Plus

Heeft u 2 cent per dag over voor tv zonder reclame?

Zou u er twee cent per dag voor overhebben om geen reclame meer te zien bij de publieke omroep? Die vraag wordt relevant nu in politiek Den Haag stemmen opgaan voor een model waarmee België al jaren bekend is.

Mona toetjes Sterreclame Beeld Ster

Het is een groot probleem voor de NPO. De reclame-inkomsten dalen en Den Haag weigert nog langer ­financieel bij te springen. Gaat het gedwongen bezuinigen straks ten koste van een tv-zender, of moeten de ­publieke omroepen worden afgeschaft?

Meerdere scenario's gaan over tafel. Het idee om de Ster-reclames af te schaffen is daarbij steeds nadrukkelijker onderwerp van debat.

De politiek hakt uiteindelijk deze knoop door. Mediaminister Arie Slob riep recent dat hij voor- en nadelen van een reclamevrije publieke omroep serieus laat onderzoeken.

Wat de NPO er zelf van vindt?

"Het klinkt sympathiek, maar daar moet dan wel de garantie tegenover staan dat de weggevallen reclame-inkomsten blijvend worden gecompenseerd. Het verleden heeft laten zien dat politieke ­garanties niet altijd houdbaar zijn, daarom is de NPO nu geen voorstander van een reclamevrije omroep."

Het gaat om het jaarlijkse media­budget, dat voor zo'n 150 miljoen euro bestaat uit reclame­geld van de Ster. Een rekensom leert dat dit kan worden gecompenseerd als iedere Nederlander twee cent per dag extra betaalt voor de ­publieke omroep. De ­beloning: geen commercials.

Het commerciële RTL juicht dit plan toe. "Wij vinden het marktverstorend dat we hier, in ­tegenstelling tot bijvoorbeeld in België, een publieke ­omroep hebben die zich als een commerciële zender gedraagt. De kijker betaalt belastinggeld en krijgt ook nog een hoop reclame," zegt commercieel directeur Ton Rozestraten.

Hij wijst onder meer op het uitgeven van 'exorbitante bedragen' aan voetbalrechten. "Bedragen die wij echt niet kunnen betalen."

Als straks inderdaad 150 miljoen euro aan reclamebestedingen vrijkomt, kan RTL evenwel niet meer reclame uitzenden: het wettelijk maximum blijft twaalf minuten per uur.

"Meer is ook niet wenselijk, omdat we dan de kijker wegjagen. Een deel van het extra geld dat bij ons zou belanden, investeren we in het maken van programma's."

Grotere concurrent
Rozestraten gelooft niet dat we opeens meer naar de NPO kijken als daar geen spotjes worden uitgezonden. "Misschien dat iets meer dan nu een doorkijkeffect optreedt, omdat het zapmoment wegvalt, maar consumenten kiezen toch voor het programma dat ze echt willen zien."

Sterdirecteur Frank Volmer - geen groot voorstander van een reclameloze NPO - betwijfelt die stelling. "Let op: een publieke omroep zonder reclame wordt voor de commerciële zenders een grotere concurrent. NPO-kijkers zullen minder snel zappen. RTL of Talpa gaan meer verliezen aan kijktijd dan ze winnen aan vrijkomend advertentiegeld."

"Men is helemaal niet zo happig meer op reclameonderbrekingen op tv," zegt ook media­consultant Oege Boonstra van 3 Rivers. Hij houdt zich bezig met strategieën voor mediabedrijven in binnen- en buitenland.

"De consument zal welwillend tegenover een reclamevrije publieke omroep staan. Toch denk ik niet dat de commerciële zenders dan een probleem krijgen. Die hebben een grotere markt tot hun beschikking. Het enige probleem is: waar haal je die 150 miljoen euro vandaan?"

Boonstra en Volmer vinden niet dat het afschaffen van de reclame per se moet worden doorberekend aan de belasting­betaler. "Zo kun je elke overheidspost wel delen door het aantal Nederlanders," meent Volmer.

"Je zou die 150 miljoen euro ook kunnen besteden aan salarissen in het onderwijs. Met de digitalisering van de tv-wereld wordt het steeds gemakkelijker een model in te voeren waarbij een videoplatform als NPO Start alle programma's voor een x ­bedrag met en voor een wat hoger bedrag zonder reclame aanbiedt. Dat zijn ook mogelijk­heden om te bestuderen."

Een andere discussie is of een reclamevrije NPO zich meer zal onderscheiden van een commerciële ­omroep door zich toe te leggen op de publieke kerntaken informatie, educatie, kunst en cultuur. Het succes van Boer zoekt Vrouw is natuurlijk fijn voor de NPO, ook vanwege de reclame-inkomsten. Veel mensen in de media vinden echter dat het beter past bij RTL of Talpa.

Sportreclame
Een ander nadeel voor de publieke omroep zit hem mogelijk bij sport. ­Reclameblokken rondom wedstrijden zijn van belang voor de rechten: een NPO zonder commercials is voor sponsors van bijvoorbeeld de Uefa minder interessant.

Meerdere constructies zijn denkbaar. Alleen reclame bij sport bijvoorbeeld. Of, zoals in Duitsland, alleen spotjes op publieke zenders voor 20.00 uur. "Het zou me niets verbazen als zoiets gaat gebeuren," zegt Oege Boonstra. "Er valt veel te leren van het buitenland."

AllSecure Sterreclame Beeld Ster
L'or koffie Sterreclame Beeld Ster
Sterreclame reclameblok zoals uitgezonden op NPO op vrijdag 7 december Beeld Ster

Nieuw seizoen voor College Tour

In 2019 keert College Tour waarschijnlijk terug op televisie. Niet bij RTL, maar bij de NPO. Beide partijen zijn daarover nog met elkaar in onderhandeling. Die besprekeingen 'zijn in de afrondende fase', aldus een woordvoerder. Wie het gaat presenteren, is nog niet bekend. Twan Huys liet na zijn transfer van de NPO naar RTL 4 weten dat hij College Tour, waarin hij beroemdheden interviewt voor een zaal met studenten, ook voor RTL wilde maken.

Dat College Tour toch bij de NPO blijft, is mogelijk doordat de rechten op het format worden gedeeld door de NTR en Huys. Niels van der Laan en Jeroen Woe krijgen een satirisch programma op NPO 1. Het cabaretduo, dat met Joep van Deudekom, Rob Urgert en Paul de Leeuw jarenlang De Kwis maakte, komt nu met een muzikaal programma, waarbij wekelijks een BN'er op bezoek komt.

André van Duin leent zijn stem aan Wat een verhaal, waarin acteurs waargebeurde verhalen naspelen. Documentairemaker Sinan Can komt met een multimediaal platform voor buitenlansjournalistiuek. En Ellie Lust maakt een nieuwe serie van haar NPO 1- ­programma Ellie op patrouille.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden