PlusInterview

Henk Schiffmacher: ‘Ik ben de poor man’s Rembrandt’

Het zit Henk Schiffmacher (68) even niet mee. Lucratieve opdrachten gaan niet door en nu is hij ook nog gediskwalificeerd voor de Rijksstudio Award. Lichtpunt: zijn boek komt uit. Het is meteen een testament: zijn handen móéten op sterk water.

Henk Schiffmacher: ‘Een klok of kompas met drie rozen en het tijdstip waarop iemand is geboren, is nu een trend.’Beeld Marco Bakker/Lumen

“Multifocale glazen, antiroosshampoo, vaginale ongemakken, kom maar op met die reclames die niemand wil, ik verleen mijn gezicht er graag aan. Mijn pH-waardes mogen zó de straat op,” zegt Henk Schiffmacher achter een cappuccino in zijn stamcafé Hesp. Er moet geld op de plank komen, want zijn AOW ondersteunt zijn bohemien levensstijl nauwelijks. Twee jaar geleden won hij een fors bedrag in de Nationale Postcodeloterij, maar dat is bijna op na veel businessclasstripjes met zijn vrouw Louise en in pareo met een fles tequila tussen de apen zitten.

De beroemde tatoeëerder prijst zich gelukkig dat hij gezond is. De covidsituatie – ‘Louise en ik behoren tot de risicogroep, we hebben drie maanden binnen gezeten, werken is nog te link’ – maakt hem echter licht depressief. “Ik verveel me rot en hou me vast aan lichtpuntjes.”

Zoals zijn nominatie voor de Rijksstudio Award. In oktober wordt deze uitgereikt, maar zojuist kreeg hij telefoon dat hij is gediskwalificeerd, omdat de vaas – een door hem beschilderde kopie van een zeventiende-eeuws exemplaar uit het Rijksmuseum – door Royal Delft al enkele malen is verkocht. Dat blijkt niet te mogen. Een opdracht om dertig Mercedes­trucks te beschilderen ging niet door omdat het tussenbedrijf omviel. Én hij was gevraagd voor een supermarktcommercial ter gelegenheid van het EK voetbal, is dat hele EK van de baan.

Die pech én het virus hebben hem doen realiseren hoe kwetsbaar hij is, en dat zijn omvangrijke tattooverzameling veilig moet worden gesteld. Zijn nieuwe boek is daarom de start van een testament.

“Er wordt al zes jaar aan gewerkt door uitgever Taschen, het betreft een selectie uit de Schiffmacher Tattoo Heritage-collectie: tekeningen, drukwerk, gravures, boekjes uit Birma en India van straattatoeëerders. Het meeste uit de jaren twintig en dertig, binnen de tattoowereld waardevol spul. Het boek moet in oktober uitkomen. De lancering zou in Beverly Hills plaatsvinden, al onze rock-’n-rollvrienden stonden al stand-by. Nu staan we straks ergens in een zaaltje met Jan des Bouvrie en Ans Markus, dan heb je het hele Nederlandse celebritybestand wel gehad.”

U bezit ook een tattoobibliotheek, duizenden beeldjes en tatoeëermachines, is het de grootste tattoocollectie ter wereld?

“Er zijn een stuk of tien indrukwekkende collecties, dit is een van de grotere. Ene meneer Lyle Tuttle uit Californië is vorig jaar overleden, zijn collectie is toegespitst op de Westerse tatoeage, de mijne is veel breder. Het is nog niet helemaal duidelijk wat er met de Tuttlecollectie gebeurt, maar er is wel al iets in het Smithsonian American Art Museum in Washington terechtgekomen. De oude wereld is altijd veel arroganter geweest ten aanzien van tattoocollecties, hier is nul interesse. Ik ben de poor man’s Rembrandt. Wat mij betreft zouden de tekeningen in het Rijksprentenkabinet passen. Dat zou een eervolle plek zijn.”

“Is de collectie te breed voor één museum, dan kan ze in delen worden ondergebracht. Louise en ik behoren zelf tot de topstukken. We zitten onder de rotzooi, ik overweeg om in mijn testament op te nemen dat mijn handen op sterk water moeten worden gezet. Doodzonde als de tattoos verloren gaan. Zoals die ene tegen reuma uit Samoa. In de oudheid bestonden er veel medicinale vormen van tatoeage. Die meneer Ötzi, de ijsmummie, zit vol medicinale tatoeages, voornamelijk tegen artritis. Louise gaat overigens keihard mee in mijn idee. Sterker: zij moet helemáál op sterk water.”

Nog meer makkelijk af te hakken lichaamsdelen met historische waarde?

“Ja, maar ik heb niks op mijn lul staan, dus die kunnen ze laten zitten. Ze moeten die handen er maar af halen, ik kan makkelijk met mijn ‘handen’ in mijn zakken in een kist.”

Is dat überhaupt wettelijk toegestaan?

“Kwestie van tijd. In Amerika is het al mogelijk om er een verzekering voor af te sluiten. Maar willen we dat wel zo massaal? Stel dat iedereen ineens een stuk van opa gaat bewaren. Musée du quai Branly in Parijs heeft er een oplossing voor gevonden. Het geeft tatoeëerders opdracht lichaamsdelen te reproduceren. Bij mij thuis arriveerde ook een kist met een levensecht siliconenbeen, van hetzelfde spul waar ze dildo’s van maken, dat kun je vrij goed tatoeëren. De ‘Tattoo’-tentoonstelling die ze er enkele jaren geleden organiseerden trok een kwart miljoen bezoekers. Ze is nu aan het reizen, met daarin ook tien stuks van mij. Chicago, Moskou, Los Angeles, Madrid. Nederland staat – typerend – niet op de planning.”

Heeft u zelf opgezette lichaamsdelen in de collectie?

“Ik bezit een arm van een gemummificeerde juffrouw uit Peru die 2500 jaar oud is. Op sterk water heb ik de huid van een onderarm van een zeeman uit 1850, die ze in Boston op straat hebben gevonden. Hoe ik eraan kom? Zoiets vind je niet zelf, dat vindt jou. Ik word getipt. Die pot met zeemanshuid stond in een winkeltje op Portobello Road, de gemummificeerde arm bevond zich in Haarlem. Een vriend heeft ’m in een Frans broodmandje in zijn rugzak op de Harley Davidson naar Amsterdam gebracht.”

Waar bevindt de collectie zich?

“Daar slaap ik tussen, alles onverzekerd. Dan zou ik 60.000 items moeten beschrijven, de premie kan ik toch niet betalen. Toen het Amsterdam Tattoo Museum vanwege veel geouwehoer dichtging, moesten we van de curator de boel in twee dagen leeghalen. Er zijn dingen gejat en in dozen gesmeten. Vreselijk. Lange tijd wilde ik die dozen niet uitpakken, vanwege het verdriet. Maar lichtpunt: binnenkort komt Musée du quai Branly thuis kijken.”

Komt er ooit weer een eigen museum?

“Er is een ploeg in Hollywood, onder leiding van fotograaf David Mushegain, die vindt dat dat moet. Hij is begonnen aan een documentaire over ons. Een museum in Amsterdam zie ik echter niet gebeuren met die absurde vierkantemeterprijzen. Hoewel ik altijd met een scheef oog naar de Schreiers­toren kijk. Dan denk ik: rot dat restaurant eruit en geef mij die locatie.”

Hoe gaat het met uw gezondheid?

“Ik voel me weer uitstekend. Tijdens mijn theatertour, twee jaar geleden, ben ik ingestort, dertig kilo vocht weggehaald. Daarvoor ging het ook al mis. Vrienden hielden een tattooconventie in Mexico City, mijn porum stond op alle posters die door de stad hingen. Maar die stad ligt op 2,5 duizend meter hoogte en is enorm vervuild, ik kreeg het benauwd. In het ziekenhuis werd ik meteen aan allerlei slangen gelegd. ‘Wie bent u in godsnaam?’ vroeg de arts. Bleek dat er een stuk of dertig Mexicanen met mohawks en neusringen in de wachtkamer voor me zaten te bidden.”

Hoe zit het met de populariteit van tatoeages?

“Dat zit wel snor. De firma Edding, van de viltstiften, gaat een apparaatje op de markt brengen, de Magic Mike, waarmee iedereen elkaar permanent kan bekladderen. Dat gaat veel ravage veroorzaken.”

Zijn er in Nederland veel kneuzen?

“Zo zou ik het niet willen noemen, maar er zijn er wel veel die het kunstenaarsschap ambiëren, niet goed genoeg zijn en zich tijdelijk parkeren in de tattoowereld. Daardoor zie je nu veel hyperrealistische tattoos in huidtinten. Mooie portretjes, maar tatoeages zijn van oorsprong niet voor niets simpele tekeningen. Het canvas is namelijk aan weer, wind, zon, tijd, zeewater, ziektes en brandwondjes onderhevig, die portretjes worden onherkenbaar. Die trendy zwarte band om de onderarm is ook zoiets. Het vermoeden is dat deze uit San Francisco komt als fistfucktattoo, tot daar die arm erin en niet verder. Ik lig dubbel als ik zo’n hipster ermee zie.”

Het loopt ook vast storm met internationale influencers in uw tattooshop?

“Breek me de bek niet open. Velen zetten bijvoorbeeld BREATHE op hun hand. Toch iets om te onthouden, haha. Met de letters zo dat ze de tekst zèlf kunnen lezen. Ik zeg dan: mevrouw als u een huis koopt, hangt u het naambordje dan ook aan de binnenkant? Een klok of kompas met drie rozen en het tijdstip waarop iemand is geboren, is nu ook een trend. Dan zijn ze net zestien, de leeftijd waarop iemand in Nederland getatoeëerd mag worden, en komen ze met moeder of vader. Vroeger deed je het stiekem en kreeg je thuis een pak rammel. De hele spanning is eraf. Ik denk dat die types ook in staat zijn om voor het eerst te gaan neuken met hun ouders ernaast.”

Henk Schiffmachers boek Tattoo 1730-1970 verschijnt volgende maand bij Taschen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden