, ook een van de helden van Sabajo en Schmidt.

Sabajo: “De Black Panthers hebben we hoog zitten. Main Source is een favoriete band van ons maar ook letterlijk een ‘main source’, een inspiratiebron. Dus er zijn verschillende lagen. De kunstenaar ziet ons ook weer als inspiratiebron. Door dit werk wil zij ons laten zien aan de buitenwereld. Zo staan wij ook in het leven: strijdbaar en als voorvechters voor de zwarte gemeenschap. Maar Patta staat ook voor saamhorigheid. We zijn het bedrijf begonnen met zijn tweeën, maar nu is het crazy.”

Patta werkt met een vast team van dertig mensen, maar het netwerk eromheen is veel groter. Vorige week opende Patta een flagshipstore in Milaan. Schmidt: “Nu is het misschien opvallend wat twee jongens van Surinaamse afkomst doen. We zijn veel met mode en street­wear bezig. We staan midden in de cultuur, tussen de jeugd. Doordat dit soort initiatieven er is, hoop ik dat het normaal wordt voor jonge mensen om te zeggen: dat gaan we ook doen. Ik vind het fijn dat de expositie niet alleen gaat over onszelf, maar ook over wat we achterlaten.”

Vandaar dat het motto van de tentoonstelling is ontleend aan James Brown: “Can’t be greedy… You gotta take ­some, and leave some.” Het illustreert dat de dingen die je maakt zijn beïnvloed door de generatie voor je, maar dat je het ook weer achterlaat aan een nieuwe generatie.

Een van de jongste kunstenaars in de tentoonstelling is Quentley Barbara, die vorig jaar afstudeerde aan de Konink­lijke Academie in Den Haag. Barbara is opgegroeid in Curaçao en hij maakt veel portretten van vrienden en familie­leden.

Vos: “Het werk dat hij nu heeft gemaakt, heet Hesus. Het is een portret van een jeugdvriend die hij een beetje uit het oog is verloren en die langzaam in de criminaliteit is verzeild geraakt. Quentley is op jonge leeftijd een kunstopleiding gaan doen. Hij heeft uiteindelijk voor de kunst gekozen maar hij zag veel van zijn vrienden langzaam in het drugscircuit terechtkomen. Door dit portret wilde hij opnieuw contact vinden met zijn oude vriend.”

Sabajo: “Er is daar een grote peer pressure, waardoor veel jongens in de criminaliteit belanden. Dat doen ze echt niet omdat ze het leuk vinden, maar puur om te overleven.”

Schmidt: “Wat ik ook zo mooi vind, is dat hij van niets iets maakt.”

Hoofd leegmaken

Belangrijk onderdeel van de tentoonstelling is een boks­clinic. Tien weken krijgen geselecteerde deelnemers een intensieve bokstraining, ontwikkeld door zevenvoudig wereldkampioen boksen Michele Aboro. Gabriel Lester ontwierp een installatie met spiegels boven de boksring en een woud van grijze zuilen in de ruimte.

Sabajo: “Sport helpt je bij het denken en reageren. Sport heeft mij heel veel geholpen bij het aanpakken van problemen. Als je problemen hebt en je gaat sporten, kun je je hoofd leegmaken. Dan ga je meteen aan die problemen werken in plaats van ze onder het tapijt te schuiven.”

De 35 deelnemers moeten flink aan de bak. Sabajo: “Alles gaat op niveau. We hebben een toptrainer, een goede fysio, ze krijgen kleding, eten, drinken. Alles is goed geregeld. Als ze gaan sporten, gaan ze ook meer over zichzelf leren, ze trainen hun mentaliteit en ook hun creativiteit. Er komen sporters, rappers en kunstenaars langs die gaan vertellen over sport en over hun werk, zodat die kids straks weggaan met veel nieuwe ervaringen.”

Chapter 1NE, t/m 1/9.
Het HEM, do t/m zo, 12.00-00.00 uur, Hembrugterrein, Zaandam

Curator Rieke Vos. Beeld Jakob van Vliet
Gastcurator Guillaume Schmidt. Beeld Jakob van Vliet
Gastcurator Edson Sabajo. Beeld Jakob van Vliet
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden