PlusFilmrecensie

Hellhole: niet het zachtmoedige portret van Brussel

Regisseur Bas Devos (36) wilde met zijn tweede speelfilm een zachtmoedig portret maken van zijn thuisstad Brussel. Maar door de aanslagen van 2016 veranderde alles en werd het Hellhole.

Bas Devos wilde een film maken zonder drama, maar de realiteit liet dat niet toe. De jonge Vlaamse maker werkte aan zijn tweede speelfilm, dat een portret van zijn woonplaats Brussel moest worden, toen daar op 22 maart 2016 een reeks aanslagen werd gepleegd, waarbij 35 mensen om het leven kwamen.

“Het idee was: een mooie, zachte vertelling over de stad,” vertelt Devos op het filmfestival van Berlijn, waar Hellhole begin 2019 in première ging. “Over al die prachtige mensen die dezelfde ruimte delen, en over de vraag: wat delen we behalve die ruimte?”

De aanslagen veranderden dat radicaal. “Na de aanslagen in Parijs in 2015 stonden onze straten ineens vol militairen; echt schrikbarend vol met militairen. En toen kwamen de bommen in Brussel zelf. Daar zat ik dan met mijn scenario voor een film die heel zacht en eenvoudig wilde zijn. Ik moest iets maken over de stad zoals hij op dat moment was, met al die ervaringen.”

Verwarring

Hellhole draait om drie centrale personages: tiener Mehdi, huisarts Wannes en Alba, een jonge vrouw die als tolk in het Europarlement werkt. Via hun verhalen en de mensen die zij ontmoeten, toont de film een drukkend mozaïek van de verschillende bevolkingslagen die in Brussel naast (of langs) elkaar leven.

Naast die drie mensen neemt de stad zelf en haar architectuur evengoed een centrale rol in de film in. Devos en cameraman Nicolas Karakatsanis tonen haar in fragmenten en details, met onder meer een reeks opvallende shots die rondom een van dichtbij gefilmde hoek van een gebouw draaien.

Hellhole toont Brussel in fragmenten en details.

De manier waarop de stad in beeld is gebracht, komt direct voort uit de staat van shock waarin haar bewoners zich na de aanslagen bevonden, en waar de film om draait, legt Devos uit. “Een van de sterkste gevoelens waarmee de film is gemaakt, bij mij maar ook veel anderen in de crew, was een enorme verwarring. We konden geen overzicht krijgen van wat er allemaal gebeurde, alsof je door dichte mist loopt. Dus ik kon de stad niet tonen zoals dat vaak in films gebeurt, met een overzicht: een skyline, de zon die opkomt, dit is Brussel.”

Dat soort overzichtsshots brengen orde aan, en die was juist weggeslagen. “Orde, zichtbaarheid, bevattelijkheid: dat zijn termen die voor een stad als Brussel op losse schroeven zijn komen te staan. Er is niets ordelijk aan zo’n complexe stad, en dat hebben we vertaald in het feit dat je op muren botst, en dat de architectuur vaak voor de personages in het beeld staat. Overigens klinkt dat nu heel beredeneerd, maar het ontstond juist gevoelsmatig. We zijn die hoeken gewoon gaan filmen omdat het me mooi leek – pas later ging ik begrijpen waarom ik dat wilde doen.”

Gemoedelijk tegenwicht

Dat zachtmoedige stadsportret waarmee Hellhole begon, kwam er overigens alsnog, in de vorm van Devos’ derde film Ghost Tropic. Krap drie maanden nadat Hellhole in Berlijn in première was gegaan, draaide die opvolger op het filmfestival van Cannes, in het zijprogramma Quinzaine des Réalisateurs. De komende twee weken is Ghost Tropic te zien op het filmfestival van Rotterdam, vooruitlopend op een release in de Nederlandse bioscopen later dit jaar.

Bas Devos: ‘Daar zat ik dan met mijn scenario.’

In Ghost Tropic volgen we schoonmaakster Khadija, die na een lange werkdag in slaap valt in de laatste metro en dus van het eindstation naar huis moet lopen. Haar nachtelijke tocht door de buitenwijken van Brussel biedt in veel opzichten een tegenwicht aan Hellhole. De stad voelt weidser, minder claustrofobisch; de mensen die Khadija ontmoet zijn opener en meer geneigd tot een lach. Ook de film zelf voelt opgeruimd, zonder overigens de ogen te sluiten voor de zelfkanten van het Brusselse leven.

Ghost Tropic is de film zonder drama die Devos in eerste instantie met Hellhole had willen maken, maar dan met een nieuw en groter besef van wat een zegen de afwezigheid van drama in feite is. “Ik wilde eigenlijk dat er niets gebeurde met die personages, maar gewoon kijken naar de manier waarop zij dingen doen. Op die rust is bij Hellhole brutaal ingebroken, die sereniteit was weggeblazen, maar nu hervinden we hem langzaam weer.”

Zondagochtend 11.00 uur is Bas Devos te gast bij de vertoning van Hellhole in Eye.

Camerawerk

Het opvallende camerawerk voor Hellhole komt uit de koker van Nicolas Karakatsanis, een Vlaamse ‘director of photography’ die inmiddels internationaal hoge ogen gooit. Net als regisseur Michaël Roskam en hoofdrolspeler Matthias Schoenaerts kreeg Karakatsanis voet aan de grond in ­Hollywood na het succes van Rundskop in 2011. Sindsdien verzorgde hij het camerawerk voor grote films als I, Tonya (2017) en de voor volgend jaar aangekondigde Disneyprequel rond Cruella de Vil, de slechterik uit 1001 Dalmatiërs met de zwart-witte coupe.

Hellhole

Regie Bas Devos
Met Alba Rohrwacher, Willy Thomas, Hamza Belarbi, Lubna Azabal
Te zien in Eye, De Uitkijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden