PlusAchtergrond

Hein Piller de Bruijn reisde zijn grootouders na naar Sobibór

De documentaire Bestemming Sobibór laat zien hoe Hein Piller de Bruijn zijn grootouders nareist die in 1943 werden gedeporteerd naar vernietigingskamp Sobibór. De reis werd een emotionele zoektocht naar zijn vermoorde familie.

Beeld Raymond Grimbergen

De 40-jarige Amsterdammer Hein Piller de Bruijn wist bar weinig van zijn familie. Zijn moeder Rebecca kon hem maar weinig over hen vertellen. Ze was als baby’tje van één maand oud door de buren gered toen haar ouders werden opgepakt door de Duitsers. Rebecca werd ondergebracht bij een gereformeerd echtpaar in Maasland. Haar ouders gingen naar Sobibór. Ze zou ze niet meer zien. “Hoe ze precies is gered, weet ze niet,” zegt Piller de Bruijn.

Gedeporteerd

Rebecca’s ouders Hartog Piller (1906-1943) en Sientje Piller-Lelie (1907-1943) woonden met hun drie kinderen op Lepelstraat 89 1 hoog. Hartog Piller was kleermaker van beroep. Tijdens de razzia op 25 en 26 mei 1943 werden ze met hun dochters Sonja van vier en Femma van vijf naar Westerbork gedeporteerd. Op 4 juni 1943 zijn ze allen in Sobibór vermoord.

Met zijn Joodse achtergrond had Hein aanvankelijk weinig. “Mijn moeder werd gereformeerd opgevoed en wij, kinderen, gingen later mee naar de kerk. Ik voelde niet veel van de Joodse identiteit.”

Op uitnodiging van het Auschwitz Comité bezocht het gezin in 2003 verschillende concentratiekampen in Polen. “Ik miste mijn familie ineens heel erg. Hoe hadden ze eigenlijk geleefd? Hoe warm was het onderlinge contact? Stonden de deuren in de Lepelstraat altijd open? Dat soort vragen kwamen op,” zegt hij.

Overeenkomsten

Twee jaar na het bezoek wilde Hein, die de achternaam De Bruijn van zijn vader had, de achternaam van zijn moeder aannemen. “Ik wilde de naam Piller laten voortleven. Ik kan het niet verkroppen dat de Duitsers mijn hele familie hebben weggevaagd.”

Om dat voor elkaar te krijgen, moest hij allerlei bewijzen aanleveren, waaronder uittreksels van het geboorteregister, de huwelijksakte en het adres van zijn grootouders en de dodenlijst van Sobibór. Officieel heet hij nu Piller de Bruijn. “Ik heb ook overeenkomsten met mijn grootvader. Ik ben naar hem vernoemd. Mijn tweede voornaam is Hartog. Hij was kleermaker en ik zat op de mts Mode en Kleding,” zegt hij.

Twee jaar geleden werd het Piller de Bruijn duidelijk hoe groot zijn familie vroeger was geweest. Toen zijn moeder 75 werd, vroeg ze haar gasten een donatie voor het Namenmonument, waarmee stenen voor familieleden konden worden betaald. “Ik kreeg via de organisatie een lijst met wel veertig familieleden, met geboortedata erbij.”

Naar Westerbork

Grootvader Hartog Piller was 36 jaar op het moment dat hij werd gedeporteerd. Toen Piller de Bruijn zelf zo oud was, besloot hij de reis te maken die zijn grootouders naar het vernietigingskamp hadden afgelegd. In de documentaire die daarover is gemaakt, gaat hij op zoek naar het huis in de Lepelstraat en reist hij naar Westerbork, het Poolse dorp Pila, waar zijn voorouders vandaan kwamen, het Joodse getto in Warschau en ten slotte naar Sobibór. “Ik maakte de reis van het Muiderpoortstation naar Westerbork en Sobibór en probeerde me in mijn grootvader te verplaatsen. Wat ging er in hem om? Wat heeft hij geweten van zijn bestemming?”

In de documentaire is te zien hoe Piller de Bruijn heen en weer loopt op het perron in Sobibór. “Ik zag het gebeuren hoe de mensen uit de treinen stapten. Ik zag de voeten van mijn oma, opa en andere familieleden. Ik wilde ervaren hoe het was geweest. Daar, op het perron, kwam het grote verdriet hard binnen. Maar ik wilde dat gevoel toelaten, het niet meer wegstoppen.”

Hartog Piller en zijn vrouw Sientje. Ze zijn de grootouders van documentairemaker Hein Piller De Bruijn.Beeld Familiearchief

“Thuis moest ik huilen toen mijn vader zei: ‘Wat heb je jezelf aangedaan?’ Ik kan er geen antwoord op geven. Ik was op zoek naar mijn Joodse identiteit. Waarom had ik al die woede, die angsten? Ik kon moeilijk alleen slapen, was bang voor het donker, had moeite mensen te vertrouwen. Het was loodzwaar, maar ik ben blij dat ik deze reis heb gemaakt.”

Aan de muur in zijn huis hangt een portret van zijn grootouders. Aan zijn familie moet Piller de Bruijn nog vaak denken. “Ik vraag me af wat mijn grootvader van mijn leven zou vinden. Aan de sjabbattafel denk ik wel: hoe groot had de club kunnen zijn.”

Bestemming Sobibór is vrijdag 16 oktober om 20.30 uur te zien op NPO2 Extra en via 2Doc.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden