Plus

Het gras van de koe is niet groener

Hans van der Meer fotografeerde de veranderende wereld van de Nederlandse koe op uitnodiging van het Nederlands Fotomuseum. 'Fotografie is bij uitstek geschikt om vragen te stellen.'

Beeld Hans van der Meer

Hans van der Meer (Leimuiden, 1955) maakte furore met foto's van het Nederlands landschap - van fietsenrekken en plantenbakken en vooral van amateurvoetbalvelden.

Op een van de foto's in zijn iconische boek Hollandse velden (1998) staat boer Jaap Hemke op het veld van A.G.S.V. in Aartswoud, met een bal boven zijn hoofd, op het punt van ingooien. Op de achtergrond is een stolpboerderij zichtbaar.

De foto is gemaakt in februari 1996, 500 meter van Hemkes eigen stolpboerderij.

In 1998 ging Van der Meer nog een keer terug om te filmen, en in 2000, toen hij een reclamecampagne maakte met amateurvoetballers, heeft hij Hemke ook gefotografeerd.

"Het was maart, lammertijd. Trek maar even een overall en laarzen aan, zei Jaap plotseling tegen mijn vriendin. Binnen 20 minuten had ze twee lammetjes op de wereld gezet. We raakten een beetje bevriend, en toen hij op vakantie ging naar Canada vroeg Jaap of wij een week op zijn boerderij wilden passen. Dat hebben we gedaan en doen we nog steeds twee keer per jaar."

'Fotodetective' en vriend Hans Aarsman vroeg hem meermaals of hij daar niet iets mee moest, met het boerenleven, maar Van der Meer wist nog niet hoe, en waar het dan precies over moest gaan.

Totdat hij in 2015 werd gebeld door het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam: of hij wilde meewerken aan de tentoonstellingenreeks De mix, waarvoor hedendaagse fotografen zich laten inspireren door een fotograaf uit de collectie.

"Ze hadden mij aan Aart Klein gekoppeld, fotograaf van de wederopbouw, maar daar had ik helemaal geen zin in. Ik was een jaar of vijf bezig geweest in een stedenbouwkundige omgeving en wilde terug naar het landschap. Toen kwamen ze met het fotoboek Rundvee van Cas Oorthuys. Meteen viel het kwartje: ik ging de veranderende wereld van de Nederlandse koe fotograferen."

Productiedieren
Nu zijn er het boek Het moet anders en twee tentoonstellingen, in het Stedelijk Museum Alkmaar het Nederlands Fotomuseum. In boek én museum combineert hij zijn prikkelende beelden met dito bespiegelingen.

Waar het allemaal mee begon: een foto van boer Jaap Hemke, 1996, met op de achtergrond een stolpboerderijBeeld -

"De afstand tussen de wereld van de koe en de consument is de laatste decennia steeds groter geworden," stelt Van der Meer.

"Op melkpakken staat een koe in de wei, met een vlindertje erbij, maar ondertussen is er een discussie gaande of we überhaupt wel melk moeten drinken. Daar wil ik het publiek over laten nadenken. Je moet het niet ­alleen aan de sector overlaten, want wij - de consumenten - zijn deel van het probleem en dus ook van de oplossing.

Op veel van mijn foto's kijken de koeien je aan; dat doet een appèl op ons verantwoordelijkheidsgevoel. Wij vragen steeds meer van productiedieren, die daardoor vaker in onnatuurlijke situaties belanden."

In Het moet anders kijkt Van der Meer via koeien naar de melkveehouderij, dierenwelzijn, hightech voedselproductie en de gevolgen voor het milieu. Hij schoot beelden die vragen oproepen en schreef er teksten bij; overdenkingen waarin de complexiteit van het moderne melkveebedrijf naar voren komt.

"Fotografie is bij uitstek geschikt om vragen te stellen, want je weet zo veel niet. Je weet vaak niet waar je naar kijkt. Een foto is altijd een beeld uit een ontwikkeling, maar naar wat voor ontwikkeling kijken we?"

Non-fictie
Het moet anders bevat opvallend veel tekst; Van der Meer wil het dan ook geen fotoboek noemen.

"Boeken krijgen een NUR-code, die het onderwerp weergeeft, waardoor boekhandelaars weten waar ze het moeten neerzetten. Mijn uitgever geeft fotoboeken uit, Het moet anders is dus een fotoboek - dat is logisch, maar ik vind het ook wel een beetje jammer. Hollandse velden lag op de sportafdeling, waardoor mensen fotografie kopen zonder dat ze het in de gaten hebben."

"Dit boek zou wat mij betreft op de non-­fictietafel moeten liggen."

De mix: Nederlandse Fotografen toen & nu, Nederlands Fotomuseum, t/m 13/1

De koe, het grazen voorbij, Stedelijk Museum Alkmaar, t/m 28/10

Beeld Hans van der Meer
Voor zijn fotoserie over de koe bezocht Hans van der Meer boerderijen in onder meer Dalfsen, Zuidschermer en ZuiderwoudeBeeld Hans van der Meer
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden