Plus

Heel veel vierkante meters Jan Taminiau

De overzichtstentoonstelling van Jan Taminiau in het Centraal Museum Utrecht biedt een blik in zijn brein en werkwijze. Ook de beroemde inauguratiejurk van koningin Máxima is er te zien. 'Die jurk is echt onderdeel van de geschiedenis geworden.'

'In mijn werk zit altijd een rafelrandje, net dat tikkeltje sleetse in een kleur.'Beeld Marc de Groot

Heel Nederland kent hem vooral als de couturier van koningin Máxima, maar daarover laat Jan Taminiau (42), geheel volgens afspraak, geen woord los. Naar hoe vaak hij op Villa Eikenhorst komt, blijft het dus gissen, maar hij is er in elk geval doodgewoon onder gebleven.

Zo sprak hij zelf de audiotour in bij de tentoonstelling. Spontaan, er stond niets op papier, want hij is 'hartstikke dyslectisch'. Het ging hem gemakkelijk af, zegt hij.

"Die jurken zijn mijn kinderen, ik wist precies wat ik bij elk ontwerp wilde vertellen over de research, wat er tijdens het maakproces goed of fout ging, en het positieve wat daar weer uit voortkwam."

Lady Gaga en Beyoncé
Een wandelende encyclopedie van zijn werk is hij. Dat is knap, na zo'n 28 collecties (hij begon in 2004), want er zitten zo veel specifieke details in een Jan Taminiau-ontwerp.

Op kunstacademie ArtEZ in Arnhem kwam hij er al snel achter dat hij het kopen van stoffen saai en vervelend vond. Door zelf stoffen te maken, door middel van borduren, schilderen, weven en andere ambachtelijke technieken, krijgt hij precies wat hij wil.

Reflections heet de tentoonstelling die gisteravond feestelijk werd geopend met Taminiaus favoriete jazzzangeres, Sherry Dyanne. Eerder had hij al eens een tentoonstelling in het Textielmuseum in Tilburg, 'maar dit zijn voor het eerst wel heel veel vierkante meters Jan', zegt hij lachend.

Duizend om precies te zijn. Honderd couturecreaties zijn er te zien, in bruikleen van klanten, uit eigen archief en van diverse musea.

De bezoeker kan zich er onderdompelen in de wereld van Jan Taminiau, zegt stylist Maarten Spruyt, die samen met Taminiau verantwoordelijk is voor de spectaculaire vormgeving en ook het creatieve brein is achter succesvolle tentoonstellingen als Ode aan de Nederlandse Mode in het Gemeentemuseum Den Haag.

"Bezoekers komen binnen in de 'wauw'-zaal," zegt Spruyt, "waar ze meteen met hun neus op de allermooiste praaljurken worden gedrukt, creaties ook gedragen door Lady Gaga, Beyoncé en Máxima. Dan heeft iedereen meteen gekregen waarvoor ze denken te komen, en dán is het tijd voor de verrassing: opnieuw en anders gaan kijken."

"Jan schildert echt met pailletten, het kost weken om een jurk helemaal te shapen, zodat er diepte in de pailletten komt en de jurk licht reflecteert op de juiste plekken waardoor ze gaat bewegen. Dat wil ik uiteraard laten zien."

Oma Nijmegen
Het postzakjasje, gedragen door Máxima in 2009 - het bracht Taminiaus carrière in een stroomversnelling - is te zien in de zogeheten 'Kistenzaal'. Daar staan onderdelen van outfits opgesteld, zoals een opgespannen borduurraam in kisten.

Spruyt: "Het kant-en-klare plaatje heb je dan al gezien, in deze zaal kun je meer ontdekken."

Een ontdekkingstocht is het zeker. De bezoeker wordt meegenomen in het ontwerpproces, getoond wordt wat licht met verkleuring van materiaal doet. Taminiau: "De kleur die dan ontstaat, vind ik vaak veel mooier."

Ook is de zolder van zijn oma waarheidsgetrouw nagebouwd. Daar is het zaadje geplant voor zijn esthetiek. "Ik mocht er altijd spelen tussen de kapotte spullen uit haar antiekzaak, een magische wereld. Oma Nijmegen - zo noemde ik haar, ik had ook een oma Tilburg - vertelde me op een dag dat al die spullen voor haar geen waarde meer hadden. Dat was zo'n teleurstelling, dat mijn schatten voor haar waardeloos bleken te zijn."

"In mijn werk zit altijd een rafelrandje, net dat tikkeltje sleetse in een kleur, en een paillet fonkelt wel, maar slechts bescheiden, vanonder een laagje stof, dat is veel mooier."

Op de inauguratiejurk plus de bijbehorende cape voor de koningin, de enige creatie die in het museum achter glas staat, is hij het trotst. "Het is vooral raar dat dit onderdeel is geworden van de geschiedenis."

Een moderne villa in Madrid vormde de inspiratiebron voor Taminiaus Robotic Nature-collectie uit 2016. In het museum is een beeld van de villa, inclusief zwembad, nagebouwd.Beeld Ernst Moritz

Met het geven van shows in Parijs is hij gestopt. "Dat was een jongensdroom, maar uiteindelijk was het toch niet geschikt voor wat ik maak. De pers daar wilde alleen maar dat ik mijn modellen nóg sneller over het podium liet rennen."

"Dat is begrijpelijk hoor, die mensen zien veel shows en moeten daarna ook weer door naar de volgende, maar mijn klanten stonden óók na tien minuten buiten en dachten: holy shit, wat is er gebeurd? Terwijl ik graag wil uitleggen welke lagen we over elkaar hebben gelegd en waarom, en welke technieken we hebben gebruikt. Dat doe ik nu tijdens mijn shows in Nederland én in Madrid voor een kleine groep klanten."

Enge glitters
Hij zegt 'heel leuk te kunnen leven' van alle bruids-, avond- en cocktailjurken die hij op maat maakt voor zijn klanten in Nederland, België, Duitsland, Portugal, Spanje, en steeds meer Latijns-Amerikaanse klanten. Een specifiek verschil tussen de collecties die hij hier of in Madrid presenteert is er niet. "Opvallend is wel dat gesprekken over de fonkel daar niet worden gevoerd, in Spanje vindt niemand glitters eng."

Dat hij er zo goed aan de weg timmert is uiteraard te danken aan zijn geliefde Juan, kunstadviseur gespecialiseerd in zestiende en zeventiende eeuwse kunst. Ze zijn 'drie jaar en nog iets' samen en hoppen op en neer tussen een huis in Madrid en Taminiaus huis, atelier en salon in Baambrugge.

"Juan is de liefde van mijn leven. Hij ziet me. Hij ziet niet degene die hij denkt dat ik ben, maar hij ziet míj echt."

Wordt er onderling al vloeiend Spaans gesproken? "Ik wou dat dat waar was. Ik heb les, dat is het erge, maar het blijft gewoon niet hangen."

Reflections is van 21 april tot en met 26 augustus te zien in het Centraal Museum Utrecht.

Fiona Hering werkt voor Vogue Nederland.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden