Harper Lee (1926-2016): zwijgzame schrijfster van dubbele bestseller

Harper Lee werd omarmd na de vondst van haar verloren roman. Vrijdag overleed de schepper van Scout en Atticus Finch.

Harper Lee in 2005Beeld anp

Het nieuws sloeg februari 2015 in als een bom. Er zou een tweede roman van Harper Lee verschijnen. Het was 55 jaar stil geweest rond de Amerikaanse schrijfster, die in 1960 debuteerde met To Kill a Mockingbird (in 1961 vertaald als Spaar De Spotvogel). Gisteren, zeven maanden na publicatie van Go Set a Watchman, overleed Nelle Harper Lee, zoals ze voluit heette, op 89-jarige leeftijd in haar woonplaats Monroeville.

Lang leek Harper Lee de schrijver van één boek te blijven, een one-book-wonder. To Kill a Mockingbird (meer dan veertig miljoen verkochte exemplaren) is een roman over het verlies van de onschuld. In het verhaal vertelt Jean Louise 'Scout' Finch over haar leven in een stadje in het zuiden van de Verenigde Staten in de jaren dertig. Ze bewondert en verwondert zich over haar vader, Atticus Finch, een advocaat die een van verkrachting beschuldigde zwarte man verdedigt. De roman zwengelt ook de rassenongelijkheid aan. Atticus Finch wordt door veel Amerikanen beschouwd als een morele held. Veel advocaten nemen een voorbeeld aan zijn integriteit en moed.

Pulitzer
De roman werd meteen een bestseller, Lee kreeg er in 1961 de Pulitzerprijs voor en scholen gebruikten het boek in lessen over discriminatie. In 1962 volgde de verfilming door Robert Milligan met Gregory Peck als Atticus Finch. Toen hem een Oscar werd uitgereikt, had Harper Lee zich al teruggetrokken uit het openbare leven .

Ze gaf geen interviews, schreef nog wel, maar vond niets publicabel. Ze trok alleen nog op met haar vroegere buurjongen en levenslange vriend Truman Capote. Ze hielp hem met de research voor zijn doorbraak In Cold Blood. Het personage Dill in To Kill a Mockingbird is op Capote gebaseerd.

En toen was daar die aankondiging, februari 2015. Het verhaal van Go Set a Watchman is een vervolg op To Kill a Mockingbird, maar bleek eerder geschreven te zijn. Die eerste versie wilde haar uitgever in de jaren vijftig niet op de markt brengen. Haar redacteur vroeg Lee om de personages twintig jaar eerder in een verhaal te situeren, met To Kill a Mockingbird als gevolg. Harper Lee dacht dat ze het eerste manuscript was kwijtgeraakt, maar het werd een paar jaar geleden teruggevonden bij haar advocaat.

'Ik was een beginnend schrijfster, dus deed ik wat me gezegd werd. Ik had me niet gerealiseerd dat het bewaard is gebleven, dus ik was verrast en blij dat mijn goede vriendin en advocate Tonja Carter het ontdekte,' zei ze in The New York Times.

Ontheiligd
De titel Ga Heen, Zet een Wachter is ontleend aan het Bijbelboek Jesaja: 'Want aldus heeft de Heere tot mij gezegd: Ga heen, zet een wachter, laat hem aanzeggen wat hij ziet'. In de jaren vijftig keert de volwassen Jean Louise Finch uit New York terug naar het stadje van haar jeugd. Daar doet ze een schokkende ontdekking; haar vader blijkt een onversneden racist.

Deze plotwending zorgde bij veel lezers voor ontzetting en gevoelens van desillusie. Hun held Atticus Finch werd ontheiligd. In de Verenigde Staten kreeg de in twee miljoen exemplaren uitgebrachte roman veel kritiek, ook omdat het om een onvoltooid werk zou gaan.

Europa reageerde genuanceerder. Het Parool gaf de roman, die als subtieler dan To Kill a mockingbird wordt gezien, vier sterren: 'Ga heen, zet een wachter is een roman over goed en kwaad, over het beeld dat je in je geheugen van iets hebt maar dat vals blijkt te zijn, maar het is vooral een roman over volwassen worden.'

In 2007 kreeg Lee een beroerte waardoor ze half blind en slechthorend werd. De laatste jaren van haar leven bracht ze door in een verzorgingstehuis in Monroeville, Alabama.

1962: Gregory Peck en Mary Badham in de verfilming van To Kill A MockingbirdBeeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden