PlusAchtergrond

Het Allard Pierson toont de Romeinse cultuur, een enorm divers rijk

De Romeinen heersten op hun hoogtepunt van Schotland tot Syrië en van de Rijn tot de Atlantische kust van Marokko. Een enorm divers rijk, bestaande uit verschillende culturen. Hoe zien we die smeltkroes terug in het vernieuwde Allard Pierson?

De sarcofaag uit de 3de eeuw na Christus met de optocht van Dionysus en zijn volgelingen.

“Dit is natuurlijk een kopie,” zegt conservator René van Beek in het Allard Pierson bij het iconische beeld van de wolvin met de tweeling Romulus en Remus. “Maar, het origineel is ook niet echt Romeins. De wolvin, lang beschouwd als een Etruskisch beeld, waaraan de tweeling eind 15de eeuw werd toegevoegd, blijkt gegoten in de middeleeuwen.” Het alom bekende beeld mag dan niet stammen uit de klassieke oudheid, de legende doet dat wel. “Onze wolvin versterkt het verhaal dat ook staat afgebeeld op een prachtig Romeins scherfje in een van onze vitrines.”

De legende leert dat Romulus in 753 voor Christus Rome stichtte, een kleine nederzetting die zou uitgroeien tot een wereldstad en een succesvol imperium. De Romeinse wereld reikt op het hoogtepunt van Schotland tot Syrië en van de Rijn tot de Atlantische kust van Marokko. “De grote diversiteit aan opgegraven voor­werpen bewijst dat er veel contacten waren tussen de verschillende delen van het Romeinse Rijk.”

Dat zie je volgens Van Beek ook terug in de museumzalen, met voorwerpen uit het klassieke Rome, uit de keizertijd, uit Romeins Egypte en de Lage Landen. “Zo wordt duidelijk dat het gaat om één groot Romeins Rijk, maar wel een rijk dat veel verschillende invalshoeken en uitingen kende. Het is een interessante vraag hoe eenduidig de Romeinse cultuur en identiteit zijn geweest. Gebruiksvoorwerpen tonen veel overeenkomsten, maar ook veel verschillen.”

Sarcofaag als fontein

Een Romeinse, marmeren sarcofaag uit het begin van de 3de eeuw na Christus is een van de grotere collectiestukken. Op de wanden is een mythologische voorstelling te zien van een optocht van de god Dionysus en zijn volgelingen. “Deze sarcofaag werd waarschijnlijk als fontein gebruikt in Rome en stond later in de tuin van Hever Castle in Zuid-Engeland. Totdat de kasteeleigenaar geld nodig had voor nieuwe dak­goten, en wij het op een veiling in Londen hebben kunnen verwerven, met steun van de Vereniging Rembrandt. Het is het pièce de résistance van de Romeinse afdeling. Het vertelt vele verhalen. Zo is het bijzonder dat Dionysus of Bacchus, de god van de wijn, op deze doodskist staat. De druif stond symbool voor de cyclus van leven en dood. Het is een uniek stuk in Nederland.”

Proeftuin

De nieuwe opstelling van de Romeinse afdeling was in 2014 een proeftuin, voor de totale herschikking van het museum. Museumbezoekers kunnen op zaal de diepte induiken aan de hand van uitgelichte objecten. En desgewenst via een interactieve touch table meer te weten komen over de achtergrond van voorwerpen.

Minstens zo bijzonder vindt Van Beek de opstelling in het zogenoemde Romeinskabinet: een uitstalling van gebruiksvoorwerpen, in ­depotopstelling. Daartoe behoort ook allerlei kleurrijk Romeins glaswerk, waar onderzoek naar wordt gedaan. “Waar werd het gemaakt, waarvoor werd het gebruikt? En wat zegt een glas, pot of een stuk gereedschap over de handelscontacten binnen het Romeinse keizerrijk?”

De enorme Romeinse collectie van het Allard Pierson wordt nog steeds uitgebreid, met aankopen of schenkingen. Ter illustratie beent ­René van Beek naar een vitrine met een rijk versierde bronzen emmer, recent geschonken door een particuliere verzamelaar. “De emmer werd vermoedelijk gebruikt op symposia of drink­gelagen. Een echte aanwinst.”

Dit is het vijfde deel uit een artikelenreeks over het Allard Pierson, het museum en kennisinstituut voor de erfgoedcollecties van de Universiteit van Amsterdam, dat in september vier jaar van uitbreiden, verbouwen en herinrichten afrondt. Het is nu al veilig te bezoeken, na online reservering via allardpierson.nl

SlangdraadflesjeBeeld Allard Pierson

Slangdraadflesje

Het Allard Pierson heeft een prachtige collectie Romeins glas. Deze collectie is de laatste jaren uitgebreid met aankopen en schenkingen, en onderwerp van onderzoek. Daarbij wordt gekeken naar de handelsroutes in de oudheid en de plaatsen waar glas werd gemaakt. Een bijzonder stuk in de collectie is het zogenoemde Slangdraadflesje, gemaakt in Keulen in de 2de eeuw na Christus. Dergelijke flesjes met glazen draad­versieringen zijn zeldzaam. Een ingewikkelde decoratietechniek ook, in onze streken geïntroduceerd door glasmakers uit het oostelijke Middellandse Zee­gebied. Deze ambachtslieden hadden in het midden van de 2de eeuw in het Rijnland nieuwe werkplaatsen opgezet voor hun glaskunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden