PlusAchtergrond

Heeft Quentin Tarantino gelijk: was dit de beste film van de jaren tien?

Jesse Eisenberg als Mark Zuckerberg in The Social Network (2010).

Quentin Tarantino heeft gesproken. Nu vraagt criticus Bart van der Put zich af of The Social Network inderdaad de beste film van de jaren tien was.

In de algehele vervreemding die de eerste maanden van de pandemie kenmerkte liet Quentin Tarantino ineens van zich horen, vanuit Israël. Hij had zijn filmloopbaan afgelopen jaar min of meer afgesloten met het fabel­tastische ­Once Upon a Time in Hollywood, daarover zaaide hij maandenlang verwarring. Hij was vervolgens vader van een zoon geworden in zijn nieuwe woonplaats Tel Aviv; en hij had weer eens nagedacht over de rangorde.

Tarantino is niet alleen een enthousiast en uitgesproken cinefiel, hij is ook een lijstjesman. Hij maakt al minstens drie decennia aan het eind van elk jaar de balans op en verklaart dan aan iedereen die het wil horen wat de beste tien films waren. Dat doen er wel meer: de Amerikaanse pro­vocateur John Waters bijvoorbeeld. De maker van de ­onverwoestbare schandaalklassiekers Pink Flamingos en Female Trouble laat meestal rond Kerstmis vanuit Baltimore horen dat de nieuwe Gaspar Noé geweldig was en dat ­Ulrich Seidl de spijker weer eens op de kop had geslagen. Dat is een goede zaak: dankzij Waters zijn er steeds meer Amerikanen die ook wat dreunen van de Fransman en de Oostenrijker hebben moeten incasseren. Noé kun je overigens ook bellen voor een top 5.

Tarantino wacht niet tot de telefoon gaat; die verstrekt ongevraagd lijsten bij de vleet. In mei had hij de jaren tien op orde: de beste film van het afgelopen decennium was The Social Network van regisseur David Fincher en scenarioschrijver Aaron Sorkin. Dat is de ‘fuck Facebook!’-film, maar dat zei Tarantino niet er niet bij. Het orakel uit Tel Aviv roemde Sorkins Oscarwinnende dialogen.

Rapportcijfers

Ik ben geen lijstjesman, maar was ook gevloerd door de film over het ontstaan van Facebook. Ik noemde The ­Social Network in deze krant een wrangkomisch meesterwerk en gaf er een nummerieke waardering van 5 sterren bij, want dat deden we destijds nog. Lijstjes en sterwaarderingen suggereren dat het mogelijk is om kunstwerken te kwantificeren. Het zijn rapportcijfers die een persoonlijke emotionele reactie weergeven. Dat is meer iets voor rekenmeesters dan voor overgevoelige huilebalken, maar ik doe er toch aan mee als erom wordt gevraagd. Laten we het een journalistiek compromis noemen.

Dat brengt ons bij het onderwerp vijfsterrenfilm. Sorkins scenario draait in de kern om een ironische paradox. Zijn versie van Mark Zuckerberg is een hork, die in het sociale verkeer brokken maakt omdat hij alle nuances in de omgang tot eenduidige binaire formules reduceert. Juist dat maakt hem tot het genie dat erin slaagt het sociale verkeer naar een populair softwareprogramma te vertalen.

Sorkin en Fincher maken er een fraai nummer van: de film loopt als een trein en is buitengewoon grappig, mede dankzij de voortreffelijke hoofdrol van Jesse Eisenberg. Maar er zit een melancholische ondertoon in, een besef dat de onstuitbare opmars van Zuckerbergs Facebook ­iedereen tot een hork zal maken. Ik deelde die opvatting en was blij dat de filmmakers hun verontrusting zo stijlvol en erudiet uitdroegen. Maar tien jaar later is de film niet boos genoeg.

Keurmeester Trump

Het afgelopen jaar zaten Donald Trump en Mark Zuckerberg een paar keer samen aan tafel, omdat ze daar beiden hun voordeel mee konden doen. Er is bitter weinig bekend over de inhoud van hun gesprekken, maar de heren zijn aan elkaar gewaagd. In The Social Network begint het ­succes van Zuckerberg op de Harvarduniversiteit met ­FaceMash, een simpel programmaatje waarmee gebruikers de aantrekkelijkheid van studentes konden beoordelen. Dat is het halve leven van keurmeester Trump in een notendop, van Miss Universe tot Miss Teen USA. In het Witte Huis geeft hij zichzelf rapportcijfers op de Amerikaanse schaal. Ik citeer: ‘I give myself an A+’. Allicht.

De oude president en de jonge multimiljardair bereikten de top omdat ze de mensheid van een afstand bekijken. Dat maakt het makkelijker om orde op zaken te stellen; en om daar zelf nog beter van te worden. De beste!

Ik geloof niet dat The Social Network de beste film van mijn afgelopen decennium was, maar het is zeker een meesterwerk dat om een vervolg schreeuwt. Sorkin, ­Fincher en Eisenberg moeten de hork naar de president brengen, in een wereld die door de algoritmen en de ­leugens van het onwaarschijnlijke duo volkomen van slag is. Twee kerels die in het Witte Huis tegenover elkaar plaatsnemen om de deal van de eeuw te sluiten: ‘What can we do for us?

En dan mag Quentin Tarantino in 2030 weer uitleggen waarom de film de beste van de jaren twintig was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden