Plus

Het gevreesde fileermes van Arjen Lubach

Zondag met Lubach beleeft zondag de finale van seizoen vijf. Humor is leidend, maar de items winnen aan impact. Hoe houdt het programma dat vast?

'Vrijwel elke uitzending heeft tot reuring geleid,' aldus hoofdredacteur tv bij de VPRO Stan van Engelen over Arjen Lubachs programmaBeeld Gerard Wessel/Hollandse Hoogte

Hij heeft het al vaak moeten zeggen. Telkens als er weer een nieuwsgierige journalist op de stoep staat met de vraag 'mee te kijken' bij de redactievergaderingen van Zondag met Lubach, gooit Pieter Klok, uitvoerend producent van Human Factor, met zachte hand de deur dicht. Ook nu. "Dat doen we echt niet, sorry."

Het coconnetje van Zondag met Lubach. Morgen betreedt Arjen Lubach opnieuw als zijn meest onberispelijke zelf het podium van Theater Bellevue om de laatste vlinder van het seizoen de wereld in te sturen.

Reuring
Conclusie voorafgaand: Lubachs team is er - nog meer dan voorgaande seizoenen - in geslaagd structureel onderwerpen te agenderen. Want: kan iemand bij Facebook eens uitleggen waarom een pleidooi voor vrijheid van meningsuiting wordt verwijderd? En is het geen klinkklare 'trijf' dat columnist Pauline Bijster serieus overweegt haar kinderen niet in te enten?

"Ik vind dat Arjen en zijn team een grote sprong hebben gemaakt," zegt Stan van Engelen, hoofdredactie VPRO. "Vrijwel elke uitzending heeft tot reuring geleid, en bij onafgeronde items, zoals dat over Facebook, wordt een dossier opgebouwd om er later op terug te komen. Dat is kenmerkend voor het genre, John Oliver doet het ook. Ik ben ervan overtuigd dat de impact te maken heeft met de manier waarop het wordt gebracht."

Direct gevolg
Een enkele keer had een uitzending een direct gevolg. De echtgenoot van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) nam ontslag als zorgconsultant bij P5COM naar aanleiding van een uitzending.

Nu berichtte nieuwssite Follow The Money al vóór Zondag met Lubach over P5COM, dat advies zou geven aan zorginstellingen over het 'slimmer' declareren van behandeltrajecten, maar pas nadat Lubach zijn fileermes tevoorschijn had gehaald, nam de urgentie toe.

Tot ergernis van Schippers, bij Pauw: "Je ziet dat zoiets langzaam zo groot wordt dat hij heeft besloten om weg te gaan bij dat bedrijf. [..] Het voelt oneerlijk dat het zo gaat met journalisten of iemand die zich journalist noemt."

Lubach noemde de samenstelling van de redactie van Zondag met Lubach al vaker de gouden puzzel die leidde tot het succes van het programma.

Verantwoordelijkheid
Al bestaat er geen twijfel over wie de verantwoordelijkheid draagt. Lubach, eerder in deze krant: "Ik vind dat ik er 's ochtends als eerste moet zijn en 's avonds de deur achter me dicht moet trekken. Bij de meeste programma's ligt niet iemands hoofd op het hakblok, maar ik ben negentig procent van de tijd met mijn kop in beeld en het programma draagt mijn naam."

Janine Abbring is sinds het begin de eindredacteur die soms dingen tegenhoudt, maar vooral lijn brengt in de over elkaar buitelende schrijvers Tex de Wit, Diederik Smit, Jonathan van het Reve, Edo Schoonbeek, Jeroen Weghs, Peter Buurman, Jop Eikelboom en Pieter Jouke.

De laatste vier zijn relatief nieuw: Weghs kwam op 1 januari bij het schrijfteam, Buurman kreeg rond die tijd ook de sleutel van de redactieruimte en Eikelboom kwam in de zomer, net als een extra beeldredacteur. Jouke sloot onlangs aan.

Terugbetaald vertrouwen
Het decor dat nog stamde uit de pilotfase onderging eveneens een metamorfose. De extra mogelijkheden lijken vooral een logisch gevolg van het vertrouwen dat Zondag met Lubach met onder meer de Zilveren Nipkowschijf terug­betaalde aan de NPO en de VPRO. Een vergelijking met de mankracht van Amerikaanse voorbeelden loopt echter volledig mank.

Tekstschrijver Tex de Wit omschreef het proces dat binnenskamers plaatsvindt eens als volgt in de Volkskrant: "Als je een grap maakt op de redactie gaat er vaak iemand overheen. Dat is een regel hier: als twee mensen bezig zijn, maakt een ander aantekeningen."

Uitgangspunt: met spitsvondige humor goede komedie maken. Wie uiteindelijk met hét idee komt, is van ondergeschikt belang. Zo stamt de inmiddels beproefde 'nieuwslezer/verslaggever ter plaatse'-rubriek nog uit de tijd dat Lubach optrad met improvisatiecabaretgroep Op Sterk Water.

Comfortzone
Daniel Koopmans, die twaalf jaar met Lubach in het gezelschap zat, schrijft de ontwikkeling van Zondag met Lubach toe aan een groot vertrouwen. "In de eerste seizoenen was het soms nog wat stijfjes, maar nu zit er een bepaalde losheid in de show. Arjen zit in zijn comfortzone achter die desk."

Dat Lubach volgens critici eerder dit jaar bij Zomergasten niet volledig uit de verf kwam, wijst Koopmans van de hand.

"Hij liet in Zomergasten echt wel zijn mening horen. Maar ik kan me voorstellen dat hij wat worstelde met zijn imago: hij is met een soort schuchtere brutaliteit op zoek naar erkenning, maar is ondertussen waakzaam voor de snelheid waarmee dat gebeurt. Dat jij mij belt, betekent dat ik officieel 'de ex-collega van de grote Arjen' ben geworden."

Steeds aan het experimenteren
Voorlopig lijkt weinig Lubach te kunnen stoppen. Toen hij gedurende de zomerstop van Zondag met Lubach een carrière als vlogger uitprobeerde, werd dat onmiddellijk opgepikt.

VPRO-hoofdredacteur Van Engelen: "Volgens mij is dat wat Arjen, maar ook de andere leden van de redactie, zo sterk maakt. Naast het programma zijn ze ontzettend veel aan het experimenteren. Wat werkt? Hoe vertellen we het nog origineler? Die gretigheid is nooit afgezwakt."

In januari is Zondag met Lubach terug, met uitzicht op de verkiezingen. Politici, berg u.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden