De serie Dertigers speelt zich af in de huidige tijd, maar de makers kozen voor nummers van rond de eeuwwisseling, zoals 7 Days van Craig David.

PlusAchtergrond

Het geheim van de juiste tv-muziek

De serie Dertigers speelt zich af in de huidige tijd, maar de makers kozen voor nummers van rond de eeuwwisseling, zoals 7 Days van Craig David.Beeld Youtube

Muziek kan programma’s en series maken of breken. Nummers zijn daarom nooit zomaar gekozen. En pas op voor de clichés. Let’s get it on onder een seksscène is bijvoorbeeld echt sneu.

‘De grote stad lonkt voor Lisanne, die op haar achttiende naar het hippe Amsterdam verhuist…” Jaap Jongbloeds warme stem wordt zachtjes weggedraaid, en terwijl er beelden verschijnen van Amsterdam eind jaren zeventig klinkt de discokraker Funkytown van Lipps Inc.. “Daar dompelt Lisanne zich onder in het nachtleven,” gaat Jongbloed verder, en I love the nightlife wordt ingestart. “Dan valt ze als een blok voor de knappe Julien.” De eerste pianoklanken van It must be love van Madness zijn te horen.

Zo begint ongeveer een standaard aflevering van Het mooiste meisje van de klas, al twaalf jaar een hit op televisie. De kracht van het programma schuilt niet alleen in de goed gekozen titel, de schoonheid van de hoofdpersoon en de onberispelijke presentatie van Jongbloed, maar ook in de muziek die wordt gebruikt. Daar wordt over nagedacht. Sterker: daar wordt héél goed over nagedacht. Dus nee, het is geen toeval dat Maneater van Hall & Oates gedraaid wordt als een promiscue moeder wordt opgevoerd. Of dat, als het gaat over een relatiebreuk, heel subtiel de intro van Timmy Thomas’ Why can’t we live together op de achtergrond klinkt.

Sfeer scheppen

“We zijn heel consequent, de jaartallen moeten kloppen,” zegt regisseur en producent Gabri Buytelaar. “En de muziek moet het verhaal ondersteunen.” Dus als een meisje in 1974 naar de brugklas gaat dan klinkt in die scène een nummer uit dat jaar. Grootste kanshebber: School van Supertramp. “Muziek helpt bij het scheppen van een sfeer, en ook om de kijker terug te brengen naar een bepaalde tijd.”

Het uitzoeken van de meest geschikte liedjes is een zorgvuldig proces. “Soms pakken we de Top 40 van een bepaald jaar erbij om ideeën op te doen, maar meestal bedenken we er zelf nummers bij. Ik ben opgegroeid in de jaren zeventig dus ken de muziek uit die tijd goed, de editor en de researchers zijn wat jonger, die kennen alle hits uit de jaren tachtig en negentig,” zegt Buytelaar. “In veel gevallen kunnen we ook de originele videoclips gebruiken, of archiefbeelden van discotheken uit die tijd.”

Soms ligt het er dik bovenop – David Bowies Fashion als de vrouw model wordt – maar in elke uitzending probeert Buytelaar ook een paar obscure nummers te verstoppen ‘voor de oplettende Twitteraar’.

Waar voor Het mooiste meisje van de klas de muziek en het jaar waarover het gaat heilig zijn, is voor de serie Dertigers voor een andere aanpak gekozen. Dat speelt zich af in de huidige tijd, met hoofdpersonen die vastgeklonken zitten aan hun smartphone, maar de muziek is van rond de eeuwwisseling. “Ik hou wel van een beetje tegenkleuren,” zegt regisseur Elzelien Peters. “Eerst hadden we een soundtrack met Americana en countrymuziek, maar dat voelde niet helemaal goed. Toen ontstond het idee om van die lekkere foute muziek van twintig jaar geleden te gebruiken: Craig David, Hooverphonic, Sugababes. Zo creëer je een vreemd soort timewarp. Quentin Tarantino doet dat ook met de muziek in zijn films: je kunt daardoor niet helemaal plaatsen waar en wanneer die zich afspelen.”

Toen het in Het mooiste meisje van de klas over een ex ging, kozen de makers voor het nummer Jealous Guy van Roxy Music.Beeld Youtube

Rode rozen niet rood kleuren, ook zo’n begrip bij film- en televisiemakers. “Strijkers als mensen gaan huilen, of een diepe bas als iemand een schokkend bericht krijgt, dat ligt er te dik bovenop,” zegt Peters. “Liever zoek ik een melancholisch liedje voor een scène waarin iemand vrolijk is.”

Bij het uitkiezen van muziek ligt het cliché altijd op de loer, Marvin Gayes Let’s get it on onder een seksscène is een no-go, en als het over geld gaat is Money van Pink Floyd, met het geluid van een rinkelende kassa, een te gemakkelijke keuze. En met het complete oeuvre van Moby en Coldplay, al twee decennia vaste waarden in elk klus- en interieurprogramma, win je ook de originaliteitsprijs niet.

Het gaat om de juiste balans, zegt Buytelaar. “Het mooiste meisje van de klas zit op NPO1, dus je zoekt muziek voor een breed publiek. We hadden ooit een meisje dat diep in de punkscène zat, dan kun je niet de hele aflevering volproppen met harde gitaarmuziek.”

Regisseur Will Koopman, onder meer van series Divorce, Oogappels en Gooische Vrouwen, heeft een zesde zintuig ontwikkeld waarmee ze muziek en beeld aan elkaar koppelt. “Soms hoor ik een nummer op de radio en dan zie ik de scène er al bij. Meestal sla ik het dan direct op in mijn telefoon, zodat ik het niet vergeet.” Omgekeerd kost vaak meer moeite: het duurde twee dagen voor Koopman wist welk liedje geschikt was voor de slotscène van Oogappels. “Toen pas viel het kwartje: het moest Unfinished sympathy van Massive Attack zijn.”

Iedere serie van Koopman heeft een andere muzikale sfeer. “Voor Gooische Vrouwen gebruiken we veel muziek van Burt Bacharach, die lome sound past goed bij de serie. In Divorce, dat gaat over gescheiden mannen, zit meer stevige rock-’n-roll. En voor Oogappels gebruiken we veel muziek van singer-songwriters. De begintune is Under pressure van Queen en David Bowie: de serie gaat over kinderen en ouders die letterlijk onder druk staan.”

Jeugdsentiment

Meestal zijn het de regisseur en de editor die samen op zoek gaan naar geschikte muziek. “Om een of andere reden zijn veel mensen in deze branche muzieknerds,” zegt Matthias Schut, van mediabedrijf CCPP, dat onder meer Rambam, Draadstaal en Streetlab maakt. “Voor grote Amerikaanse producties wordt hier iemand speciaal voor aangenomen, in Nederland doen we het vaak zelf omdat de budgetten kleiner zijn.”

Die beperkte financiële middelen zorgen er ook voor dat het vrijwel onmogelijk is om voor programma’s of series compleet eigen soundtracks met nieuwe muziek te laten componeren. Kostelijke zonde, vindt Anton Schut van de website Soundtrackwereld.nl. Hij heeft geen hoge pet op van het gebruik van bestaande nummers. Een zwaktebod, vindt hij. “Muziek die speciaal gemaakt is voor een film of serie geeft zoveel extra sfeer.” Dat bestaande muziek meer herkenning oproept, gaat er bij Schut niet in. “Iedereen herkent ook de tune van Game of Thrones.”

Discokraker Funkytown van Lipps Inc. werd in Het mooiste meisje van de klas gebruikt onder beelden van het Amsterdam van eind jaren zeventig.Beeld Youtube

Het lijkt Peters fantastisch om voor een Nederlandse serie haar eigen muziek te mogen maken. Voor de comedyserie Jeuk liet ze een Frans aandoend accordeondeuntje als begintune maken, maar voor een serie als Dertigers, waarin muziek zo’n grote rol speelt, greep ze terug op bestaande popliedjes. Door een deal die de NPO met auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra heeft, mogen die gebruikt worden zonder dat er de hoofdprijs voor hoeft te worden betaald. “We hebben ook de grootste lol gehad bij het uitzoeken van al die nummers. Ook voor ons was het jeugdsentiment.”

Hoe krachtig het effect van muziek kan zijn merkt Buytelaar aan de reacties die hij af en toe krijgt van deelnemers aan Het mooiste meisje van de klas. “Een vrouw was een keer boos omdat we een liedje van Duran Duran hadden gebruikt. Daar had ze een hekel aan, en daarom wilde ze het per se eruit hebben. En we hebben een keer enorm gedoe gehad met een ex-vriendje van de geportretteerde vrouw. Die had helemaal geen moeite met wat er over hem gezegd werd, maar dat Jealous guy van Roxy Music er onder was gezet, vond hij vreselijk. Hij eiste dat we het zouden veranderen, wat we uiteraard niet hebben gedaan.”

Playlist

Nummers gebruikt in Het mooiste meisje van de klas van 29 juni 2020:

- My girl - The Temptations (1965)
- Young hearts, run free - Candi Staton (1976)
- I’ve seen that face before (libertango) - Grace Jones - (1981)
- A love bizarre - Sheila E. (1985)
- Teardrops - Womack & Womack - (1988)
- So in love with you - Duke (1995)
- Lady - Modjo (2000)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden