Plus

Harvey Weinstein weg uit de filmwereld, het wangedrag niet

Het duurde vele jaren voordat vrouwelijke sterren filmbaas Harvey Weinstein durfden aan te klagen vanwege misbruik van zijn positie. 'Maar dit is niet een exclusief Hollywoodprobleem.'

Actrice Louisette Geiss sprak zich dinsdag uit over de seksuele intimidatie door Harvey Weinstein. Beeld Richard Vogel/AP

Hollywood keert zich massaal af van Harvey Weinstein. De producer is ontslagen bij zijn eigen bedrijf, zijn vrouw heeft hem verlaten en tientallen actrices en acteurs die met de filmbons hebben gewerkt, laten hem vallen.

Weinstein, een van de machtigste figuren in de filmwereld, kon jarenlang zijn gang gaan. Zijn seksuele wangedrag was 'het best bewaarde geheim van Hollywood': collega's keken weg, media die erover wilden berichten werden onder druk gezet en vrouwen die ten prooi waren gevallen aan de machtige producent zwegen uit vrees voor zijn tentakels. Sommige slachtoffers werden met zwijggeld afgekocht.

Dat het nu naar buiten komt en binnen een paar dagen is uitgegroeid tot een gigantisch schandaal zegt iets over de tijdgeest.

"Dit soort gedrag wordt niet meer geaccepteerd. Twintig jaar geleden was dit voor Weinstein met een sisser afgelopen, nu krijgt het nieuws, mede door sociale media, een sneeuwbaleffect," zegt Renée Römkens, hoogleraar gendergerelateerd geweld aan de Universiteit van Amsterdam en directeur van Atria.

Seksuele moraal
Dat de laatste jaren zo veel schandalen naar buiten kwamen - Bill Cosby, Bill O'Reilly, Uberbaas Travis Kalanick - bewijst dat de tolerantie voor grensoverschrijdend seksueel gedrag afneemt.

Waarmee overigens niet is gezegd dat de seksuele intimidatie en verkrachtingen waarvan Weinstein wordt beschuldigd vroeger wel door de beugel konden, benadrukt Römkens. Weinstein voerde als verklaring voor zijn gedrag aan dat hij in de jaren zestig en zeventig opgroeide, en dat de seksuele moraal toen anders was.

"Dat is een dooddoener die verkrachters wel vaker gebruiken. Het is het perspectief van de dader en toont het gebrek aan moreel besef van Weinstein. Dit is geen grijs gebied, dit gaat over verkrachting. Dat was nooit normaal."

Sexy kleding
De afgelopen dagen spraken vele sterren hun afschuw uit over het gedrag van Weinstein. Ze zijn allemaal 'geschokt' door de verhalen van seksuele intimidatie.

Maar er was ook een ander soort reactie waar te nemen. Werd het niet hoog tijd dat vrouwen eens gingen nadenken over hoe zij zich presenteren, vond modeontwerpster Donna Karan. Vrouwen die zich uitdagend en sexy kleden, vragen om problemen, vond zij.

De Britse opiniemaakster Katie Hopkins zei op de BBC dat alle acteurs die zich de afgelopen dagen distantieerden van Weinstein, geen recht van spreken hadden. Want hadden zij hun carrières niet aan Weinstein te danken gehad? En als ze het echt allemaal zo erg vonden, waarom sprak niemand zich dan eerder uit?

"Dit zijn klassieke voorbeelden van blaming the victim," zegt Willy van Berlo van het Kenniscentrum Seksualiteit Rutgers. Een hardnekkig fenomeen, dat het taboe op het aankaarten van seksueel misbruik in stand houdt en ertoe bijdraagt dat mannen als Weinstein zo lang weg kunnen komen met hun gedrag.

Harvey Weinstein Beeld anp

"Slachtoffers van seksueel misbruik kampen vaak met schaamte en schuldgevoel over wat er is gebeurd. Daarom duurt het vaak heel lang voor ze met hun verhaal naar buiten durven te komen" zegt Van Berlo.

"Ook vrezen ze dat hun verhaal niet wordt geloofd." Victim blaming is vanuit de psychologie goed te verklaren, zegt Römkens. "Het geeft het idee dat je controle hebt. Dat het jou niet zal overkomen als je geen kort rokje draagt. Helaas is de praktijk anders."

Hiërarchie
Weinstein waande zich onaantastbaar omdat hij zo machtig was in Hollywood. Vrouwen durfden niet tegen hem in te gaan omdat ze voor hun carrière van hem afhankelijk waren. Dat onder die omstandigheden seksuele intimidatie plaatsvindt, is niet heel verwonderlijk, zegt Van Berlo.

"Hiërarchie werkt misbruik in de hand. Ook bij bedrijven met een sterke machtsstructuur komt seksuele intimidatie veel voor."

Ook Römkens stelt dat dit geen exclusief Hollywoodprobleem is. "Het heeft ook te maken met genderverschillen. Dit soort hoge posities wordt vaak geambieerd door megalomane mannen die macht prettig vinden. In hun ogen dienen vrouwen gewoonweg beschikbaar te zijn voor seks."

Wat wist The Weinstein Co.?

De vraag wie wist van het wangedrag van Hollywoodfilmproducent Harvey Weinstein brengt zijn bedrijf en acteurs in verlegenheid.

Actrice Rose McGowan, die in 1997 door Weinstein 100.000 dollar werd betaald om een beschuldiging van seksueel intimidatie te schikken, verklaarde gisteren dat Ben Affleck al decennia wist van het wangedrag.

Actrice Hilarie Burton herhaalde gisteren een beschuldiging dat Affleck aan haar had gezeten bij een MTV-uitzending in 2003. Affleck bood haar op Twitter excuses aan. The Weinstein Company, het bedrijf dat de naamgever zondag ontsloeg, riskeert rechtszaken als blijkt dat het wangedrag is toegedekt.

De directie, waartoe Weinsteins broer behoort, ontkent ervan te hebben geweten. Interne bedrijfsdocumenten en verklaringen van werknemers tegenover media wijzen op het tegendeel. (NYT, AP)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden