Plus

Het dubbelleven van wielrenfotograaf Wessel van Keuk

Wessel van Keuk had een geheim: de wielerfotograaf was ook huisschilder van de groten der aarde. Na zijn laatste Tour, vorig jaar, schreef hij zijn memoires.

Niet voor iedereen kon Van Keuk zijn geheimpje verzwijgen. Zo zag renner Niki Terpstra hem toevallig fietsen met verfkwasten.Beeld Cor Vos

Witte overall, rood overhemd met opgerolde mouwen en verfresten op bril en armen; de man in café De Roeter doet in vrijwel niets denken aan de wielerfotograaf met wie de afspraak is gemaakt.

Toch is Wessel van Keuk (1959) de enige Nederlandse fotograaf die in de laatste decennia een vaste plek op de motoren kreeg in de Tour de France. De Giro d'Italia liet hij links liggen. Tussentijds kluste hij bij als schilder. Na veertig jaar in de wielersport, eerst als loopjongen, daarna als chauffeur en uiteindelijk als fotograaf, brengt de geboren Amsterdammer in zijn boek Wegkletsen zijn favoriete anekdotes en foto's uit die omvangrijke periode. Het zijn vooral persoonlijke verhalen, versterkt door beeld dat hij zelf maakte.

"De bijzondere avonturen zijn blijven hangen in mijn geheugen," zegt Van Keuk nadat hij zijn kleding heeft toegelicht. Hij werkt nog steeds als schilder, een paar dagen in de week. "Als je mij vraagt waar de tweede etappe van de Tour de France 2005 is gereden, heb ik geen flauw benul. Maar anekdotes zijn blijven hangen."

Formule 1-coureurs
In deze veertig jaar leidde Van Keuk een opmerkelijk dubbelleven, dat hij het liefst verborgen hield. In de winter en de weken zonder wedstrijden kluste hij bij als schilder voor een Franse, chique binnenhuisarchitecte. Zijn Franse moeder had de contacten gelegd.

En zo stond hij gewapend met blikken verf in de huizen van de groten der aarde. Hij deed schilderwerk in de huizen van koninklijke families en autocoureurs van de Formule 1. Zijn vader, inmiddels 81 jaar oud, schilderde altijd met hem mee. "Ik wilde niet dat mensen uit het wielrennen wisten van mijn bijverdiensten als schilder. 'Ach, wat een amateur,' zouden ze dan roepen. Ik was bang dat ik niet langer serieus werd genomen. Daarom stond mijn naam ook nooit bij foto's in kranten of bladen. Dat wilde ik niet. Andersom had ik een geheimhoudingsplicht getekend bij de binnenhuisarchitecte. Ik mocht niemand vertellen over de inrichting van koninklijke paleizen. Daarom hield ik beide werelden altijd gescheiden van elkaar."

Niet voor iedereen kon Van Keuk zijn geheimpje verzwijgen. Zo zag renner Niki Terpstra hem tijdens de Zesdaagse van Amsterdam toevallig fietsen met verfkwasten. "Na de wedstrijd op de piste van Nieuw-Sloten kwam Terpstra met grote ogen naar me toe. Hij had nooit geweten dat ik een tweelingbroer had. Toen heb ik hem de situatie maar uitgelegd."

Het dubbele bestaan van de in de Kinkerbuurt opgegroeide Van Keuk ontstond aan het einde van de jaren zeventig. Als 16-jarige ging hij werken als huisschilder in het bedrijf van zijn vader. Op school bakte hij er niets van en een carrière als wielrenner werd steeds meer een ongrijpbare jongensdroom. Talent had Van Keuk zeker, maar door zijn iele postuur beschikte hij niet over de krachtige pedaalslagen om met de grote jongens tegen de wind in te beuken.

In het kort

Oktober 1959 geboren in Amsterdam.
1975-heden werkt als schilder voor Franse binnenhuisarchitecte.
1984-2015 fotograaf in de Tour de France en andere wedstrijden.

Van Keuk woont in Rijswijk.

Fred Rompelberg in MoskouBeeld Wessel van Keuk

Nichtje van Gerrie Knetemann
Door zijn verkering met het nichtje van Gerrie Knetemann mocht hij bij de ploeg van Peter Post, het beroemde TI-Raleigh, aan de slag als loopjongen. "Dat waren nog eens tijden. Ik trok dagelijks op met mannen als de Kneet, Jan Raas, Joop Zoetemelk en Leo van Vliet. Ze regen de prijzen aaneen. De absolute wereldtop, echte bonken van kerels. Heel anders dan een muisje als Alberto Contador of een skelet als Chris Froome. Het wielrennen is veranderd."

Op toevallige wijze kwam Van Keuk in 1984 terecht in de stal van wielerfotograaf Cor Vos. Van vaste chauffeur ontpopte hij zich langzaam tot gerenommeerd fotojournalist. Zijn doel: die ene unieke foto schieten.

De werkwijze van Van Keuk was uniek. "Voor een etappe in de Tour of een andere belangrijke wedstrijd bereidde ik me nooit voor. Ik stapte blanco op de motor op en zag wel wat we onderweg passeerden. Bij collega's stond ik nooit. Die kwamen allemaal terug met dezelfde plaatjes."

"Het kwam weleens voor dat ik een week lang geen geschikte foto had gemaakt. Maar ik hield vertrouwen in mezelf en in dag die volgde. Dán had ik die ene foto die niemand anders had. Dat maakt mijn werk uniek."

Alberto Contador in 2009.Beeld Wessel van Keuk

Mooiste plaat
In de zomer van 2013 liep Van Keuk een verslaggever van deze krant tegen het lijf bij de Tour de France. De verslaggever met zijn pen, Van Keuk met zijn camera. Of hij wilde vertellen over de mooiste foto uit zijn lange carrière. "Die moet ik nog maken," was het antwoord van Van Keuk.

Nog twee jaar volgden in het wielerpeloton. De nu in Rijswijk woonachtige Van Keuk zag Niki Terpstra van dichtbij Parijs-Roubaix winnen, Lars Boom een rit in de Tour de France en hij sloot af met het wereldkampioenschap in het Amerikaanse Richmond. Zijn vertrouwde plek achterop de motor had hij toen al afgestaan. Stoppen was een noodzakelijk kwaad. Bij Van Keuk werd in 2015 fibromyalgie, een vorm van reuma, geconstateerd.

"Schilderen gaat nog, zolang ik mijn eigen tijd mag indelen en alles in mijn tempo mag doen. Fotograferen is een ander verhaal. Dat gaat niet meer. Ik kan die camera niet twee uur vasthouden achterop de motor."

Medelijden is niet nodig, zegt hij. Na 31 jaar als fotograaf in de koers vindt Van Keuk het mooi geweest. Al mist hij het reizen verschrikkelijk. En dat ene, unieke shot, is dat er nog gekomen in de laatste jaren? "Nee helaas, mijn mooiste foto heb ik nooit kunnen nemen."

Wegkletsen, Wessel van Keuk. Coolegem Media, €19,95.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden